Een waar Obacle

Een tussenverkiezing in de Amerikaanse staat Massachusetts, die één van de gemakkelijkste overwinningen ooit voor de thuisspelende Democraten had moeten worden, is uitgedraaid op een waar debacle voor Obama. Een quasi-zekere senaatszetel ging verloren en van het ene moment op de andere hebben de Democraten niet langer een blokkeringsvrije meerderheid van 60 zetels, maar hebben ze er nog maar 59. Nog steeds zeer ruim, daar niet van, maar de Republikeinen zitten zo star op hun stoel dat ze om het even wat de regering voorlegt blokkeren, en dus was die blokkeringsvrije meerderheid erg belangrijk. En zomaar opeens: weg, verdwenen, foetsie, in rook opgegaan. Van "no drama Obama" tot "een waar Obacle" in één dag.

En er zijn machtiger geesten dan ikzelf die er niet in slagen hun irritatie met de toch wel wat blunderende Democraten te verbergen (1). Ik weet nog, toen Obama de wereld afreisde om de Olympische Spelen binnen te halen en faalde, dat één van zijn tegenstanders kopte "The Ego has landed". Hahaha, dat was natuurlijk het voorspelbaar hoongelach van "de andere vleugel", maar hahahahaha, geef toe dat het het zéér goed gevonden was. En toen kwam die ongelofelijke Nobelprijs voor de Vrede, waarna Obama nog redelijk de meubels redde door met een zeer twijfelachtig gezicht te zeggen wat velen hem hebben voor- en nagezegd: waaraan heeft hij dat in godsnaam te danken? En bij nog een andere gelegenheid staat ook op dit blog ergens een zinssnede als "en toen deed hij wat hij zeer goed kan en gaf een speech" en dat was dan voor mijn doen "milde ironie".

Maar dat neemt niet weg dat een hoop mensen intussen gedacht hebben: er is van alles aan de hand, je hoort of je ziet hem een maand niet, en dan geeft hij een speech. En dan nu dit. Laten we hopen dat we hier later zullen op terugkijken als "een leerproces" - maar het voelt wel aan als een snel uitdiepend, uimmm, wel: debacle.

Maar dit gezegd zijnde, sta me toch toe eens een ander perspectief te proberen: als het mis is vergeten we dat perspectief immers heel vlug, en als het juist is schrijf ik binnen X tijd een post met "ik heb dat al lang geleden gezegd"!

Dat perspectief is dat de haast pueriele weerstand tegen Obama (waarom staat daar eigenlijk het woord "haast", overigens?) en het huidige gesnuif en gegnuif ook grotendeels is meegegeven door een gevoel van paniek aan de rechterkant! Jaja, laat me maar even kaderen. Van bij het begin heeft een bepaald soort rechts beweerd dat Obama ongeveer de hele wereld om zeep ging helpen. Het hielp natuurlijk niet echt dat zich uitgerekend onder Bush een serie rampen voordeed - je had maar tien percent van die rampen nodig gehad onder een Democratische president, en je zou wat gehoord hebben. Buitenlands beleid: woorden schieten te kort. Binnenlands beleid: de kranten staan vol over hoe we bij de natuurramp in Haiti toch al de lessen van "Katarina" hebben geleerd. Economie: kijk naar de cijfers voor de begroting, de werkloosheid, de beurs...

Je ziet het punt.

En dus voel je op je klompen de paniek die er heeft geheerst, dat eerste jaar. Obama was nauwelijks een paar maanden aan de macht, en het internationaal aanzien van de VS herstelde zich, de beurscrash stopte, en draaide zich zelfs om, en de stemmen die zeiden dat de dalingen (tot voor maart 2,009) toonden dat het allemaal nergens op sloeg verstomden.

Volgens mij, dus, was (en is) het dubbele paniek. Ten eerste, de heiligenverering die Bush werd betoond - ik zit met open mond te kijken hoe al die mensen die het nu, niet helemaal ten onrechte, hebben over Obamania nooit met een woord hebben gerept over de borstbeelden van Churchill waar Bush zich graag mee omringde - ondergaat een (voor zover mogelijk) nog grotere afgang als al die dingen zich zouden doorzetten. En ten tweede, per religieus dogma is altijd beweerd dat de overheden de boel alleen maar nog verder in de grond zouden boren: dus kan je je de ontsteltenis inbeelden als nu mocht blijken dat onder Obama de enorme puinhoop die hij van Bush geërfd heeft zou overwaaien?

En dus wil ik temidden van al dat gegnuif en gesnuif proberen een ander licht op de zaak te werpen. Om de redenen hierboven wil een groot deel van het rechts met alle middelen dat Obama faalt. Tot nu toe hebben ze zich moeten vastklampen aan strohalmen. Maar nu er na een tijdje van minder indrukwekkend optreden zomaar uit de blauwe hemel een Obacle van dit formaat neerdaalt: je kan het gevoel van opluchting bijna snijden...

---------------------------------------
Een update op 24 januari. Net een link geplukt van de site van LVB:

http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/barackobama/7043204/Barack-Obama-will-be-a-one-term-president-if-he-doesnt-ditch-his-statism.html

Ikzelf weet natuurlijk niets over het "wat Obama nu moet doen" stuk. Maar de eerste paragrafen, waarin Obama er uitziet als een toekomstige "one-time president", een interessante voetnoot in de geschiedenis, een "eerste zwarte president" die voor de rest nauwelijks iets gedaan heeft - dat lijkt me inderdaad een aardige beschrijving van het gevaar waar Obama tegenaan kijkt.

Natuurlijk; Obama heeft nog drie jaar om de teksten te laten veranderen in "de president die nog maar pas werd afgeschreven heeft nu de kansen totaal gekeerd" etc etc etc. Ik wil alleen maar zeggen, in politiek is een week een eeuwigheid, laat staan drie jaar. Maar fraai ziet hij er op dit moment niet uit, vind ik.

---------------------------------------
(1) http://krugman.blogs.nytimes.com/2010/01/20/he-wasnt-the-one-weve-been-waiting-for/

Fernand Braudel

Grijnzend zit ik te lezen in Les Jeux de l'Echange (1,979), het tweede deel van Fernand Braudels Civilisation Matérielle, Economie et Capitalisme. Braudel, dat is geen boek, maar een bibliotheek op zich. Hij doet dat ongelofelijk goed, dat evokeren van het historisch verleden, en in het stuk waar ik nu zit wandelt hij over de Amsterdamse beurs van de zeventiende eeuw.

Je voelt hoe hij verbijsterd rondkijkt naar de wereld van de aandelen in de Indische Compagnie en de overheidsobligaties. Er zijn de "stieren" en de "beren", en er is de "settlement", en er zijn de makelaars, en de handelaars, en de opslagplaatsen, en bovenal, er zijn de transacties waarin "haring wordt gekocht die nog niet gevangen is, en graan dat nog niet gezaaid is". Het is ook de tijd van de tulpenbollenmanie en de Zuidzee Zeepbel. En de lezer voelt, Braudel wandelt daar rond met hetzelfde gevoel van desoriëntatie waarmee de hedendaagse lezer zit te staren naar de beurskoers van de banken.

"Speculatie!" verklaart Braudel, "het is allemaal opgezet om geld uit de zakken van de kleine vissen over te hevelen naar die van de grote haaien". En ik wandel - met die brede grijns, dus - achter hem aan en bedenk dat de grootste historicus, zelfs de grootste economische historicus, wanneer hij in een stuk wereld terechtkomt dat niet zijn wereld is, in precies dezelfde val trapt als iedereen die er niet mee vertrouwd is: "ik begrijp niet hoe het werkt en dus is het verdacht". In het bijzonder wanneer je net slachtoffer geworden bent van de Grote Tulpenbollenmanie (natuurlijk is het "de schuld van de banken" wanneer jij een tulpenbol hebt gekocht en daar de prijs voor een huis hebt voor neergeteld) klinkt dat allemaal heel overtuigend.

Maar het neemt niet weg dat een wandeling aan de hand van Fernand Braudel, zelfs in een wereld waarmee filosoof-Koen door een puur toeval van twintig jaar geleden veel meer vertrouwd is dan Braudel zelf, altijd buitengewoon leerzaam is. Kijk nu, zit ik nauwelijks minder verbluft dan Braudel te denken: dus forward contracten, en afwikkeling tegen settlement en niet tegen delivery; dat bestond ook al in 1,688? Sterker nog, blijkens statuten van de Italiaanse handelssteden van de jaren dertienhonderd was dat in 1,688 allemaal al "ancient history"? Welwelwel... (Maar in dat geval moet je er wel sporen van terugvinden, voor zij die die sporen tenminste willen zien, in de handelspraktijken van de Islam van die eeuwen, en zelfs de eeuwen daarvoor?)

Het sterkste van al is misschien wel dat ik dat zelf allemaal al vaak heb verteld, in de tijd dat ik presentaties gaf over de "moderne" financiële markten, en er bij wijze van achtergrond graag op wees dat "bied-" en "laatprijzen" voor geld - dus heel "moderne" handelstechnieken voor het wisselen van de ene munt in de andere - al eeuwen geleden bestonden - zij het dat het niet via Reutersschermen zal gebeurd zijn. Of die keer dat ik afbeeldingen van een serie middeleeuwse en Renaissance schilderijen had gemaakt, en kon laten zien dat de evolutie naar wat wij een hedendaagse "markten zaal zouden noemen zich al heel lang geleden aftekende! Dat was allemaal ongelofelijk interessant, en toch wandel ik aan de hand van Braudel over die markten van destijds en nog altijd valt mijn mond open van verbazing.

Mijn grijns verandert helemaal in een brede glimlach wanneer ik op het punt kom waar Braudel een notaboekje van een makelaar aantreft en verbluft naar de berekeningen van "long" en "short" zit te staren, en waar "per verschil" wordt afgerekend, misschien zelf door trekking van een wissel op een volgende handelsbeurs. Een makelaar zou er misschien snel doorheen zien, verklaart hij, maar "ik geef toe dat ik niet het geduld had om me er helemaal door te werken".

Maar dat is vanzelfsprekend allemaal heel normaal, en het lijkt me integendeel het kenmerk van de ware groten, dat ze temidden van de vele details waarover je gemakkelijk pedant kan doen op grote schaal doordringen tot de essentie van de zaak. Tot het punt dat de lezer die wèl vertrouwd is met de wereld van de forwards en de settlements toch nog wegdroomt, en voor zijn geestesoog de wereld van de middeleeuwse jaarmarkt ziet veranderen in de wereld van het Londense Beursgebouw van de achttiende eeuw, waar de wissel-, grondstoffen- en verzekeringsmarkten van praktisch de hele wereld samenkomen.

Fernand Braudel... Zou ik het vijf sterren durven geven op die schaal van me (1), waar vijf sterren "eigenlijk" niet voorkomen, tenzij dan voor dat hoogst uitzonderlijk meesterwerk waar je een glimp van genialiteit achter vermoedt? Ik denk het wel, eigenlijk.

---------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/03/kwotering.html

Tevreden met de nieuwe kardinaal

Ik mag zeggen: met die ene flard interview die ik gezien heb was ik best tevreden. De nieuwe kardinaal heeft een punt wanneer hij zegt dat we hem niet kennen, en dat we hem dus eerst een kans moeten geven. En ik zal hem met plezier die kans geven, en al mijn vooroordelen bevestigd zien! En als ik ze niet bevestigd zie, dan is het per definitie "beter" (want laten we eerlijk zijn...) en dan is het toch ook goed?

Ik onthoud vooral één ding. De kardinaal ontkent ten stelligste te hebben gezegd dat homoseksuelen "abnormaal" zijn. Hij heeft zelfs een beetje ontsteld gezegd dat dat een scheldwoord zou zijn, terwijl homoseksuelen wel degelijk thuis zijn in de kerk. Dat is allemaal zeer goed. We noteren dat de journalist er niet in geslaagd is een bandje op te voeren, waarop we de kardinaal dat wel degelijk toch zien of horen zeggen, dus bij deze krijgt hij het voordeel van de twijfel.

En zelfs dan! Als dat bandje toch nog opduikt... Wel, ikzelf weet op het internet een paar dingen van mezelf staan waar ik liever niet aan herinnerd zou worden - en waarvan ik onmiddellijk zou toegeven (voor zover het niet al gebeurd is) dat het fout was. Dus als de kadinaal nu toch betrapt was op het geven van een opinie en daarbij ooit een woord heeft gebruikt waarvan hij zelf zegt dat het een slecht gekozen woord zou zijn - wel, dan, wat dan nog?

Maar geef intussen toe dat mijn postje van enkele dagen geleden over homoseksuelen (1) wel erg actueel was! In vergelijking daarmee was ik wel een beetje verbaasd, toen de journalist de kardinaal over het onderwerp ondervroeg, dat we een preek over de Latijnse etymologie van het woord "seksualiteit" kregen! Ik zou mijn mede-filosoof de kardineel eraan willen herinneren dat je wel woorden kan bedenken, maar dat je daarom nog niet noodzakelijk iets hebt gezegd over de vraag of er in de realiteit ook iets aan beantwoordt. Bijvoorbeeld eenhoorn. Bijvoorbeeld kabouter. Bijvoorbeeld Go- ... maar nee, ik dreig in heel andere discussies terecht te komen.

Het punt is: stel dat je, zoals de kardinaal tijdens het interview, iets zinnigs wil zeggen over seksualiteit. Waar zal je je op beroepen; waar haal je je kennis vandaan? Antropologie? Psychologie? Freud, misschien? Andere ideeën...?

Zou jij proberen je te laten inspireren door Latijnse etymologie en de filosofie van Hegel?

De kardinaal dus wel. En overeenkomstig de vrijheid van ideeën en meningsuiting mag dat ook. Maar de kardinaal zou er goed aan doen te beseffen: wanneer hij denkt voor te gaan in onderwerpen als "waarden" en "wat is homoseksualiteit" en dat soort dingen, dan zal hij veel mensen ontmoeten die wèl in termen van moderne biologie zullen denken, en die wèl zullen weten wat "natuurlijke selectie" (2) betekent en die zich nièt zullen moeten afvragen wat dat er allemaal mee te maken heeft.

Uiteindelijk, zegt de kerk, herkennen we de aanwezigheid van de Geest aan zijn vruchten. Ik heb me laten vertellen dat de nieuwe kardinaal werd gekozen vanuit een ontevredenheid met de vorige, onder wie de kerken waren leeggelopen. We wensen de nieuwe kardinaal heel veel geluk met zijn kudde. Iets zegt me dat hij met zijn hedendaagse kudde een beetje geluk wel zal nodig hebben.

---------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2010/01/vragen-bij-homoseksualiteit.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/05/nogmaals-natuurlijke-selectie.html