Een mens moet zijn prioriteiten kennen.

De conversatie op het werk, omstreeks het middaguur: de Rode Duivels, de wedstrijd tegen Kroatië, vrijdag, de Wereldbeker voetbal, volgende zomer, en mijmeringen over hoe het vel van de Mundial ruim voor hij geschoten is, al duizend keer is verkocht. Al mijn sympathie, hoor, en ik zou België ook graag willen zien deelnemen - hoewel ik helemaal niet verbaasd zou zijn als ze het toch nog verprutsten - en liefst het enige dat belangrijk is: niet deelnemen, maar wel overwinnen. Net zoals ik best wel sympathie voel voor Belgische tennisters. Toen ik eens een weddenschap had lopen dat Justine door één van de Williams sisters zou ingemaakt worden, wat me (het was per punt verschil gewed) vervolgens ruim meer dan twintig euro kostte, sprak de incasserende collega troostend: "waarschijnlijk ben je best wel blij dat je dit mag betalen."

En kijk, het was eigenlijk nog waar ook.

Nationalisme, dus, het zit in ieder van ons! En daarom ben je misschien niet verbaasd toen ik ergens rond 13.00 uur deze middag, temidden van de voetballerige conversaties starend naar één of andere nieuwssite, uitriep: "Goh! Hij heeft hem!!"

Hoofden draaiden zich om, wenkbrauwen rezen ten hemel: "ja, Koen?"
"Wel, Englert, natuurlijk!"
"Wieda?"
"Englert! François Englert! Het Higgs deeltje!"
Wenkbrauwen rezen nog hoger ten hemel, monden vielen ongeveer open, ach, ik overdrijf, het gaat niet om het verhaal, het gaat om het punt.

Niemand (de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er een collega is die er veel meer van weet dan ik, maar haha, die was er niet, haha) had ooit van François Englert gehoord, en niemand keek er, tussen de kansen dat één of andere Rode Duivel misschien wel een, hou je vast, doelpunt zou kunnen scoren, van op dat er net een Belg de Nobelprijs voor de Natuurkunde had binnen gehaald. Lichte irritatie wegens de onderbreking, misschien, maar voor de rest...

Het is die van de Natuurkunde, hé, mannekens, 't is niet dat ze ze op de hoeken van de straten staan uit te delen.

Enfin, soit. Een dikke proficiat aan de winnaar, en ik denk wel dat hij misschien wel samen met de Rode Duivels op het Paleis zal mogen ontvangen worden.

De bureaumannen van het eerste klasse rijtuig

Ook gelezen, enkele weken geleden, de oproep om in de trein het eerste klasse rijtuig af te schaffen? Ik weet niet meer waarom; te elitair, of te middeleeuws, of een combinatie van de twee, of nog iets anders, maar in ieder geval: een oproep. En er kwam ook een reactie, van een echte professor, die "opbiechtte" dat ook hij geregeld "op kapitalistiese wijze" (1) eerste klas reisde. Maar dat had niets met elitarisme of nostalgie naar de tijd dat je op het gemeen volk kon neerkijken te maken. Het had er gewoon mee te maken dat hij graag nog las of werkte als hij een hoop tijd op de trein doorbracht, en dat hij merkte dat een klein maar zichtbaar percentage van de reizigers er ook zo over dacht. En dus was hij bereid te betalen voor een stillere omgeving, en ziedaar.

In feite had ik daar zelfs een probleem. De professor drukte namelijk een milde verwondering uit over het feit dat hij daar moest voor betalen. Meestal (vond hij) moet de vervuiler betalen, en dat zouden hier al die kwebbelende reizigers zijn, die de anderen beletten rustig te werken. Nu voelde je wel dat hij dat niet letterlijk bedoelde, maar zelfs als manier om iets uit te drukken vond ik het fout. Gekwebbel en gebabbel, over voetbal, het weer, de collega's, de grote verontwaardiging over kleine problemen; dat is allemaal het normaal menselijk gedrag. Mensen moeten dat absoluut kunnen doen zonder dat ze daarvoor moeten betalen omdat anders cerebrale types wel eens zouden gestoord kunnen worden. Maar goed, ik vond dat hij het duidelijk niet echt meende.

En dus had ik in feite veel sympathie voor zijn bedachtzame reactie. Want, beste lezer, de tijd is gekomen om me te outen! Ik zet de stap, ik bijt de zure appel door, ik moet mezelf nu maar eens onder ogen durven zien. Ja, ik reis eigenlijk ook geregeld (op kapitalistiese wijze) eerste klas. En wel om precies dezelfde reden als de professor. Heb ik al verteld dat ik een enthousiast boekenlezer ben (anders weet je het nu...)? Heb ik al verteld dat ik elke morgen, sinds verschillende jaren, al om 06.30 boterhammekes sta te smeren om zonder onderbreking (Overdrijving! Lunchpauze!) een full time job te gaan vervullen waarna ik kindjes help afhalen, eten geven, tussendoorse boodschappen, pyamaatjes en melkskes, dodo... Tot ongeveer 20.30 of 21.00 uur.

Enig idee wanneer ik zoal tijd vind om nog eens een béétje een serieus boek te lezen?

Dus: de spitsuur trein zat overvol, de deur ging open en een lange reeks gepensioneerden wandelde naar binnen: hier is nog plaats. En gelet op hun leeftijd, het feit dat ze tenslotte betaald hadden en luid aangemoedigd door minstens één andere eerste klasse reiziger namen ze plaats. En waarom niet, ik heb natuurlijk een zuur en onaangenaam karakter, maar heel af en toe heb ik wel eens ergens begrip voor. Het was natuurlijk wel gedaan met Malthus lezen (1), maar ach...

En ik kreeg er conversatie voor in de plaats! 't Was toch wel een beetje een ongelukkig uur om naar huis te gaan. In feite zou een uur later wel beter geweest zijn. Of vroeger. Want nu was het wel lastig, zo overvol opeengepakt te moeten reizen. Ja, dat kwam door al dat werkvolk (sic). De bureaumannen (sic). Beide uitdrukkingen zijn in die conversatie twee keer gevallen. Niet om ervan te zeggen dat de bureaumannen met een vermoeid hoofd op de trein zitten omdat ze nu eenmaal de hele dag gaan werken om onder andere de pensioenen mee te betalen. Wel dat het oncomfortabel reizen was als je tussen het werkvolk moest gaan zitten.

Ja, het zet me wel allemaal heel erg tot denken aan. Misschien hebben ze wel gelijk, die mensen die pleiten voor het afschaffen van het eerste klasse rijtuig. In feite kijken wij veel te veel neer op die tweede klasse reizigers en doen wij daar veel te neerbuigend en elitair over. Oh, die neiging om op kapitalistiese wijze ons eigen geld te gebruiken om aan onze noodlijdende spoorwegen te geven, voor dat beetje klassenbewuste stilte: geef toe dat we eigenlijk heropvoedingskampen verdienen.


-----------------------------
(1) de aanhalingstekens zijn eigenlijk onheus omdat ik de Bizarre Spelling zelf heb toegevoegd.
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2013/10/niets-nieuws-onder-de-zon.html

Niets nieuws onder de zon.

Laten we beginnen  met volgend citaat:

"The advocate for the present order of things is apt to treat the sect of speculative philosophers either as a set of artfult and designing knaves, who preach up ardent benevolence and draw captivating pictures of a happier state of society, only the better to enable them to destroy the present establishments and to forward their own deep-laid schemes of ambition; or as wild and mad-headed enthusiasts, whose silly speculations and absurd paradoxes are not worthy the attention of any reasonable man."

En laat me met plezier bevestigen wat je wegens de stijl waarschijnlijk al dacht: dit is niet bepaald een recent citaat. Maar als we een aantal vocabulaire ingrepen proberen, alleen maar om naar een meer hedendaags klinkende opmerking te vertalen, zonder geknoei met betekenissen en met behoud van de logica; krijgen we dan geen heel actueel resultaat?

"The advocate for the present order of things"; dat is toch wat we vandaag "conservatieven" kunnen noemen, echt niet noodzakelijk in de (Amerikaans) politieke betekenis van het woord. "Speculative philosophers" zijn - in deze context, die ik straks wel helemaal meegeef - aanhangers van een vooruitgangsgeloof die dromen van, en veel belangrijker nog: actie voeren voor, een "betere" samenleving. En zien we die "filosofen" niet ook vandaag, heel uitdrukkelijk, door de conservatieven afgewimpeld worden als "knaves" die in werkelijkheid alleen maar de waardevolle bestaande organisatie van de samenleving willen vernietigen, of in het beste geval alleen maar absurde ideeën promoten?

Ik bedoel maar, je mag dat ontkennen, maar ik signaleer dat het internet er vol mee staat, ongeveer even intens als het licht van de zon: dat je van mij natuurlijk ook mag ontkennen.

De auteur maakt ook zijn punt in de beide richtingen. Hij vindt dat twee partijen de andere volstrekt onheus behandelen, en dus dat de dromers (zoals ik ze hier maar snel zelf noem in de hoop een onbevooroordeelde term te hebben gevonden) hun tegenstander afschilderen als...

"(...) the slave of the most miserable and narrow prejudices, or as the defender of the abuses of civil society, only because he profits by them. He paints him either as a character who prostitutes his understanding to his interest; or as one whose powers of mind are not of a size to grasp any thing great and noble, who cannot see above five yards before him (...)".

En als iemand zou willen ontkennen dat dat ook een goede beschrijving is van de actualiteit; het internet staat er even vol mee, ik denk niet dat ik langer dan vijf, nee, twee minuten moet snuisteren op de site van Paul Krugman en bingo.

En natuurlijk denken beide partijen "ja, maar bij ons is dat verwijt terecht".

Wel, het oorspronkelijk citaat is al meer dan twee eeuwen oud. Het is afkomstig uit één van die beroemde, zéér beroemde "boeken die iedereen kent maar niemand leest". Het komt uit Thomas Malthus' An Essay on the Principle of Population (1798), chapter I. En ik geef het hier alleen maar mee om te illustreren hoe we wel vaak de indruk hebben dat de toestand er vandaag wel heel erg gepolariseerd en geradicaliseerd uitziet, maar dat dat in werkelijkheid "niets nieuws onder de zon" is.

Een uitdrukking die overigens zelf de illustratie van haar eigen betekenis is: enig idee waar die vandaan komt?

Volgens mij denkt Obama dat hij dit gaat winnen

Zeg nu zelf, een eerder flauwe president, vaak weifelend, geregeld serieus blunderend (maar goed, doen we dat niet allemaal), en dan de manier waarop hij nu "hardball" speelt. Zoals iemand het eens heel beeldend heeft gezegd, "if you have people by their balls, their hearts and minds will follow".

Wel, daar valt niet veel aan toe te voegen, nietwaar? Maar dat is de uitdrukking die de hele tijd in me opkomt als ik de Obama van vandaag bezig zie. Hij gedraagt zich als iemand die een grote notenkraker vastheeft, en tot zijn eigen stomme verbazing ontdekt dat zijn politieke tegenstanders ongeveer alle maatregelen genomen hebben om zich tussen de kaken van die notenkraker te klemmen...

Dus wat zou jij nu doen als het ging om politieke tegenstanders die je nu al jaren lang met alle macht saboteren, ver voorbij de grens van het redelijke of zelfs het fatsoen? Ik denk dat jij zou doen wat volgens mij Obama ook aan het doen is. Hij knijpt. En hij is van plan om daar nog een tijdje mee door te gaan.

Het zou kunnen zijn dat er daarbij links en rechts een paar spaanders vallen, ja. Maar ik kan me indenken dat hij bereid is die prijs te betalen.

Weemoed bij een bouwwerf

Zeer vaak passeer ik in Mechelen op een plaats waar grote werken aan de gang zijn: het totale oppervlak zal wel ettelijke hectaren beslaan. En heel lang zag één van de scènes die in die werken terecht gekomen zijn er als volgt uit:



Ziet er een beetje als een standaard serie rijhuisjes uit, nietwaar? Het punt is, op drie na zijn ze allemaal weg. Gewoon, afgegraven, vervangen door wat je je er ongeveer kan bij inbeelden, een vlakte van gelige aarde en rood stof, bezaaid met kapotte bakstenen, putten, gedeeltelijk zelfs uit tot enkele tientallen centimeters diep uitgegraven. Een puinhoop, er zal nog werk aan zijn om er een braakliggend landschap van te maken, en dan is het tijd voor de Grote Modernisering.

Maar drie staan er nog. Zie je het voor je? Eentje helemaal alleen, de twee andere aan elkaar palend. Als een mond waar alle tanden kwijt zijn, op die enkele na dan. Voor één ervan staat geregeld een auto geparkeerd, tussen de dranghekken en de verkeersborden, en één keer zag ik hem zelfs stoppen en er een heer van gevorderde middelbare leeftijd uitstappen.

Het punt is ook, ik vind dat dat iets ontzettend ontroerends heeft. Ja, als het alleen over de Grote Modernisering ging, dan ziet het er alleen maar belachelijk uit. Neerhalen, die hap! Denk aan Bordewijk! Maar als je aan die mensen denkt... Wie zijn dat? Waarom zijn ze er nog niet weg? Voel je niet op je sloffen aankomen dat dat wel niet op basis van tevredenheid met de gang van zaken in de buurt zal zijn? Een "heer van gevorderde middelbare leeftijd"; en dat zal dan de jongste van de club zijn?

 Het meest pakkende vind ik bijna het feit dat achterin de tuintjes ook een serie tuinhuisjes stonden. Nu ja, niet modieuzer dan de huisjes zelf, hoor, een tuinhok, zeg maar. Dat kan je niet zien als je naar de rij kijkt, maar dat kan je wel zien als er van de rij niets meer overblijft dan twee aanpalende exemplaren. Over en door het maanlandschap heen zie je dat de overgebleven achtertuintjes nog steeds begrensd worden door  twee tuinhuisjes, terwijl al de rest er even rats is afgeschoren als de huizen van hun vroegere buren. Om één of andere reden grijpen die tuinhuisjes me nog meer aan, zoals ze daar midden in het puin overeind blijven, dan de huizen zelf, die tenminste nog aan de straat grenzen. Zich vastklampend aan de beschaving. Maar de tuinhuisjes staan echt volledig geïsoleerd in de stenen vlakte. Symbool voor die vooruitgang, waarvan ik overigens een grote aanhanger ben.

Hoe zou het voelen als je huisje, dat zo sober als het is toch ook altijd jouw nest is geweest, zo gedoemd is om binnenkort te verdwijnen, dat het nu al eenzaam uit een kaalgeslagen vlakte oprijst?