Met echt enorm veel dingen aan mijn hoofd, en gegeven de naderende uitspraak van het Amerikaans hooggerechtshof over het zelfverklaarde "centerpiece" van Obama's regering, leek het me een leuk idee eens een postje van dik twee jaar geleden te re-posten. Het thema is het "individueel mandaat" dat in dat "centerpiece" staat; dat wil zeggen, de verplichting die de regering aan de burgers oplegt om zich te verzekeren.
En uitgerekend dat onderwerp is één van de centrale punten die aan het Hof zijn voorgelegd, en waar nu elke dag een uitspraak over wordt verwacht. Wat is dat voor een "vrijheid", heb ik er minstens één letterlijk weten schrijven (met vaak vele varianten op dat thema), waarbij een regering haar bevolking dit soort verplichtingen oplegt?
En dus re-post ik nog maar eens het stukje dat ik destijds "Obama's communistische inspiratiebron voor u opgespoord!" heb genoemd...
--------------------------------------------
Voor zover ik begrepen heb (lees: je mag me corrigeren...) is één van
de elementen uit "Obamacare" die zeer veel kritiek vangt de bepaling
dat de mensen verplicht worden
zich te verzekeren. Zoveel staatsbemoeienis, zoveel betutteling, zo
weinig respect voor de individuele vrijheid - en dan vragen de mensen
zich af waarom ze zeggen dat Obama in feite een communist is.
En
ik moet zeggen, ik heb het eens opgezocht, en het klopt. Kijk, hier
volgt hoe de ideologie ongeveer in mekaar zit, en merk op hoe listig het
allemaal wordt opgebouwd:
"In
the Western world, some provision for those threatened by the extremes
of indigence or starvation due to circumstance beyond their control has
long been accepted as a duty of the community. (...) The necessity of
some such arrangement is unquestioned - be it only in the interest of
those who require protection against acts of desperation on the part of
the needy".
Maar deze twee onschuldig ogende
zinnetjes (van elkaar gescheiden door slechts enkele zinnen in de
brontekst) blijken al snel als "onvermijdelijke" consequentie te
hebben...
"(...) that
the amount of relief now given in a comparatively wealthy society
should be more than is absolutely necessary to keep alive and in health.
We must also expect that the availability of this assistance will
induce some to neglect such povision against emergencies as they would
have been able to make on their own."
We zien
het al meteen gebeuren: het begon met "beyond their control" en we zijn
nog op dezelfde bladzijde als per theorema van tante Marie ("iedereen
weet dat...") de plicht van de samenleving al veel verder gaat dan dat.
En als je dat allemaal binnen hebt, wat kan je er dan proberen tussen te
krijgen als de redenering verder gaat:
"It
seems only logical, then, that those who will have a claim to
assistance in circumstances for which they could have made provision
should be required to make such provision themselves."
En
presto! Het is weeral gebeurd! Een paar redelijk klinkende zinnetjes,
een beetje met een zorgelijk gezicht verder filosoferen, en de mensen
kunnen al "required" worden! Haja, want ze zijn te dom om er zelf voor
te zorgen; er moet maar een beetje vangnet beschikbaar zijn en ze hebben
allemaal een horizon tot het puntje van hun neus. En dus hebben we niet
hard moeten zoeken om te weten waar Obama de mosterd haalt; het staat
allemaal al netjes, letterlijk in mijn rode boekje hier:
"(...)
once help is assured to such an extent that it is apt to reduce
individuals' efforts, it seems an obvious corollary to compel them to
insure (or otherwise provide) against those common hazards of life."
Ziedaar.
"To compel them to insure". Het staat er letterlijk in, en het duurt
een paar decennia, en het duikt op in de wetgeving van de communist
Obama. Ik bespaar ons allemaal maar de lange bladzijden filosofie die na
deze fragmenten volgen over hoe de staat dat dan allemaal moet
organizeren, en zal ermee volstaan gewoon te wijzen op de basistekst
zelf. Voor wie het in deze waardige opvolger van het Communistisch
Manifest allemaal eens voor zichzelf wil nalezen, hier is de verwijzing:
Friedrich Hayek, The Constitution of liberty, Hoofdstuk 19, alles uit nummer één.
--------------------------------------------
Einde re-post. De oorspronkelijk url was:
http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2010/03/obamas-communistische-inspiratiebron.html
zondag 24 juni 2012
dinsdag 19 juni 2012
Ik heb een thriller gelezen
The Day of the Jackal, van Frederick Forsyth; als ik het tenminste goed begrepen heb is het één van de grote klassiekers van het genre. Dus ik had me er wel iets bij voorgesteld: ik ken het genre helemaal niet maar het trekt me wel aan. Hoe dat soort dingen zich verdeelt over een persoonlijkheid is me overigens nog een groot enigma (voor mij wel science fiction, maar géén horror; wel spionage zoals John LeCarré, maar geen "politie en detective: leg het maar eens uit), maar laat dat een andere kwestie zijn.
Wel, ik vond het vrij zwak. Een aarzelende drie op mijn schaal van kwotering (1).Want uiteindelijk erken ik wel dat het aan mij ligt. Het verhaal vertoont de strakke lijn van het moderne gebouw in beton. Dat kan ook zijn charme hebben, maar ik houd meer van het kronkelstraatje vol mysterieuze huisjes, dat opeens uitloopt op een plein met daarop een kerk. Dus ik vond de figuren vlak en de beelden doorzichtig, en af en toe had ik de indruk dat ik de verteltechniek doorzag.
Maar het intrigerende was dat het me een blik op een stuk recente geschiedenis gunde, waar ik geen flauw benul van had. Het Frankrijk van de vroege jaren zestig, en De Gaulle heeft net Algerije opgegeven. Het is een beslissing die maakt dat Nationalistisch Frankrijk zich zwaar verraden voelt, en verschillende aanslagen op zijn leven worden verijdeld. Ineens voel ik iets van hoe het Frankrijk van die tijd een soort politiestaat was; het zal wel onheus zijn om dat al te letterlijk te nemen, maar toch... Een strakke controle door een politie- en ambtenarenapparaat, versus een heel serieus te nemen gewelddadig extreem rechts.
Natuurlijk moet ik ineens denken aan de echte dictaturen die op dat moment nog heersen in Spanje, Griekenland en Portugal - en het "Belgique à papa" van voor de jaren zestig zal, heel wat dichterbij op dat spectrum van wat wij een normale samenleving vinden, ook niet iets geweest zijn om erg trots op te zijn. Hoe dan ook, dat Frans nationalisme voelt zich zo in zijn wiek geschoten dat dit een wereld van complotten, terreuraanslagen en politieke moorden wordt. Ze hebben gezworen dat De Gaulle zal sterven en de staat zal geregeerd worden door hun soort politiek rechts... En vijftig jaar gaan voorbij, en er is geen kat die er nog iets van weet.
Soms vraag ik me af: zouden er nu nog altijd "mensen van toen" rondlopen, die oud genoeg zijn om toen al die verscheurende haat te voelen, en nog niet zo oud om het zich nog allemaal te herinneren en heel dat langzaam besef te hebben doorgemaakt: alle dure eden van de wereld hebben niet kunnen verhinderen dat hun koloniale wereld is verdwenen, en zij hun strijd hebben verloren.
Wat een manier om je hele leven mokkend en verbitterd door te brengen...
(Nog een bedenking is dat Frankrijk er in geslaagd lijkt te zijn heel verzoenend en relatief weinig repressief om te gaan met zijn extreem-rechts - als je dat vergelijkt met de extreem-linkse brigades in Duitsland of Italië... Niet dat ik er meer sympathie voor heb, dit even terzijde.)
Maar waarschijnlijk zijn al die mensen en herinneringen intussen al helemaal vervlogen, en al die Ongelofelijk, Buitengewoon Belangrijke dingen, tot het punt dat je er terrorist van wordt, blijven alleen in herinnering omdat iemand er met een middelmatige thriller wereldberoemd mee geworden is.
------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2006/03/kwotering.html
Wel, ik vond het vrij zwak. Een aarzelende drie op mijn schaal van kwotering (1).Want uiteindelijk erken ik wel dat het aan mij ligt. Het verhaal vertoont de strakke lijn van het moderne gebouw in beton. Dat kan ook zijn charme hebben, maar ik houd meer van het kronkelstraatje vol mysterieuze huisjes, dat opeens uitloopt op een plein met daarop een kerk. Dus ik vond de figuren vlak en de beelden doorzichtig, en af en toe had ik de indruk dat ik de verteltechniek doorzag.
Maar het intrigerende was dat het me een blik op een stuk recente geschiedenis gunde, waar ik geen flauw benul van had. Het Frankrijk van de vroege jaren zestig, en De Gaulle heeft net Algerije opgegeven. Het is een beslissing die maakt dat Nationalistisch Frankrijk zich zwaar verraden voelt, en verschillende aanslagen op zijn leven worden verijdeld. Ineens voel ik iets van hoe het Frankrijk van die tijd een soort politiestaat was; het zal wel onheus zijn om dat al te letterlijk te nemen, maar toch... Een strakke controle door een politie- en ambtenarenapparaat, versus een heel serieus te nemen gewelddadig extreem rechts.
Natuurlijk moet ik ineens denken aan de echte dictaturen die op dat moment nog heersen in Spanje, Griekenland en Portugal - en het "Belgique à papa" van voor de jaren zestig zal, heel wat dichterbij op dat spectrum van wat wij een normale samenleving vinden, ook niet iets geweest zijn om erg trots op te zijn. Hoe dan ook, dat Frans nationalisme voelt zich zo in zijn wiek geschoten dat dit een wereld van complotten, terreuraanslagen en politieke moorden wordt. Ze hebben gezworen dat De Gaulle zal sterven en de staat zal geregeerd worden door hun soort politiek rechts... En vijftig jaar gaan voorbij, en er is geen kat die er nog iets van weet.
Soms vraag ik me af: zouden er nu nog altijd "mensen van toen" rondlopen, die oud genoeg zijn om toen al die verscheurende haat te voelen, en nog niet zo oud om het zich nog allemaal te herinneren en heel dat langzaam besef te hebben doorgemaakt: alle dure eden van de wereld hebben niet kunnen verhinderen dat hun koloniale wereld is verdwenen, en zij hun strijd hebben verloren.
Wat een manier om je hele leven mokkend en verbitterd door te brengen...
(Nog een bedenking is dat Frankrijk er in geslaagd lijkt te zijn heel verzoenend en relatief weinig repressief om te gaan met zijn extreem-rechts - als je dat vergelijkt met de extreem-linkse brigades in Duitsland of Italië... Niet dat ik er meer sympathie voor heb, dit even terzijde.)
Maar waarschijnlijk zijn al die mensen en herinneringen intussen al helemaal vervlogen, en al die Ongelofelijk, Buitengewoon Belangrijke dingen, tot het punt dat je er terrorist van wordt, blijven alleen in herinnering omdat iemand er met een middelmatige thriller wereldberoemd mee geworden is.
------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2006/03/kwotering.html
"Austerity" en economische groei
Paul Krugman heeft een grafiek op zijn blog gezet over wat hij het "effect van austerity" noemt. Natuurlijk ben ikzelf niet geleerd genoeg om te weten of het allemaal correct berekend is, bewijst wat hij beweert dat het bewijst, en vele, vele andere...
Dus kijk zelf maar:
http://krugman.blogs.nytimes.com/2012/06/19/interest-rates-varieties-of-error/
Zo op 't eerste zicht is er een lineair verband. Dalingen van overheidsbestedingen vertalen zich in dalingen van de economische groei.
(Dit was een post ter registratie. Ik ben ook niet geleerd genoeg om er discussies over aan te gaan. Maar een doordachte kritiek op het verhaal zal ik wel lezen.)
Dus kijk zelf maar:
http://krugman.blogs.nytimes.com/2012/06/19/interest-rates-varieties-of-error/
Zo op 't eerste zicht is er een lineair verband. Dalingen van overheidsbestedingen vertalen zich in dalingen van de economische groei.
(Dit was een post ter registratie. Ik ben ook niet geleerd genoeg om er discussies over aan te gaan. Maar een doordachte kritiek op het verhaal zal ik wel lezen.)
zaterdag 16 juni 2012
Zo'n kort moment van ontroering
Net gelezen op het blog van Brad DeLong (1).
Op een veertiende juni krijgt een jong meisje als verjaardagsgeschenk een dagboek.
Het jaar was 1942.
En het meisje heette Anne Frank
-------------------------------------
(1) http://delong.typepad.com/sdj/
Op een veertiende juni krijgt een jong meisje als verjaardagsgeschenk een dagboek.
Het jaar was 1942.
En het meisje heette Anne Frank
-------------------------------------
(1) http://delong.typepad.com/sdj/
Een parel uit Graebers Debt
Zoals in de vorige post (1) gaat het er om dat je in Graebers Debt af en toe echte parels terug vindt. Het onderwerp is de geschiedenis van de "schuld" en dus ook geld, en geloof me, ik ben heus niet blind voor de "linkse" agenda die er in zit. Hij maakt veel goed door die agenda helemaal niet te verbergen, maar als het fout is, dan is het fout.
Maar laten we het hebben over een plaats waar hij het volgens mij erg juist heeft. Politiek, zegt hij ergens (en ik vertel het in mijn eigen woorden na) is het domein waar iets waar wordt wanneer voldoende mensen het geloven.
En ik zit er met open mond op te kijken! Zo had ik het nog nooit bekeken. En verdomd, ik denk dat het waar is! Hij geeft er nog onmiddellijk het volgende voorbeeld bij: als iedereen gelooft dat ik de Koning van Frankrijk ben, dan ben ik ook de Koning van Frankrijk. En je krijgt meteen mee: maar het is van het grootste belang dat iedereen niet beseft dat het alleen maar van die universele opinie afhangt. Als de mensen namelijk dat doorhebben, dan veranderen de magische goudstukken weer in doodgewone keien.
En zeg nu zelf: wat zijn "mensen van adel"? Wel, dat is toch niets anders dan de verzameling mensen waarvan wij per conventie denken en zeggen dat ze van adel zijn? Natuurlijk is dat intussen, tenminste in onze wereld, omgezet in een beleefde fictie die toelaat dat een deel van de betrokkenen er zelf in kunnen geloven (2). Maar verder gelooft niemand het , en dat is dan ook precies de reden waarom er nog nauwelijks consequenties aan verbonden zijn. Maar in al die vroegere tijden of huidige samenlevingen waarin het wel nog allemaal heel serieus is: daar is iemand toch alleen maar de Koning van Frankrijk omdat praktisch iedereen dat gelooft?
(Wat is trouwens een "generaal"? Ha, een generaal is iemand die een heel militair apparaat ter beschikking heeft om anderen te doen geloven dat hij een generaal is (met alle consequenties vandien). En zo kunnen we er nog een hoop bijdoen.)
Voor Graeber is de vraag "wat is geld?". De simpele realiteit is "geld is datgene waarvan de mensen geloven dat het geld is". Het is dus een politieke kwestie. Immers, Graeber definiëerde net alle onderwerpen waarvoor geldt dat een voldoende breed geloof ze ook waar maakt als politieke kwesties. En dus zie je in een flits de reden waarom er over dit onderwerp zoveel propaganda wordt gemaakt. Bijvoorbeeld, een bezittende klasse die beseft dat overheden wel eens hun bezit kunnen afpakken of op andere manieren (wie heeft er nog nooit van "inflatie" gehoord?) kan aantasten, die wil natuurlijk niets liever dan iedereen doen geloven dat alleen goud en zilver "echt geld" zijn, en dat al de rest, de overheid op kop, bedrog is. Of bijvoorbeeld, een politieke religie die aan de andere kanht van het spectrum niets liever wil dan de eigenaars onteigenen, die zal er alles aan doen om iedereen te doen geloven dat om het even wat geld mag zijn, zo lang het maar niet datgene is wat in de zakken van de bezittende klasse zit.
Want als genoeg mensen het geloven, dan is het nog waar ook.
---------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2012/06/graeber-het-ontstaan-van-het.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2007/01/hij-wil-respect-en-ontzag.html
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2009/11/de-ideologie-van-de-bezittende-klasse.html
Maar laten we het hebben over een plaats waar hij het volgens mij erg juist heeft. Politiek, zegt hij ergens (en ik vertel het in mijn eigen woorden na) is het domein waar iets waar wordt wanneer voldoende mensen het geloven.
En ik zit er met open mond op te kijken! Zo had ik het nog nooit bekeken. En verdomd, ik denk dat het waar is! Hij geeft er nog onmiddellijk het volgende voorbeeld bij: als iedereen gelooft dat ik de Koning van Frankrijk ben, dan ben ik ook de Koning van Frankrijk. En je krijgt meteen mee: maar het is van het grootste belang dat iedereen niet beseft dat het alleen maar van die universele opinie afhangt. Als de mensen namelijk dat doorhebben, dan veranderen de magische goudstukken weer in doodgewone keien.
En zeg nu zelf: wat zijn "mensen van adel"? Wel, dat is toch niets anders dan de verzameling mensen waarvan wij per conventie denken en zeggen dat ze van adel zijn? Natuurlijk is dat intussen, tenminste in onze wereld, omgezet in een beleefde fictie die toelaat dat een deel van de betrokkenen er zelf in kunnen geloven (2). Maar verder gelooft niemand het , en dat is dan ook precies de reden waarom er nog nauwelijks consequenties aan verbonden zijn. Maar in al die vroegere tijden of huidige samenlevingen waarin het wel nog allemaal heel serieus is: daar is iemand toch alleen maar de Koning van Frankrijk omdat praktisch iedereen dat gelooft?
(Wat is trouwens een "generaal"? Ha, een generaal is iemand die een heel militair apparaat ter beschikking heeft om anderen te doen geloven dat hij een generaal is (met alle consequenties vandien). En zo kunnen we er nog een hoop bijdoen.)
Voor Graeber is de vraag "wat is geld?". De simpele realiteit is "geld is datgene waarvan de mensen geloven dat het geld is". Het is dus een politieke kwestie. Immers, Graeber definiëerde net alle onderwerpen waarvoor geldt dat een voldoende breed geloof ze ook waar maakt als politieke kwesties. En dus zie je in een flits de reden waarom er over dit onderwerp zoveel propaganda wordt gemaakt. Bijvoorbeeld, een bezittende klasse die beseft dat overheden wel eens hun bezit kunnen afpakken of op andere manieren (wie heeft er nog nooit van "inflatie" gehoord?) kan aantasten, die wil natuurlijk niets liever dan iedereen doen geloven dat alleen goud en zilver "echt geld" zijn, en dat al de rest, de overheid op kop, bedrog is. Of bijvoorbeeld, een politieke religie die aan de andere kanht van het spectrum niets liever wil dan de eigenaars onteigenen, die zal er alles aan doen om iedereen te doen geloven dat om het even wat geld mag zijn, zo lang het maar niet datgene is wat in de zakken van de bezittende klasse zit.
Want als genoeg mensen het geloven, dan is het nog waar ook.
---------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2012/06/graeber-het-ontstaan-van-het.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2007/01/hij-wil-respect-en-ontzag.html
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2009/11/de-ideologie-van-de-bezittende-klasse.html
maandag 11 juni 2012
De minister is "de slecht nieuws verslaving" beu
Vandaag komt minister Vanackere in de krant om te zeggen dat hij de "verslaving aan slecht nieuws" beu is (1). Is het je trouwens al eens opgevallen hoe dat gaat, een alfamannetje dat begint boos te worden als je hem iets vertelt dat niet is wat hij wilde horen? Eerst is er de lichte frons tussen de wenkbrauwen, dan beginnen die wangen van die schuddende bewegingen te maken...
En het volgende wat er gebeurt is dat iemand een uitkaffering krijgt, bij voorkeur de boodschapper.
In dit geval was de chronologie als volgt. Het zoveelste Europese noodplan was goedgekeurd, en de politiekers verklaarden dat "de euro gered was". Toen kwamen er een paar stemmen een paar moeilijke vragen stellen. Bijvoorbeeld (Geert Noels) waarom er (weer eens) geen enkele garantie is om te vermijden dat niet het probleem wordt aangepakt, maar wel het wanbeleid wordt beloond? Waarom niet de speculanten, maar (weer eens) wel de belastingbetalers met de verliezen blijven zitten?
En de minister was het beu.
En dat is de mooiste illustratie van hoe het er in die hoofdjes aan toe gaat. Ik ben toch zeker Het Alfamannetje! Als Ik Iets Zeg, dan is dat Toch Zeker Belangrijk! Hoe is het toch mogelijk dat iemand Mijn Briljante Oplossingen durft in vraag stellen? Wanneer zal het eens eindelijk goed zijn?
Wel.... De markten startten inderdaad euforisch, zoals vaak wanneer ze denken dat de politieke leiding van Europa de problemen probeert aan te pakken. En later op de dag, toen iedereen (en wat zijn de "markten" anders dan de neerslag van al die aan- en verkoopbeslissingen van al die deelnemers, speculanten, brave huisvaders, en alles daar tussenin?) er nog eens goed had naar gekeken, toen gingen de markten weer naar beneden.
En dat, zeer hooggeachte heer minister, is iets wat in tijden van grote nood, ook alfamannetjes zouden moeten beseffen. Wanneer alles goed gaat, dan kunnen die armzwaaiende politiekers inderdaad niet veel kwaad: ik wens u nog veel succes met uw carrière! Maar wanneer er problemen zijn, dan gaat dat verhaaltje over "wij politiekers denken dat iets een goed idee is dus het is een goed idee" niet meer op. Dan hangt het antwoord op de vraag "wanneer zal het goed zijn?"' niet af van de vraag of de politiekers beweren dat het goed is, maar of het werkelijk goed is.
En dat, zeer hooggeachte meneer de politieker, zijn nu eenmaal twee sterk verschillende dingen.
------------------------------------
(1) http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DMF20120610_00179525
En het volgende wat er gebeurt is dat iemand een uitkaffering krijgt, bij voorkeur de boodschapper.
In dit geval was de chronologie als volgt. Het zoveelste Europese noodplan was goedgekeurd, en de politiekers verklaarden dat "de euro gered was". Toen kwamen er een paar stemmen een paar moeilijke vragen stellen. Bijvoorbeeld (Geert Noels) waarom er (weer eens) geen enkele garantie is om te vermijden dat niet het probleem wordt aangepakt, maar wel het wanbeleid wordt beloond? Waarom niet de speculanten, maar (weer eens) wel de belastingbetalers met de verliezen blijven zitten?
En de minister was het beu.
En dat is de mooiste illustratie van hoe het er in die hoofdjes aan toe gaat. Ik ben toch zeker Het Alfamannetje! Als Ik Iets Zeg, dan is dat Toch Zeker Belangrijk! Hoe is het toch mogelijk dat iemand Mijn Briljante Oplossingen durft in vraag stellen? Wanneer zal het eens eindelijk goed zijn?
Wel.... De markten startten inderdaad euforisch, zoals vaak wanneer ze denken dat de politieke leiding van Europa de problemen probeert aan te pakken. En later op de dag, toen iedereen (en wat zijn de "markten" anders dan de neerslag van al die aan- en verkoopbeslissingen van al die deelnemers, speculanten, brave huisvaders, en alles daar tussenin?) er nog eens goed had naar gekeken, toen gingen de markten weer naar beneden.
En dat, zeer hooggeachte heer minister, is iets wat in tijden van grote nood, ook alfamannetjes zouden moeten beseffen. Wanneer alles goed gaat, dan kunnen die armzwaaiende politiekers inderdaad niet veel kwaad: ik wens u nog veel succes met uw carrière! Maar wanneer er problemen zijn, dan gaat dat verhaaltje over "wij politiekers denken dat iets een goed idee is dus het is een goed idee" niet meer op. Dan hangt het antwoord op de vraag "wanneer zal het goed zijn?"' niet af van de vraag of de politiekers beweren dat het goed is, maar of het werkelijk goed is.
En dat, zeer hooggeachte meneer de politieker, zijn nu eenmaal twee sterk verschillende dingen.
------------------------------------
(1) http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DMF20120610_00179525
zondag 10 juni 2012
Het is de schuld van - de staatsschuld?
Met de tool "Google labs" heb ik een grafiek gemaakt die ik "Staatsschuld in Europa" heb genoemd. Daarop zien we de schuld van Duitsland (uitgedrukt als percent van het BNP) sinds ruim tien jaar voor de crisis uitbrak, tot een dik jaar geleden. Wat we zien is dat de Duitse staatsschuld, zij het heel licht stijgend, in de periode voor de crisis, een dikke 60% van het BNP was:
http://tinyurl.com/cm3k7vf
Zoals je ziet heb je links een menu waarin je ook andere landen kan aanvinken. Het systeem werkt zo dat je dat ook via mijn url kan. Als je bij wijze van voorbeeld ook België aanvinkt en even wacht, dan zie je dat België in die periode van een 130% naar een kleine 100% evolueerde, en sinds de crisis weer in stijgende lijn zit. Kortom, Duitsland lijkt ons met zijn 60% iets te zeggen over "gezonde financiën".
Dus stel ik voor dat we nu even Griekenland aanvinken - omwille van de overzichtelijkheid vink je België beter uit. Dus...
Oeioeioeioeioei! Griekenland heeft heel de tijd een staatsschuld van dik 100% van het BNP! En stijgend! Dus om verder te illustreren dat de crisis een kwestie van hoge staatsschulden is ("ergo, de landen moeten dringend hun begrotingen op orde stellen") voeg ik nu ook Portugal toe... Hmmmmm... Portugal lijkt in de aanloop naar de crisis in feite heel sterk op Duitsland. Na de crisis stijgt de schuld er weliswaar merkelijk slechter, maar toch. Als het over oorzaken gaat zou je toch graag zien dat de "oorzaak" voor, en niet na, het "gevolg" komt, vind je ook niet?
Vlug Italië toegevoegd. Italië heeft inderdaad een heel hoge staatsschuld, maar in feite daalt die, gedurende de periode voor de crisis, van 120 naar 103%. Dus dat handhaaft wel de correlatie tussen hoge staatsschuld en de crisis, maar of we er veel causaliteit uit kunnen afleiden...?
Wel, we mankeren van de "PIIGS" landen nog Ierland en Spanje. Ik begin met Ierland. En wat we te zien krijgen is dat Ierland begint met een niet onredelijke 80% rond 1996, vervolgens dat die schuld dramatisch crasht tot ver onder het niveau van Duitsland, om in de jaren voor de crisis nog verder te dalen, zij het minder snel. Na 2007 stijgt de schuld als een raket, maar opnieuw, als oorzaak van de crisis?
???
Soit, het laatste land is Spanje. Wat blijkt is dat Spanje 10 jaar voor de crisis heel goed lijkt op Duitsland, en onmiddellijk een heel fraaie daling inzet. Wanneer de crisis begint zitten ze een heel stuk onder Duitsland. Met andere woorden, in de jaren voor de crisis uitbrak heeft Spanje een veel meer "verantwoorde begrotingspolitiek" gevoerd dan Duitsland. En toch is Spanje vervolgens één van de ergst getroffen landen.
Dus mag je je toch wel eens de vraag stellen: "getroffen", dat in ieder geval, maar door wat? Door een te hoge staatsschuld, veroorzaakt door een potverterende politieke kaste? We weten allemaal, in het bijzonder in België, dat potverterende politieke kasten die veel te hoge staatsschulden veroorzaken echt bestaan. Maar als je je nu afvraagt wat de oorzaak is van de huidige crisis, in het bijzonder in Europa...
... dan mag je je toch wel eens afvragen of dat geen twee totaal verschillende onderwerpen zijn? En of je niet riskeert met "het juiste medicijn voor de verkeerde ziekte" (1) te staan zwaaien, als je vergeet je die vraag te stellen?
-----------------------------------------
(1) http://www.speelsmaarserieus.blogspot.be/2012/05/het-juiste-medicijn-maar-ook-de-juiste.html
http://tinyurl.com/cm3k7vf
Zoals je ziet heb je links een menu waarin je ook andere landen kan aanvinken. Het systeem werkt zo dat je dat ook via mijn url kan. Als je bij wijze van voorbeeld ook België aanvinkt en even wacht, dan zie je dat België in die periode van een 130% naar een kleine 100% evolueerde, en sinds de crisis weer in stijgende lijn zit. Kortom, Duitsland lijkt ons met zijn 60% iets te zeggen over "gezonde financiën".
Dus stel ik voor dat we nu even Griekenland aanvinken - omwille van de overzichtelijkheid vink je België beter uit. Dus...
Oeioeioeioeioei! Griekenland heeft heel de tijd een staatsschuld van dik 100% van het BNP! En stijgend! Dus om verder te illustreren dat de crisis een kwestie van hoge staatsschulden is ("ergo, de landen moeten dringend hun begrotingen op orde stellen") voeg ik nu ook Portugal toe... Hmmmmm... Portugal lijkt in de aanloop naar de crisis in feite heel sterk op Duitsland. Na de crisis stijgt de schuld er weliswaar merkelijk slechter, maar toch. Als het over oorzaken gaat zou je toch graag zien dat de "oorzaak" voor, en niet na, het "gevolg" komt, vind je ook niet?
Vlug Italië toegevoegd. Italië heeft inderdaad een heel hoge staatsschuld, maar in feite daalt die, gedurende de periode voor de crisis, van 120 naar 103%. Dus dat handhaaft wel de correlatie tussen hoge staatsschuld en de crisis, maar of we er veel causaliteit uit kunnen afleiden...?
Wel, we mankeren van de "PIIGS" landen nog Ierland en Spanje. Ik begin met Ierland. En wat we te zien krijgen is dat Ierland begint met een niet onredelijke 80% rond 1996, vervolgens dat die schuld dramatisch crasht tot ver onder het niveau van Duitsland, om in de jaren voor de crisis nog verder te dalen, zij het minder snel. Na 2007 stijgt de schuld als een raket, maar opnieuw, als oorzaak van de crisis?
???
Soit, het laatste land is Spanje. Wat blijkt is dat Spanje 10 jaar voor de crisis heel goed lijkt op Duitsland, en onmiddellijk een heel fraaie daling inzet. Wanneer de crisis begint zitten ze een heel stuk onder Duitsland. Met andere woorden, in de jaren voor de crisis uitbrak heeft Spanje een veel meer "verantwoorde begrotingspolitiek" gevoerd dan Duitsland. En toch is Spanje vervolgens één van de ergst getroffen landen.
Dus mag je je toch wel eens de vraag stellen: "getroffen", dat in ieder geval, maar door wat? Door een te hoge staatsschuld, veroorzaakt door een potverterende politieke kaste? We weten allemaal, in het bijzonder in België, dat potverterende politieke kasten die veel te hoge staatsschulden veroorzaken echt bestaan. Maar als je je nu afvraagt wat de oorzaak is van de huidige crisis, in het bijzonder in Europa...
... dan mag je je toch wel eens afvragen of dat geen twee totaal verschillende onderwerpen zijn? En of je niet riskeert met "het juiste medicijn voor de verkeerde ziekte" (1) te staan zwaaien, als je vergeet je die vraag te stellen?
-----------------------------------------
(1) http://www.speelsmaarserieus.blogspot.be/2012/05/het-juiste-medicijn-maar-ook-de-juiste.html
Het wordt "een spannende strijd"!
Zoals vaak is het weer eens de moeite om de "electoral vote" site van vandaag te consulteren:
http://www.electoral-vote.com/evp2012/Pres/Maps/Jun09.html
Want stilaan is het plaatje: "een spannende strijd"! Noch van het protserige "Obama wordt een one-time president", noch van het "hij heeft de buit al binnen" (van een jaar later) lijkt er veel overgebleven. Het is al niet meer zo heel "nog kort dag", en het plaatje ziet er al wat meer uit zoals het er in november zou kunnen uitzien. Op een uitzondering na zou het geen verrassing zijn als de blauwe staten van vandaag ook in november zouden blauw kleuren, en hetzelfde voor de rode. Dat wil zeggen dat je nu tamelijk goed kan zien dat (a) Obama start met de voorsprong die een zittende president nu eenmaal wel vaker heeft, en (b) de vorm die de "spannende strijd" best wel eens zou kunnen aannemen.
Laten we eerst proberen de kaart te "corrigeren" waar de resultaten er een tikje bevreemdend uitzien. Neem eerst even een kijkje op de volgende twee kaarten van dezelfde site:
http://www.electoral-vote.com/evp2012/Pres/Maps/Jun04.html#item-1
De eerste kaart toont je dat Obama ongeveer 242 van de benodigde stemmen (uitgedrukt in kiesmannen, dus per staat, zoals er ook werkelijk wordt geteld) praktisch op zak heeft. Daaruit volgt dat we Florida wel moeten in Romneys kamp schrijven. Niet omdat dat realistisch is (reken integendeel gerust op een groot deel van de bloederigste veldslagen van de 2012 campagne in Florida), maar omdat het er anders niet toe doet: Als Obama wint in Florida heeft hij quasi zeker 271 stemmen, en gedaan.
Een tweede belangrijke correctie lijkt me dat, zoals diezelfde kaart toont, we Michigan in het blauwe kamp mogen zetten. En als kleinigheidje zou ik de zes stemmen van Iowa aan Obama geven, gewoon omdat hij er vorige keer heeft gewonnen. Dat wil zeggen dat ik op basis van de huidige kaart Obama 285 stemmen zou geven, en Romney 253. De flinterdunne marges die aan Bush doen denken, dus, helemaal geen "landslide". En daarmee kunnen we een blik werpen op de vorm die de "spannende strijd" zou kunnen aannemen.
Je voelt het al aan mijn Iowa beslissing hierboven; je mag als eerste benadering uitgaan van "Obama wint alles wat hij vorige keer won (behalve)", maar in de volgende stap moet je je afvragen welke staten Romney daarvan kan afknabbelen. Wat de huidige kaart toont is dat dat volgens de polls al aardig gelukt is, en nu is de vraag wat hij nog meer moet doen.
Wel, met "mijn" verschil komt hij 17 stemmen tekort, dus waar gaat hij 17 blauwe stemmen in rode stemmen veranderen? Let wel, er zal gigantisch gevochten moeten worden om de huidige "amper" of "zwak" Republikeinse staten ook rood te houden, dus ik neem nu even aan dat dat (al was het maar gemiddeld) ook lukt. In dat geval zie je onmiddellijk dat er één "amper blauwe" staat is die Romney zeer zeker zou kunnen winnen, en dat is Virgina. Dat zijn 13 van de 17 ontbrekende stemmen, dus reken maar op zeer bloederige veldslagen in Virgina.
Wanneer dat allemaal lukt moet hij er nog vier meer vinden. Nu heb je er de "amper" of "licht"blauwe staten maar uit te pikken, en je weet waar je een paar zeer bloederige veldslagen mag verwachten...
Tegelijk is er de grote paradox: hoe hard bevochten al die staten ook zijn, het hangt toch allemaal af van zaken waar de kandidaten geen vat op hebben; in de eerste plaats de economie (1). Een beetje zoals pas in Europa is gebeurd. Als het draait wint de zittende president, en als het niet draait stemmen ze hem weg. Ongeacht van welke kleur hij is of welke politiek hij voorstaat. Ik weet niet wat ik daar van moet denken maar het bevestigt in ieder geval: de toekomst is nu eenmaal onzeker. En het bevestigt ook, met de huidige stand van de economie, het wordt "een spannende strijd".
-----------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2012/02/de-verkiezingscampagne-als-voetbalmatch.html
http://www.electoral-vote.com/evp2012/Pres/Maps/Jun09.html
Want stilaan is het plaatje: "een spannende strijd"! Noch van het protserige "Obama wordt een one-time president", noch van het "hij heeft de buit al binnen" (van een jaar later) lijkt er veel overgebleven. Het is al niet meer zo heel "nog kort dag", en het plaatje ziet er al wat meer uit zoals het er in november zou kunnen uitzien. Op een uitzondering na zou het geen verrassing zijn als de blauwe staten van vandaag ook in november zouden blauw kleuren, en hetzelfde voor de rode. Dat wil zeggen dat je nu tamelijk goed kan zien dat (a) Obama start met de voorsprong die een zittende president nu eenmaal wel vaker heeft, en (b) de vorm die de "spannende strijd" best wel eens zou kunnen aannemen.
Laten we eerst proberen de kaart te "corrigeren" waar de resultaten er een tikje bevreemdend uitzien. Neem eerst even een kijkje op de volgende twee kaarten van dezelfde site:
http://www.electoral-vote.com/evp2012/Pres/Maps/Jun04.html#item-1
De eerste kaart toont je dat Obama ongeveer 242 van de benodigde stemmen (uitgedrukt in kiesmannen, dus per staat, zoals er ook werkelijk wordt geteld) praktisch op zak heeft. Daaruit volgt dat we Florida wel moeten in Romneys kamp schrijven. Niet omdat dat realistisch is (reken integendeel gerust op een groot deel van de bloederigste veldslagen van de 2012 campagne in Florida), maar omdat het er anders niet toe doet: Als Obama wint in Florida heeft hij quasi zeker 271 stemmen, en gedaan.
Een tweede belangrijke correctie lijkt me dat, zoals diezelfde kaart toont, we Michigan in het blauwe kamp mogen zetten. En als kleinigheidje zou ik de zes stemmen van Iowa aan Obama geven, gewoon omdat hij er vorige keer heeft gewonnen. Dat wil zeggen dat ik op basis van de huidige kaart Obama 285 stemmen zou geven, en Romney 253. De flinterdunne marges die aan Bush doen denken, dus, helemaal geen "landslide". En daarmee kunnen we een blik werpen op de vorm die de "spannende strijd" zou kunnen aannemen.
Je voelt het al aan mijn Iowa beslissing hierboven; je mag als eerste benadering uitgaan van "Obama wint alles wat hij vorige keer won (behalve)", maar in de volgende stap moet je je afvragen welke staten Romney daarvan kan afknabbelen. Wat de huidige kaart toont is dat dat volgens de polls al aardig gelukt is, en nu is de vraag wat hij nog meer moet doen.
Wel, met "mijn" verschil komt hij 17 stemmen tekort, dus waar gaat hij 17 blauwe stemmen in rode stemmen veranderen? Let wel, er zal gigantisch gevochten moeten worden om de huidige "amper" of "zwak" Republikeinse staten ook rood te houden, dus ik neem nu even aan dat dat (al was het maar gemiddeld) ook lukt. In dat geval zie je onmiddellijk dat er één "amper blauwe" staat is die Romney zeer zeker zou kunnen winnen, en dat is Virgina. Dat zijn 13 van de 17 ontbrekende stemmen, dus reken maar op zeer bloederige veldslagen in Virgina.
Wanneer dat allemaal lukt moet hij er nog vier meer vinden. Nu heb je er de "amper" of "licht"blauwe staten maar uit te pikken, en je weet waar je een paar zeer bloederige veldslagen mag verwachten...
Tegelijk is er de grote paradox: hoe hard bevochten al die staten ook zijn, het hangt toch allemaal af van zaken waar de kandidaten geen vat op hebben; in de eerste plaats de economie (1). Een beetje zoals pas in Europa is gebeurd. Als het draait wint de zittende president, en als het niet draait stemmen ze hem weg. Ongeacht van welke kleur hij is of welke politiek hij voorstaat. Ik weet niet wat ik daar van moet denken maar het bevestigt in ieder geval: de toekomst is nu eenmaal onzeker. En het bevestigt ook, met de huidige stand van de economie, het wordt "een spannende strijd".
-----------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2012/02/de-verkiezingscampagne-als-voetbalmatch.html
zaterdag 9 juni 2012
"Omineus"
"Omineus" is een prachtig woord dat is afgeleid van het Latijnse "omen". Letterlijk betekent dat "voorteken", maar in ons "omineus" gaat het om een slecht voorteken. Het roept een atmosfeer op van naderend onheil, de dreiging van een vreselijk drama dat bezig is zijn opwachting te maken, en dat je al een beetje voelt aankomen aan allerlei "voortekenen". Het roept dan ook associaties op met "huiveringwekkend" en dat soort woorden.
En "omineus" was ook de term die in me opkwam toen ik één van de postjes uit een lange serie op het blog van Brad DeLong las. DeLong doet aan wat wel eens "live-blogging" wordt genoemd. Je maakt een dagelijks verslag van een bepaalde historische gebeurtenis alsof je het niet vandaag, maar zoveel jaar geleden meemaakte. Zo heb ik eens een tijdje iemand gevolgd die elke dag een stukje van Caesars Gallische Oorlog blogde alsof het 50 voor Christus was.
Maar DeLong volgt het "nieuws" van 70 jaar geleden op. 70 jaar geleden was het juni 1942. Dus we zitten middenin de Tweede Wereldoorlog, in een fase waarin Duitsland in alle richtingen verpletterende nederlagen uitdeelde. Zo ook in oostelijke richting - en voor begin juni 1942 live-blogt DeLong dan ook de hevige gevechten om Sevastopol.
Ik zou zeggen, kijk maar eens op een kaart en begin met het bekijken van de afstand tussen Berlijn en Sevastopol. Vraag je af wat de Duitsers daar aan het doen zijn, in juni 1942. Trek nu een lijn van Sevastopol naar het noordoosten, in een helling van praktisch 45 graden. Zie je hoe je de praktisch de hele tijd parallel loopt met één van die grote Russische rivieren, de Don? Zie je hoe, waar de Don ineens weer naar het westen afbuigt, je maar een heel klein eindje rechtdoor moet springen, om bij één van die andere grote Russische rivieren, de Volga terecht te komen? Zie je hoe juist daar waar je rechte lijn de Volga kruist ook nog een stadje ligt?
De geregelde lezer voelde het wel al een tijdje aankomen: de naam van dat stadje is Volgograd.
"Omineus", nietwaar, die liveblog van Brad DeLong over juni 1942?
En de niet geregelde lezer die zich bovendien afvraagt wat Volgograd in 's hemelsnaam kan betekend hebben in de Tweede Wereldoorlog, die leest maar eens de volgende post, en waarom niet, misschien ook de rest van de serie, zoals ze daar onderaan bij mekaar te vinden zijn:
http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2010/06/aan-de-oevers-van-de-volga-lag-een.html
In ieder geval, ik kijk al uit naar de volgende afleveringen van DeLongs liveblogging. Zeker tot februari 2013...
En "omineus" was ook de term die in me opkwam toen ik één van de postjes uit een lange serie op het blog van Brad DeLong las. DeLong doet aan wat wel eens "live-blogging" wordt genoemd. Je maakt een dagelijks verslag van een bepaalde historische gebeurtenis alsof je het niet vandaag, maar zoveel jaar geleden meemaakte. Zo heb ik eens een tijdje iemand gevolgd die elke dag een stukje van Caesars Gallische Oorlog blogde alsof het 50 voor Christus was.
Maar DeLong volgt het "nieuws" van 70 jaar geleden op. 70 jaar geleden was het juni 1942. Dus we zitten middenin de Tweede Wereldoorlog, in een fase waarin Duitsland in alle richtingen verpletterende nederlagen uitdeelde. Zo ook in oostelijke richting - en voor begin juni 1942 live-blogt DeLong dan ook de hevige gevechten om Sevastopol.
Ik zou zeggen, kijk maar eens op een kaart en begin met het bekijken van de afstand tussen Berlijn en Sevastopol. Vraag je af wat de Duitsers daar aan het doen zijn, in juni 1942. Trek nu een lijn van Sevastopol naar het noordoosten, in een helling van praktisch 45 graden. Zie je hoe je de praktisch de hele tijd parallel loopt met één van die grote Russische rivieren, de Don? Zie je hoe, waar de Don ineens weer naar het westen afbuigt, je maar een heel klein eindje rechtdoor moet springen, om bij één van die andere grote Russische rivieren, de Volga terecht te komen? Zie je hoe juist daar waar je rechte lijn de Volga kruist ook nog een stadje ligt?
De geregelde lezer voelde het wel al een tijdje aankomen: de naam van dat stadje is Volgograd.
"Omineus", nietwaar, die liveblog van Brad DeLong over juni 1942?
En de niet geregelde lezer die zich bovendien afvraagt wat Volgograd in 's hemelsnaam kan betekend hebben in de Tweede Wereldoorlog, die leest maar eens de volgende post, en waarom niet, misschien ook de rest van de serie, zoals ze daar onderaan bij mekaar te vinden zijn:
http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2010/06/aan-de-oevers-van-de-volga-lag-een.html
In ieder geval, ik kijk al uit naar de volgende afleveringen van DeLongs liveblogging. Zeker tot februari 2013...
dinsdag 5 juni 2012
Graeber: het ontstaan van "het patriarchaat" en... de sluier!
Als Graebers Debt (1) de opkomst van het patriarchaat verbindt aan "culturen met geld en krediet" is dat op het eerste zicht wel een beetje verbazend. "Patriarchaat" (dominantie en seksuele controle van mannen over vrouwen); dat is toch dat "eerdere" stadium in de menselijke ontwikkeling? Een stadium dat in feite tot vandaag in de meest vergevorderde samenlevingen nog lang niet helemaal is uitgewerkt? En dat we voornamelijk kennen uit die heel, heel oude boeken zoals het Oud Testament; om maar te zeggen hoe oud het eigenlijk is?
Maar, zegt Graeber, als we naar de allereerste beschavingen zoals, die van Sumer kijken, dan krijgen we een beeld te zien waarin vrouwen vaak vooraanstaande posities innamen, zoals dokters, hogere ambtenaren, soms zelfs in de positie van heersers. Ik wist daar niets van, dus ik neem het maar aan, daar in dat tijdperk waarin onze "heel oude boeken" toch nog verschillende millennia in de toekomst liggen. Maar om het beeld compleet te maken wil ik toch vlug drie elementen in herinnering brengen, waarover Graeber niet veel zegt.
Ten eerste hebben we de evolutietheorie die ons vertelt dat we allemaal nakomelingen zijn van voorgangers die hun aantallen nakomelingen maximaliseerden; zodat ook wij met erfelijk materiaal zitten dat probeert onze eigen aantallen nakomelingen te maximaliseren (en dan nog, om het niet te gemakkelijk te maken, alleen in termen van wat destijds zou gewerkt hebben). Daarbij is het een nuttig weetje dat "mannetjes" (in de biologische betekenis) meer nakomelingen kunnen krijgen dan "vrouwtjes" (3). Ten tweede zit de soort mens met een anatomie die toelaat dat de mannetjes hun zin met geweld kunnen afdwingen (terwijl de mechaniek van veel parende viervoeters zodanig is dat een vrouwtje dat er geen zin in heeft alleen maar een paar passen naar voor moet zetten, en opgelost). Combineer dat met mijn eerste puntje, en je bent op het spoor van een paar van de minst fraaie kantjes van de soort Homo sapiens sapiens...
Tenslotte hebben we, wanneer heel dat pak in de tijd is aanbeland bij de Sumeriërs al een fraai voorbeeld van "complexe realiteiten" (4). Wie heeft zich nooit lopen verwonderen over een Jezus die de wisselaars uit de tempel joeg? "Hoezo, geldwisselaars, een tempel is toch een religieuze plaats?" (wat tenslotte een beetje het punt van Jezus was). Nog veel meer verwonderen we ons wanneer we vernemen dat antieke tempels dikwijls plaatsen waren van wat wij "prostitutie" noemen, omdat in die tijden "sociale seks" (zoals ik het nu maar snel zal noemen; niet voor de voortplanting maar gewoon voor de lol) als "hemels" en "goddelijk" werd beschouwd. Wij moderne geesten die graag economie, biologie en religie scheiden in heel verschillende onderwerpen hebben het er dus altijd wat moeilijk mee wanneer de realiteit een weelde aan (misschien wel tegenstrijdig lijkende) subaspecten integreert. Maar als je wil nadenken in termen van "de geschiedenis leert..." zal je niet ver komen als je alleen maar wil weten wat je altijd al dacht te weten...
Met die achtergrond begeven we ons naar die allereerste beschavingen uit het Tweestromenland: vanaf zesduizend jaar geleden. Waar Graeber het bij uitstek wel over heeft is dat de verstedelijking leidt tot handel en dus commerciële relaties. En dus ontstaat er een financiële economie: geld, schulden, je kent dat. Maar waar schuld is, daar is boete; en waar geld is, daar is berekenbaarheid. Schuldenaren die niet kunnen betalen eindigen als slaaf - niet zelden met hun hele familie.
Dus als je bedenkt dat de helft van een familie uit vrouwtjes zal bestaan, doe er die cultuur van seksualiteit bij, alsook die biologische relaties tussen mannetjes en vrouwtjes... En aan het einde krijg je een "democratisering" van de seksualiteit, in de zin dat ten koste van de vrouwtjes de mannetjes nog veel meer hun zin krijgen, en dit via de omweg van de commercialisering, geld en schuld. Dus: rode lampen districten en die vulgarisering van de seksualiteit waar je onze eigen religies (Bijbel, Koran...) zo met opgetrokken wenkbrauwen over ziet fulmineren.
Maar ook de beschaving van Sumer zelf is sterk beïnvloed door die pastorale volkeren die onze eigen bijbels hebben geproduceerd: ze leven er immers midden in. Periodes waarin de schuldcrisissen te hoog oplopen zijn periodes waarin de verpauperde bevolking, al was het maar om het vrouwvolk te beschermen, zijn toevlucht neemt naar de rand van de samenleving; waar semi-barbaarse culturen altijd al een zekere fascinatie voor de "verfijnde" ("decadente") culturen combineerde met een zekere afkeer.
Tekenend - mondopenvallend fascinerend, eigenlijk - is dat de sluier voor het eerst opdoemt in de culturen van Assyrië. Dat is een tweeduizend jaar voor Mohammed: evenveel tijd als er verstreken is tussen Keizer Augustus en wij. En tekenend is dat "fatsoenlijke vrouwen" gesluierd rondlopen, maar prostitué's en slavinnen niet. En het meest tekenend van allemaal is dat niet de fatsoenlijke vrouwen gestraft worden wanneer ze géén sluier dragen, maar wel de slavinnen en prostituées wanneer ze wèl een sluier dragen. De sluier, dat is een bescherming van de fatsoenlijke vrouwen, en om inflatie van de betekenis ervan tegen te gaan wordt de symboolwaarde ervan beschermd. Wee de niet-fatsoenlijke vrouw die zich een status boven haar niveau aanmatigt...
Zeg nu zelf; werpt dat niet allemaal een heel nieuw licht op een aantal onderwerpen die we tot vandaag, zesduizend jaar na het begin van die eerste beschavingen, heel nadrukkelijk horen nazinderen?
-----------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/een-zeer-links-boek-graeber-debt-first.html
(2) Deze keer komt alles uit hoofdstuk 7 van het boek
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/07/over-mannetjes-en-vrouwtjes.html
(4) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/07/over-complexe-wetenschappen.html
Maar, zegt Graeber, als we naar de allereerste beschavingen zoals, die van Sumer kijken, dan krijgen we een beeld te zien waarin vrouwen vaak vooraanstaande posities innamen, zoals dokters, hogere ambtenaren, soms zelfs in de positie van heersers. Ik wist daar niets van, dus ik neem het maar aan, daar in dat tijdperk waarin onze "heel oude boeken" toch nog verschillende millennia in de toekomst liggen. Maar om het beeld compleet te maken wil ik toch vlug drie elementen in herinnering brengen, waarover Graeber niet veel zegt.
Ten eerste hebben we de evolutietheorie die ons vertelt dat we allemaal nakomelingen zijn van voorgangers die hun aantallen nakomelingen maximaliseerden; zodat ook wij met erfelijk materiaal zitten dat probeert onze eigen aantallen nakomelingen te maximaliseren (en dan nog, om het niet te gemakkelijk te maken, alleen in termen van wat destijds zou gewerkt hebben). Daarbij is het een nuttig weetje dat "mannetjes" (in de biologische betekenis) meer nakomelingen kunnen krijgen dan "vrouwtjes" (3). Ten tweede zit de soort mens met een anatomie die toelaat dat de mannetjes hun zin met geweld kunnen afdwingen (terwijl de mechaniek van veel parende viervoeters zodanig is dat een vrouwtje dat er geen zin in heeft alleen maar een paar passen naar voor moet zetten, en opgelost). Combineer dat met mijn eerste puntje, en je bent op het spoor van een paar van de minst fraaie kantjes van de soort Homo sapiens sapiens...
Tenslotte hebben we, wanneer heel dat pak in de tijd is aanbeland bij de Sumeriërs al een fraai voorbeeld van "complexe realiteiten" (4). Wie heeft zich nooit lopen verwonderen over een Jezus die de wisselaars uit de tempel joeg? "Hoezo, geldwisselaars, een tempel is toch een religieuze plaats?" (wat tenslotte een beetje het punt van Jezus was). Nog veel meer verwonderen we ons wanneer we vernemen dat antieke tempels dikwijls plaatsen waren van wat wij "prostitutie" noemen, omdat in die tijden "sociale seks" (zoals ik het nu maar snel zal noemen; niet voor de voortplanting maar gewoon voor de lol) als "hemels" en "goddelijk" werd beschouwd. Wij moderne geesten die graag economie, biologie en religie scheiden in heel verschillende onderwerpen hebben het er dus altijd wat moeilijk mee wanneer de realiteit een weelde aan (misschien wel tegenstrijdig lijkende) subaspecten integreert. Maar als je wil nadenken in termen van "de geschiedenis leert..." zal je niet ver komen als je alleen maar wil weten wat je altijd al dacht te weten...
Met die achtergrond begeven we ons naar die allereerste beschavingen uit het Tweestromenland: vanaf zesduizend jaar geleden. Waar Graeber het bij uitstek wel over heeft is dat de verstedelijking leidt tot handel en dus commerciële relaties. En dus ontstaat er een financiële economie: geld, schulden, je kent dat. Maar waar schuld is, daar is boete; en waar geld is, daar is berekenbaarheid. Schuldenaren die niet kunnen betalen eindigen als slaaf - niet zelden met hun hele familie.
Dus als je bedenkt dat de helft van een familie uit vrouwtjes zal bestaan, doe er die cultuur van seksualiteit bij, alsook die biologische relaties tussen mannetjes en vrouwtjes... En aan het einde krijg je een "democratisering" van de seksualiteit, in de zin dat ten koste van de vrouwtjes de mannetjes nog veel meer hun zin krijgen, en dit via de omweg van de commercialisering, geld en schuld. Dus: rode lampen districten en die vulgarisering van de seksualiteit waar je onze eigen religies (Bijbel, Koran...) zo met opgetrokken wenkbrauwen over ziet fulmineren.
Maar ook de beschaving van Sumer zelf is sterk beïnvloed door die pastorale volkeren die onze eigen bijbels hebben geproduceerd: ze leven er immers midden in. Periodes waarin de schuldcrisissen te hoog oplopen zijn periodes waarin de verpauperde bevolking, al was het maar om het vrouwvolk te beschermen, zijn toevlucht neemt naar de rand van de samenleving; waar semi-barbaarse culturen altijd al een zekere fascinatie voor de "verfijnde" ("decadente") culturen combineerde met een zekere afkeer.
Tekenend - mondopenvallend fascinerend, eigenlijk - is dat de sluier voor het eerst opdoemt in de culturen van Assyrië. Dat is een tweeduizend jaar voor Mohammed: evenveel tijd als er verstreken is tussen Keizer Augustus en wij. En tekenend is dat "fatsoenlijke vrouwen" gesluierd rondlopen, maar prostitué's en slavinnen niet. En het meest tekenend van allemaal is dat niet de fatsoenlijke vrouwen gestraft worden wanneer ze géén sluier dragen, maar wel de slavinnen en prostituées wanneer ze wèl een sluier dragen. De sluier, dat is een bescherming van de fatsoenlijke vrouwen, en om inflatie van de betekenis ervan tegen te gaan wordt de symboolwaarde ervan beschermd. Wee de niet-fatsoenlijke vrouw die zich een status boven haar niveau aanmatigt...
Zeg nu zelf; werpt dat niet allemaal een heel nieuw licht op een aantal onderwerpen die we tot vandaag, zesduizend jaar na het begin van die eerste beschavingen, heel nadrukkelijk horen nazinderen?
-----------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/een-zeer-links-boek-graeber-debt-first.html
(2) Deze keer komt alles uit hoofdstuk 7 van het boek
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/07/over-mannetjes-en-vrouwtjes.html
(4) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/07/over-complexe-wetenschappen.html
zondag 3 juni 2012
Mijmeringen van watjes
Schrijvend over veldslagen als Stalingrad (1) of de Thermopylen (2) krijg ik wel eens reacties in de zin van "wat zijn wij in onze tijd toch eigenlijk watjes!". En daar kan ik me iets bij voorstellen. De Spartanen, heb ik me laten vertellen, hadden uitspraken als "de Griekse steden produceren monumenten; Sparta produceert mannen". Die absoluut lijkende onverschilligheid voor hardheid, voor lijden, zowel van henzelf als van anderen... Of terugdenkend aan heel dat thema "Oostfront"; wat die mensen hebben moeten doormaken... En dan zijn er natuurlijk nog de verhalen over de Mongolen die hier af en toe passeren, of de heel, heel vele andere verhalen die hier nooit passeren. En wij maken eens een winterke met enkele graden onder nul mee, en we zitten allemaal thuis wegens "ziek". Hatsjie.
Zelf heb ik het er altijd moeilijk mee vanuit het standpunt dat de wereld veel te interessant is om er zomaar uit te stappen, in één of ander gevecht ter meerdere eer en glorie van iemand anders. "Toen ik klein was waren er nog geen auto's" hoor ik mijn vader nog altijd in mijn oren zeggen; en hoe kleuter Koen daar met grote oogjes op stond te luisteren. "Toen ik klein was waren er nog geen computers" zegt papa Koen wel eens, en je moet die grote oogjes eens zien. Er gebeurt zoveel, er verandert zoveel, wie weet waarvan het klein gepruts binnen een generatie zal zeggen dat het vandaag nog niet bestaat?
Maar zouden we daarmee niet een deel van het antwoord op het spoor zijn? In de wereld van al die voorbije beschavingen veranderde er immers helemaal niet zoveel? Oorlog, zullen de Spartanen bij zichzelf gedacht hebben, is een sport waarbij twee phalanxen op mekaar knallen en op het einde wint Sparta. Iets dergelijks. En elke dag kwam de zon op in het oosten en ging ze onder in het westen, en om de vier jaar waren er Olympische Spelen, en jaarlijks wisselden de seizoenen mekaar af... Maar of je nu twintig jaar werd of tachtig, aan het einde van je leven zag de wereld er nog altijd precies hetzelfde uit.
Nu waren er wel ziektes, en ook oorlogs- en andere verwondingen, maar er was nog geen verdoving. Het leven moet pijn gedaan hebben, als je er zo eens bij stilstaat. Terwijl er behalve eeuwige roem voor volk en vaderland niet zo ongelofelijk veel te rapen zal geweest zijn. En dus vochten ze voor dat volk en dat vaderland, en de vraag of ze nog heel veel langer zouden te leven hebben was veel minder belangrijk dan de vraag welke indruk ze tijdens dat leven maakten.
Zou dat niet kunnen? Ik weet het natuurlijk niet. Ik ben zelf ook maar een watje uit die veel latere tijd, die zich doodgewoon niets kan voorstellen bij hoe dat soort leven er moet uitgezien hebben, en dus ook niet bij hoe die mensen dat allemaal aanpakten.
--------------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2010/06/aan-de-oevers-van-de-volga-lag-een.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/search/label/Vreemdeling%20ga%20de%20Spartanen%20vertellen...
Zelf heb ik het er altijd moeilijk mee vanuit het standpunt dat de wereld veel te interessant is om er zomaar uit te stappen, in één of ander gevecht ter meerdere eer en glorie van iemand anders. "Toen ik klein was waren er nog geen auto's" hoor ik mijn vader nog altijd in mijn oren zeggen; en hoe kleuter Koen daar met grote oogjes op stond te luisteren. "Toen ik klein was waren er nog geen computers" zegt papa Koen wel eens, en je moet die grote oogjes eens zien. Er gebeurt zoveel, er verandert zoveel, wie weet waarvan het klein gepruts binnen een generatie zal zeggen dat het vandaag nog niet bestaat?
Maar zouden we daarmee niet een deel van het antwoord op het spoor zijn? In de wereld van al die voorbije beschavingen veranderde er immers helemaal niet zoveel? Oorlog, zullen de Spartanen bij zichzelf gedacht hebben, is een sport waarbij twee phalanxen op mekaar knallen en op het einde wint Sparta. Iets dergelijks. En elke dag kwam de zon op in het oosten en ging ze onder in het westen, en om de vier jaar waren er Olympische Spelen, en jaarlijks wisselden de seizoenen mekaar af... Maar of je nu twintig jaar werd of tachtig, aan het einde van je leven zag de wereld er nog altijd precies hetzelfde uit.
Nu waren er wel ziektes, en ook oorlogs- en andere verwondingen, maar er was nog geen verdoving. Het leven moet pijn gedaan hebben, als je er zo eens bij stilstaat. Terwijl er behalve eeuwige roem voor volk en vaderland niet zo ongelofelijk veel te rapen zal geweest zijn. En dus vochten ze voor dat volk en dat vaderland, en de vraag of ze nog heel veel langer zouden te leven hebben was veel minder belangrijk dan de vraag welke indruk ze tijdens dat leven maakten.
Zou dat niet kunnen? Ik weet het natuurlijk niet. Ik ben zelf ook maar een watje uit die veel latere tijd, die zich doodgewoon niets kan voorstellen bij hoe dat soort leven er moet uitgezien hebben, en dus ook niet bij hoe die mensen dat allemaal aanpakten.
--------------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2010/06/aan-de-oevers-van-de-volga-lag-een.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/search/label/Vreemdeling%20ga%20de%20Spartanen%20vertellen...
woensdag 30 mei 2012
Het "juiste medicijn", maar ook de juiste ziekte?
"Overheidsoptreden is de pijnstiller", verklaarde de één of andere economist parmantig, "maar hij had (of wat had je nu gedacht) het geneesmiddel". En ik dacht aan Paul Krugman, en de vraag of onze economist met zijn geneesmiddel wel de juiste ziekte had.
Je herkent aan de uitspraak natuurlijk meteen de "Austerian". "De crisis is veroorzaakt door teveel schulden", en bovendien is "overheid altijd slecht", ergo er zijn teveel overheidsschulden, ergo we moeten bezuinigen.
Maar ik denk dus aan Paul Krugman. In de nineties, zegt Krugman, daalden met de naderende euro de rentevoeten in de Zuid Europese landen als bakstenen. En inderdaad, ik zat in de markten in die tijd, dat heb ik met mijn eigen ogen gezien, en er een frankske aan verdiend ook. Maar wat gebeurt er in een economie waar de rentevoeten dalen? De mensen sparen minder, investeren meer, kopen huizen, zetten die vol keukens met Duitse keukenapparaten; de economie boomt, de lonen stijgen... En terloops boekt Duitsland geweldige exportcijfers waarmee het model nog maar eens bewezen is.
Maar dan breekt de crisis uit, en iedereen wil tegelijk besparen. Dus iedereen betaalt schulden terug (de lezer zoekt op dit moment de term "vleesmoleneffect" op...) en het probleem is, de overheid betaalt om allerlei goede en slechte (dààr al eens aan gedacht? Hmmmmm?) redenen ook schulden terug (heb je dat "vleesmoleneffect" nu al opgezocht?) en de hele boel knalt naar beneden om kamikazepiloten jaloers te maken. Merk op, voornamelijk in landen die om te beginnen helemaal geen hoge overheidsschulden hadden (Spanje, Ierland) of waar die schuld al verschillende jaren flink aan het dalen was (Italië) .Oh ja, en ook nog in Griekenland; dat is waar..
Maar ze hebben wel "het medicijn". Alleen hebben ze het medicijn tegen de pest. En jammer genoeg heeft de patiënt geen pest, maar wel cholera. En dus gaan ze nu nog meer besparen, want nee, dat "vleesmoleneffect" hebben ze nu eenmaal niet opgezocht.
Kom, om het niet te moeilijk te maken geef ik maar zelf een url:
http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/08/meer-schulden-om-een-schuldcrisis-te.html
Je herkent aan de uitspraak natuurlijk meteen de "Austerian". "De crisis is veroorzaakt door teveel schulden", en bovendien is "overheid altijd slecht", ergo er zijn teveel overheidsschulden, ergo we moeten bezuinigen.
Maar ik denk dus aan Paul Krugman. In de nineties, zegt Krugman, daalden met de naderende euro de rentevoeten in de Zuid Europese landen als bakstenen. En inderdaad, ik zat in de markten in die tijd, dat heb ik met mijn eigen ogen gezien, en er een frankske aan verdiend ook. Maar wat gebeurt er in een economie waar de rentevoeten dalen? De mensen sparen minder, investeren meer, kopen huizen, zetten die vol keukens met Duitse keukenapparaten; de economie boomt, de lonen stijgen... En terloops boekt Duitsland geweldige exportcijfers waarmee het model nog maar eens bewezen is.
Maar dan breekt de crisis uit, en iedereen wil tegelijk besparen. Dus iedereen betaalt schulden terug (de lezer zoekt op dit moment de term "vleesmoleneffect" op...) en het probleem is, de overheid betaalt om allerlei goede en slechte (dààr al eens aan gedacht? Hmmmmm?) redenen ook schulden terug (heb je dat "vleesmoleneffect" nu al opgezocht?) en de hele boel knalt naar beneden om kamikazepiloten jaloers te maken. Merk op, voornamelijk in landen die om te beginnen helemaal geen hoge overheidsschulden hadden (Spanje, Ierland) of waar die schuld al verschillende jaren flink aan het dalen was (Italië) .Oh ja, en ook nog in Griekenland; dat is waar..
Maar ze hebben wel "het medicijn". Alleen hebben ze het medicijn tegen de pest. En jammer genoeg heeft de patiënt geen pest, maar wel cholera. En dus gaan ze nu nog meer besparen, want nee, dat "vleesmoleneffect" hebben ze nu eenmaal niet opgezocht.
Kom, om het niet te moeilijk te maken geef ik maar zelf een url:
http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/08/meer-schulden-om-een-schuldcrisis-te.html
dinsdag 29 mei 2012
De "electoral vote" site steekt van wal
Zoals ik al eerder heb gezegd is er een site die ik echt heel goed vind om de Amerikaanse verkiezingen te volgen:
http://www.electoral-vote.com/
Merk in het menu links het derde item "electoral vote graphs" op. Gewoon geregeld eens op klikken, en een veel beter inzicht zal uw deel zijn. Daarnaast zijn er gewoon zijn geregelde commentaren die ik bijna altijd bondig, to the point en heel inhoudelijk vind. Dus ik zou het echt begrijpen als je van hier maar meteen wegklikt...!
Hoe dan ook. Met nog een kleine zes maand te gaan komt de tijd dichtbij waarin het dagelijks voorpagina zal zijn - en de site lijkt zich dan ook definitief op gang te trekken. De aanpak is vernieuwd, maar die schitterende kaart is dezelfde gebleven. En dus zien we in één oogopslag wie op basis van de "jongste" polls de verkiezingen zou winnen. De aanhalingstekens staan daar omdat die "jongste" polls zo lang op voorhand nog niet veel voorstellen. Maar naarmate de tijd vordert worden die polls meer en meer representatief, en vanaf de herfst kan je er alleen maar niet naar kijken als het je werkelijk geen lor kan schelen wie het wint.
Ool is het heel interessant geregeld (1) eens te vergelijken met de definitieve kaart van vier jaar geleden:
http://electoral-vote.com/evp2008/Pres/Maps/Dec31.html
Vandaag, dus, is het toch al een heel ander beeld dan toen. Om te beginnen zie je meteen dat de kaart er een stuk minder blauw uitziet dan toen: en dat zou niemand moeten verbazen. Verder zien we dat Romney maar 60 (in plaats van 200) stemmen meer achterop loopt. Dat wil zeggen, als hij voor niet meer dan 30 stemmen staten van kleur kan doen veranderen wint hij. Als je dan even kijkt naar hoeveel staten er "amper" of "licht" Democratisch pollen, lijkt me dat de conclusie nog altijd is: het wordt "een spannende strijd". Natuurlijk zal Obama even goed proberen de "licht" rode staten terug blauw te maken; dat is nu juist wat het zo spannend maakt.
Maar ik heb er in feite niet zoveel over te vertellen. Zeer zeker ben ik geweldig gecharmeerd indien je hier geregeld mijn commentaren over de verkiezing komt lezen. Desondanks is de boodschap vandaag dat je op deze heel veel beter geïnformeerde site vanaf nu, of toch heel binnenkort, geregelde updates mag gaan verwachten.
----------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/met-de-de-facto-aanduiding-van-romney.html
http://www.electoral-vote.com/
Merk in het menu links het derde item "electoral vote graphs" op. Gewoon geregeld eens op klikken, en een veel beter inzicht zal uw deel zijn. Daarnaast zijn er gewoon zijn geregelde commentaren die ik bijna altijd bondig, to the point en heel inhoudelijk vind. Dus ik zou het echt begrijpen als je van hier maar meteen wegklikt...!
Hoe dan ook. Met nog een kleine zes maand te gaan komt de tijd dichtbij waarin het dagelijks voorpagina zal zijn - en de site lijkt zich dan ook definitief op gang te trekken. De aanpak is vernieuwd, maar die schitterende kaart is dezelfde gebleven. En dus zien we in één oogopslag wie op basis van de "jongste" polls de verkiezingen zou winnen. De aanhalingstekens staan daar omdat die "jongste" polls zo lang op voorhand nog niet veel voorstellen. Maar naarmate de tijd vordert worden die polls meer en meer representatief, en vanaf de herfst kan je er alleen maar niet naar kijken als het je werkelijk geen lor kan schelen wie het wint.
Ool is het heel interessant geregeld (1) eens te vergelijken met de definitieve kaart van vier jaar geleden:
http://electoral-vote.com/evp2008/Pres/Maps/Dec31.html
Vandaag, dus, is het toch al een heel ander beeld dan toen. Om te beginnen zie je meteen dat de kaart er een stuk minder blauw uitziet dan toen: en dat zou niemand moeten verbazen. Verder zien we dat Romney maar 60 (in plaats van 200) stemmen meer achterop loopt. Dat wil zeggen, als hij voor niet meer dan 30 stemmen staten van kleur kan doen veranderen wint hij. Als je dan even kijkt naar hoeveel staten er "amper" of "licht" Democratisch pollen, lijkt me dat de conclusie nog altijd is: het wordt "een spannende strijd". Natuurlijk zal Obama even goed proberen de "licht" rode staten terug blauw te maken; dat is nu juist wat het zo spannend maakt.
Maar ik heb er in feite niet zoveel over te vertellen. Zeer zeker ben ik geweldig gecharmeerd indien je hier geregeld mijn commentaren over de verkiezing komt lezen. Desondanks is de boodschap vandaag dat je op deze heel veel beter geïnformeerde site vanaf nu, of toch heel binnenkort, geregelde updates mag gaan verwachten.
----------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/met-de-de-facto-aanduiding-van-romney.html
zondag 27 mei 2012
De nieuwe school in Kameroen: een eerste lokaal
Nadat de post van alweer vijf maanden geleden aankondigde dat onze VZW in Kameroen een heuse landbouwschool zou helpen opstarten, krijg ik vandaag de nieuwsbrief waarin een eerste lokaal wordt aangekondigd:
http://ape-assistance.net/files/2010/03/Nieuwsbrief-apas-april-012-72.pdf
Ah, die verhalen over dit soort werk in de brousse. Het is niet dat je even een vrachtwagen tussen de bomen, putten en riviertjes stuurt om een paar ton bakstenen af te leveren, hé. Maar kijk, de maanden zijn weer voorbij gevlogen en de foto's van "gelijkmaken van het terrein" over "betonneren van de vloer" tot "het eerste klaslokaal" staan er gewoon op. Ik zal het eerder gezegd hebben maar het kan niet genoeg herhaald worden: het idee is een bevolking die nu nog leeft van jacht en kaalkap te helpen overschakelen op een meer duurzame landbouw. Vandaar dus dat bijenproject: jager-verzamelaars vernietigen de bijen wanneer ze honing willen, landbouwers proberen ze juist in stand te houden.
Enzovoort.
De bedoeling is dus de aanpak te verbreden. Niet langer hebben we nu dat bijenproject, en niet langer is er een simpel schooltje voor lager onderwijs aan verbonden. Er komt nu ook een plantage, waarbij "we" (1) proberen eerst de eigen voedselproductie veilig te stellen, en pas in tweede instantie aan "cash crops" te gaan doen, dat wil zeggen, gewassen om te verkopen op de markt. Maar ik begrijp dat daar nog hevige conversaties over gevoerd worden; we mogen evenwel onze opinie geven. En naast de plantage is er nu ook het project voor een landbouwschool op "middelbaar" niveau. Soms krijg je toch het gevoel dat een paar energieke mensen echt een verschil kunnen maken...
Altijd leuk om zien is hoe dat bijenproject almaar verder schuift. Onder het label "onze VZW" heb ik al eerder gepraat over de moeizame vorderingen; deze keer gaat het op de nieuwsbrief over de oogst van enkele kilo's hier en enkele kilo daar... Maar we zijn toch een heel eind gekomen in vergelijking met die eerste dromen, intussen alweer jaren geleden. Een apart rubriekje ook over dat schooltje voor lager onderwijs. Blijkt dat de overheid niet altijd vlot met geld over de brug komt, en dat veel schooltjes in de streek leeg staan bij gebrek aan middelen. En dus komen er wel eens delegaties naar "onze" dorpjes om quasi verongelijkt te vragen waarom we niet uitgerekend in hun streek een project hebben opgezet. "Waarom hebben die mensen wel een schooltje voor hun kinderen, en wij niet?".
En je voelt tot in je tenen hoe graag we dat zouden uitbreiden, maar de goede wil is groter dan de budgetten, die voor onze eerste projecten nu eenmaal tot enkele duizenden euro's beperkt bleven, en nu nog altijd beperkt zijn. En dus proberen we informatie uit te wisselen en hopen we dat de plantage, na de voedselzekerheid toch een extra inkomen zal opleveren, en heel misschien, wie weet, komt de dag dat we alsnog kunnen uitbreiden.
En zo voel ik weer tot hier dat enorm contrast tussen wij die hier achter onze computer zitten en mensen die niet weten waar ze de middelen vandaan moeten halen om hun kinderen een toekomst te geven. Maar we kunnen er aan werken, en er wordt ook aan gewerkt, en ik hoop vurig dat er ook in de toekomst aan zal gewerkt worden. Het vraagt tijd, maar zo is het in Europa ook gegaan, destijds, duizend jaar geleden.
---------------------------------
(1) Ik zal ook nog maar eens herhalen dat mijn eigen bijdrage beperkt blijft tot 5 euro per maand en veel verbale steun en af en toe een postje hier. Maar als je er zelf ook een paar eurokes per maand voor over had zouden de mensen dat heel fijn vinden, hoor! Kijk je eens rond op die nieuwsbrief (helemaal onderaan)?
http://ape-assistance.net/files/2010/03/Nieuwsbrief-apas-april-012-72.pdf
Ah, die verhalen over dit soort werk in de brousse. Het is niet dat je even een vrachtwagen tussen de bomen, putten en riviertjes stuurt om een paar ton bakstenen af te leveren, hé. Maar kijk, de maanden zijn weer voorbij gevlogen en de foto's van "gelijkmaken van het terrein" over "betonneren van de vloer" tot "het eerste klaslokaal" staan er gewoon op. Ik zal het eerder gezegd hebben maar het kan niet genoeg herhaald worden: het idee is een bevolking die nu nog leeft van jacht en kaalkap te helpen overschakelen op een meer duurzame landbouw. Vandaar dus dat bijenproject: jager-verzamelaars vernietigen de bijen wanneer ze honing willen, landbouwers proberen ze juist in stand te houden.
Enzovoort.
De bedoeling is dus de aanpak te verbreden. Niet langer hebben we nu dat bijenproject, en niet langer is er een simpel schooltje voor lager onderwijs aan verbonden. Er komt nu ook een plantage, waarbij "we" (1) proberen eerst de eigen voedselproductie veilig te stellen, en pas in tweede instantie aan "cash crops" te gaan doen, dat wil zeggen, gewassen om te verkopen op de markt. Maar ik begrijp dat daar nog hevige conversaties over gevoerd worden; we mogen evenwel onze opinie geven. En naast de plantage is er nu ook het project voor een landbouwschool op "middelbaar" niveau. Soms krijg je toch het gevoel dat een paar energieke mensen echt een verschil kunnen maken...
Altijd leuk om zien is hoe dat bijenproject almaar verder schuift. Onder het label "onze VZW" heb ik al eerder gepraat over de moeizame vorderingen; deze keer gaat het op de nieuwsbrief over de oogst van enkele kilo's hier en enkele kilo daar... Maar we zijn toch een heel eind gekomen in vergelijking met die eerste dromen, intussen alweer jaren geleden. Een apart rubriekje ook over dat schooltje voor lager onderwijs. Blijkt dat de overheid niet altijd vlot met geld over de brug komt, en dat veel schooltjes in de streek leeg staan bij gebrek aan middelen. En dus komen er wel eens delegaties naar "onze" dorpjes om quasi verongelijkt te vragen waarom we niet uitgerekend in hun streek een project hebben opgezet. "Waarom hebben die mensen wel een schooltje voor hun kinderen, en wij niet?".
En je voelt tot in je tenen hoe graag we dat zouden uitbreiden, maar de goede wil is groter dan de budgetten, die voor onze eerste projecten nu eenmaal tot enkele duizenden euro's beperkt bleven, en nu nog altijd beperkt zijn. En dus proberen we informatie uit te wisselen en hopen we dat de plantage, na de voedselzekerheid toch een extra inkomen zal opleveren, en heel misschien, wie weet, komt de dag dat we alsnog kunnen uitbreiden.
En zo voel ik weer tot hier dat enorm contrast tussen wij die hier achter onze computer zitten en mensen die niet weten waar ze de middelen vandaan moeten halen om hun kinderen een toekomst te geven. Maar we kunnen er aan werken, en er wordt ook aan gewerkt, en ik hoop vurig dat er ook in de toekomst aan zal gewerkt worden. Het vraagt tijd, maar zo is het in Europa ook gegaan, destijds, duizend jaar geleden.
---------------------------------
(1) Ik zal ook nog maar eens herhalen dat mijn eigen bijdrage beperkt blijft tot 5 euro per maand en veel verbale steun en af en toe een postje hier. Maar als je er zelf ook een paar eurokes per maand voor over had zouden de mensen dat heel fijn vinden, hoor! Kijk je eens rond op die nieuwsbrief (helemaal onderaan)?
vrijdag 18 mei 2012
Tussen Economie en Overlevering (Greaber, "Debt")
In hoofdstuk V van Debt beklaagt Graeber zich over het dogmatisme - hij noemt het de "received wisdom" die "basically beyond question" is - van de economie (als wetenschap). En ik ben er helemaal voor! Natuurlijk moet wetenschap er in de eerste plaats in bestaan de onopgeloste problemen aan te pakken, en daarbij, zodra dat nodig is, de assumpties en axioma's in vraag stellen. Dat is immers precies het verschil tussen wetenschap en geloof. Geloof zal nooit of nooit iets concluderen als "oeps, de realiteit klopt niet met mijn beweringen over mijn God, dus die beweringen over God zijn fout". En dus: laat ze komen, al die kritieken op de huidige stand van zaken; ik ben benieuwd!
Maar in Graebers geval moeten we het toch allemaal extra kritisch bekijken: hij is immers nog altijd die extreem-linkse anarchist, waarvan we best een hoop dingen kunnen leren, maar die net zo goed als iedereen zal proberen zijn eigen assumpties te rationaliseren en in de plaats te stellen van die van de anderen. En dus zit ik met samengeknepen ogen, gespitste oren en klaar voor de sprong naar mijn blad te kijken wanneer ik lees:
"one knows one is in the presence of received wisdom when, if one challenges it, the first reaction is to treat one as simply ignorant (...). 'Clearly you need a course in Economics 101' - the theory is seen as so obviously true that no one who understands it could possibly disagree."
Want opnieuw, daar is heel veel van waar. Maar er is ook heel veel waar van wat de positie die hij hier beschrijft doet. Dat heb ik zelf vaak gezien, en wel zowel aan de uitdelende als aan de incasserende kant.
Aan de uitdelende kant heb ik vaak gezeten in de debatten met de creationisten. Ja, zeer zeker zijn ze "simply ignorant": dat is toch alleen maar een simpele beschrijving van de realiteit? En dan mag dat toch wel eens gewoon gezegd worden? Kijk, ze komen allemaal de evolutietheorie be"kritiseren"; maar er ik heb er niet één gezien die kon navertellen wat "natuurlijke selectie", zoals gedefiniëerd door Darwin in The Origin of Species inhoudt. Nota bene, ze hoeven het er helemaal niet mee eens te zijn; het enige wat ik vraag is dat ze tenminste weten wat het betekent. Zoals ik weet wat flogistontheorie beweert en wat flogiston betekent zonder dat ik het geloof.
En ik heb nochtans héél veel creationisten gezien. Ik heb er gezien (meerdere) die het bovenstaande doodeenvoudig toegaven. Ik heb er gezien die het stellig ontkenden, maar nooit ook maar één keer in de buurt kwamen van een beschrijving ervan. Ik heb er gezien die met "definities" kwamen (meestal onder de vorm van een neergesmeten url: "als het op het internet staat is het waar") waarin pakweg "erfelijkheid" geen rol speelde. Ik heb er gezien die de tekst van Darwin (min of meer) overnamen maar woorden wegknipten en vervingen door een ander woord. Enzovoort.
Terwijl het toch niet zo moeilijk zou moeten zijn om het - heel eenvoudige (1) - concept van "natuurlijke selectie" in eigen woorden, correct, na te vertellen en pas daarna te zeggen wat er mis mee is? In tegenstelling tot "eerst komen roepen - soms weken, maanden aan een stuk - dat er allemaal geen spat van deugt, om dan ergens, heel veel later, te moeten vragen wat het eigenlijk betekent"?
Nooit zal ik de keer vergeten dat ik er één heb doen zeggen dat er niets mis was met een "kritiek" op de "evolutietheorie" die niet eens over "de evolutietheorie" ging...
Aan de ontvangende kant heb ik dat ook eens meegemaakt toen ik precies hetzelfde wilde doen als Graeber zelf. Ik heb mezelf wel eens "neoliberaal omdat ik sociaal voelend ben" (2) genoemd. In twee woorden, ik zou willen dat de hele wereld beschikt over de soort welvaart waar het Westen over beschikt, en verder denk ik dat het Westen die welvaart hééft omdat het Westen die welvaart mààkt (alle dagen vroeg opstaan en gaan werken etc). En dus heeft heel de wereld dat neo-liberalisme nodig en je hoeft het er helemaal niet mee eens te zijn, maar dat is wat ik dacht (en nog altijd denk).
Maar omdat het me allemaal niet snel genoeg ging mocht het allemaal nog veel beter gaan, en met veel gebruik van termen als "vraag" en "aanbod" en "markt" en "vrij" en vele andere ging ik op zoek naar verbeteringen van ons model. Er volgde een lange discussie met een Amerikaan (nickname "Grinch" als je het ooit zou willen opzoeken), tot er een punt kwam waarop hij mij de soort dingen vertelde die ik op dat moment (het zal 2002 geweest zijn) al vaak aan de creationisten had gezegd.
Dus nogal fors duizelend heb ik nog eens aandachtig mijn eigen teksten herlezen, vanuit het standpunt "en als hij nu eens gelijk had?", en dan nog eens wat hij schreef... En toen heb ik pas goed geduizeld en de discussie geëindigd met de gekende uitdrukking "you were right, and I not even wrong".
Het punt is dat je natuurlijk de gevestigde wetenschap mag bekritiseren. Nobelprijzen worden altijd uitgedeeld om de hele gevestigde wetenschap overhoop te kegelen, en nooit om de litanie te herhalen van wat iedereen altijd al dacht te weten.
Alleen moet je, wanneer je beweert een wetenschap te bekritiseren, ervoor zorgen dat je bekritiseert wat die wetenschap werkelijk zegt, en niet wat een stel domme clowns (deze uitdrukking haal ik woordelijk aan uit de debatten met de creationisten van ook ruim tien jaar geleden) je heeft wijsgemaakt dat die wetenschap zegt.
En dus zou ik maar heel, heel voorzichtig zijn met wat Graeber daar allemaal doet. Er zijn veel symptomen die suggereren dat hij zich verongelijkt voelt omdat hij zich "simply ignorant" heeft laten noemen, en weinig zin heeft om zich af te vragen of dat misschien gewoon... waar was?
--------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/05/nogmaals-natuurlijke-selectie.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/11/mijn-beginselverklaring-neo-liberaal.html
Maar in Graebers geval moeten we het toch allemaal extra kritisch bekijken: hij is immers nog altijd die extreem-linkse anarchist, waarvan we best een hoop dingen kunnen leren, maar die net zo goed als iedereen zal proberen zijn eigen assumpties te rationaliseren en in de plaats te stellen van die van de anderen. En dus zit ik met samengeknepen ogen, gespitste oren en klaar voor de sprong naar mijn blad te kijken wanneer ik lees:
"one knows one is in the presence of received wisdom when, if one challenges it, the first reaction is to treat one as simply ignorant (...). 'Clearly you need a course in Economics 101' - the theory is seen as so obviously true that no one who understands it could possibly disagree."
Want opnieuw, daar is heel veel van waar. Maar er is ook heel veel waar van wat de positie die hij hier beschrijft doet. Dat heb ik zelf vaak gezien, en wel zowel aan de uitdelende als aan de incasserende kant.
Aan de uitdelende kant heb ik vaak gezeten in de debatten met de creationisten. Ja, zeer zeker zijn ze "simply ignorant": dat is toch alleen maar een simpele beschrijving van de realiteit? En dan mag dat toch wel eens gewoon gezegd worden? Kijk, ze komen allemaal de evolutietheorie be"kritiseren"; maar er ik heb er niet één gezien die kon navertellen wat "natuurlijke selectie", zoals gedefiniëerd door Darwin in The Origin of Species inhoudt. Nota bene, ze hoeven het er helemaal niet mee eens te zijn; het enige wat ik vraag is dat ze tenminste weten wat het betekent. Zoals ik weet wat flogistontheorie beweert en wat flogiston betekent zonder dat ik het geloof.
En ik heb nochtans héél veel creationisten gezien. Ik heb er gezien (meerdere) die het bovenstaande doodeenvoudig toegaven. Ik heb er gezien die het stellig ontkenden, maar nooit ook maar één keer in de buurt kwamen van een beschrijving ervan. Ik heb er gezien die met "definities" kwamen (meestal onder de vorm van een neergesmeten url: "als het op het internet staat is het waar") waarin pakweg "erfelijkheid" geen rol speelde. Ik heb er gezien die de tekst van Darwin (min of meer) overnamen maar woorden wegknipten en vervingen door een ander woord. Enzovoort.
Terwijl het toch niet zo moeilijk zou moeten zijn om het - heel eenvoudige (1) - concept van "natuurlijke selectie" in eigen woorden, correct, na te vertellen en pas daarna te zeggen wat er mis mee is? In tegenstelling tot "eerst komen roepen - soms weken, maanden aan een stuk - dat er allemaal geen spat van deugt, om dan ergens, heel veel later, te moeten vragen wat het eigenlijk betekent"?
Nooit zal ik de keer vergeten dat ik er één heb doen zeggen dat er niets mis was met een "kritiek" op de "evolutietheorie" die niet eens over "de evolutietheorie" ging...
Aan de ontvangende kant heb ik dat ook eens meegemaakt toen ik precies hetzelfde wilde doen als Graeber zelf. Ik heb mezelf wel eens "neoliberaal omdat ik sociaal voelend ben" (2) genoemd. In twee woorden, ik zou willen dat de hele wereld beschikt over de soort welvaart waar het Westen over beschikt, en verder denk ik dat het Westen die welvaart hééft omdat het Westen die welvaart mààkt (alle dagen vroeg opstaan en gaan werken etc). En dus heeft heel de wereld dat neo-liberalisme nodig en je hoeft het er helemaal niet mee eens te zijn, maar dat is wat ik dacht (en nog altijd denk).
Maar omdat het me allemaal niet snel genoeg ging mocht het allemaal nog veel beter gaan, en met veel gebruik van termen als "vraag" en "aanbod" en "markt" en "vrij" en vele andere ging ik op zoek naar verbeteringen van ons model. Er volgde een lange discussie met een Amerikaan (nickname "Grinch" als je het ooit zou willen opzoeken), tot er een punt kwam waarop hij mij de soort dingen vertelde die ik op dat moment (het zal 2002 geweest zijn) al vaak aan de creationisten had gezegd.
Dus nogal fors duizelend heb ik nog eens aandachtig mijn eigen teksten herlezen, vanuit het standpunt "en als hij nu eens gelijk had?", en dan nog eens wat hij schreef... En toen heb ik pas goed geduizeld en de discussie geëindigd met de gekende uitdrukking "you were right, and I not even wrong".
Het punt is dat je natuurlijk de gevestigde wetenschap mag bekritiseren. Nobelprijzen worden altijd uitgedeeld om de hele gevestigde wetenschap overhoop te kegelen, en nooit om de litanie te herhalen van wat iedereen altijd al dacht te weten.
Alleen moet je, wanneer je beweert een wetenschap te bekritiseren, ervoor zorgen dat je bekritiseert wat die wetenschap werkelijk zegt, en niet wat een stel domme clowns (deze uitdrukking haal ik woordelijk aan uit de debatten met de creationisten van ook ruim tien jaar geleden) je heeft wijsgemaakt dat die wetenschap zegt.
En dus zou ik maar heel, heel voorzichtig zijn met wat Graeber daar allemaal doet. Er zijn veel symptomen die suggereren dat hij zich verongelijkt voelt omdat hij zich "simply ignorant" heeft laten noemen, en weinig zin heeft om zich af te vragen of dat misschien gewoon... waar was?
--------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/05/nogmaals-natuurlijke-selectie.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/11/mijn-beginselverklaring-neo-liberaal.html
donderdag 17 mei 2012
Mladic treitert de slachtoffers
Ik lees dat Mladic, voor het Joegoslavië tribunaal in Den Haag, overlevenden van de slachtingen in Bosnië recht aankeek en daarbij zijn vinger over zijn keel streek.
Ongetwijfeld zullen mensen die daar geliefden hebben verloren het niet gemakkelijk hebben daar koelbloedig op te reageren. Toch hoop ik, als het nog gebeurt, dat de aanwezigen dan hun armen met de polsen tegen mekaar gehouden gestrekt voor zich de lucht in steken, in het universeel gebaar dat "in de handboeien geklonken" betekent.
Ik denk echt wel dat daarmee het laatste woord zou gezegd zijn.
Ongetwijfeld zullen mensen die daar geliefden hebben verloren het niet gemakkelijk hebben daar koelbloedig op te reageren. Toch hoop ik, als het nog gebeurt, dat de aanwezigen dan hun armen met de polsen tegen mekaar gehouden gestrekt voor zich de lucht in steken, in het universeel gebaar dat "in de handboeien geklonken" betekent.
Ik denk echt wel dat daarmee het laatste woord zou gezegd zijn.
woensdag 16 mei 2012
Grammatica
"Kan je je voorstellen" sprak mijn collega, "dat ik in een mailtje het woord 'spellingsfouten' heb gebruikt, en nu krijg ik een mailtje terug om te zeggen dat 'mooi Nederlands' de term 'spelfouten' zou gebruikt hebben." Hij zei dat niet vol weerzin, of vol berusting, of iets dergelijks, maar toch met een emotie daar ergens tussenin. Hij voegde er tussen zijn tanden iets aan toe dat klonk als "GVD" en ook "WZZMB" en tenslotte "ZHZNVW" (1).
"Jaja" sprak Koen (die nochtans VW had, maar ja, we zijn ook maar mensen, hé), "veel mensen hebben het moeilijk om grammatica te onderscheiden van logica". Dit leidde tot niet meer wenkbrauwengefrons dan anders wanneer ik mijn mond open trek, dus ik verklaarde verder. Laten we beginnen met een stratenplan. Het stratenplan vertelt je hoe je van A naar B moet. Het lijkt dus iets "voor-schrijvends" ("prescriptief") te hebben, maar als je er eens over nadenkt is het alleen maar "be-schrijvend" ("descriptief"). Als er morgen een gebouw wordt neergehaald of een plein vol gebouwen wordt gezet, dan moeten ze het stratenplan veranderen. En niemand die op het idee komt dat gebouwen niet mogen verschijnen of verdwijnen omdat dat tegen het stratenplan is.
Welnu, dat lijkt goed op, maar contrasteert ook met, de logica. Ook de logica beschrijft voor een groot deel hoe redeneringen in elkaar zitten, tenminste, als ze correct willen zijn. Bijvoorbeeld, "er mogen geen contradicties in voorkomen". Of bijvoorbeeld, "geldige" versus "omgekeerde" implicatie. (Stel dat je de regel [indien er geldontwaarding is, dan volgt er een recessie] mag aannemen. Een voorbeeld van een geldige implicatie zou dan zijn dat als je ook werkelijk geldontwaarding ziet, je geldig mag besluiten dat er dan een recessie op komst is. Een voorbeeld van een "omgekeerde" en dus ongeldige implicatie zou ermee beginnen dat je werkelijk een recessie ziet. Daarmee kan je niet geldig als bewezen beschouwen dat er een geldontwaarding is geweest. Eerste jaar, eerste les, eerste hoofdstuk.) Het punt is, anders dan het stratenplan dat alleen maar "descriptief" is, is de logica ook "prescriptief". Logica schrijft wel degelijk voor dat je fout zit als je het in de werkelijkheid anders doet, terwijl het stratenplan, en niet de werkelijkheid, fout zit als de straten anders zijn.
Maar hoe zit het met grammatica? Veel mensen denken, dus, dat de grammatica zoals de logica is, en niet zoals het stratenplan. Dus, als je iets anders doet dan de grammatica zegt, dan denken ze dat je fout bent. Maar als je er even over nadenkt doet de grammatica niets anders dan beschrijven wat "de meerderheid" (al dan niet terecht als zodanig genoemd) doet. En dus is de grammatica in feite net zoals het stratenplan, en anders dan de logica, alleen maar beschrijvend. Het volstaat dat je een generatie wacht, of teruggaat, of een taalgroep verdeelt in dialecten, en wat "de meerderheid" doet ziet er ineens helemaal anders uit.
Maar veel mensen ziet dat zo niet. Ze vinden dat grammatica een in stenen tafelen gebeiteld voorschrift is, en ze gaan daarin soms nog veel verder dan alleen maar een mailtje sturen. Ach, ze hebben vaak inderdaad NV werk.
----------------------------
(1) waarbij de laatste letters van de laatste twee uitdrukkingen respectievelijk "bezig" en "werk" voorstellen.
"Jaja" sprak Koen (die nochtans VW had, maar ja, we zijn ook maar mensen, hé), "veel mensen hebben het moeilijk om grammatica te onderscheiden van logica". Dit leidde tot niet meer wenkbrauwengefrons dan anders wanneer ik mijn mond open trek, dus ik verklaarde verder. Laten we beginnen met een stratenplan. Het stratenplan vertelt je hoe je van A naar B moet. Het lijkt dus iets "voor-schrijvends" ("prescriptief") te hebben, maar als je er eens over nadenkt is het alleen maar "be-schrijvend" ("descriptief"). Als er morgen een gebouw wordt neergehaald of een plein vol gebouwen wordt gezet, dan moeten ze het stratenplan veranderen. En niemand die op het idee komt dat gebouwen niet mogen verschijnen of verdwijnen omdat dat tegen het stratenplan is.
Welnu, dat lijkt goed op, maar contrasteert ook met, de logica. Ook de logica beschrijft voor een groot deel hoe redeneringen in elkaar zitten, tenminste, als ze correct willen zijn. Bijvoorbeeld, "er mogen geen contradicties in voorkomen". Of bijvoorbeeld, "geldige" versus "omgekeerde" implicatie. (Stel dat je de regel
Maar hoe zit het met grammatica? Veel mensen denken, dus, dat de grammatica zoals de logica is, en niet zoals het stratenplan. Dus, als je iets anders doet dan de grammatica zegt, dan denken ze dat je fout bent. Maar als je er even over nadenkt doet de grammatica niets anders dan beschrijven wat "de meerderheid" (al dan niet terecht als zodanig genoemd) doet. En dus is de grammatica in feite net zoals het stratenplan, en anders dan de logica, alleen maar beschrijvend. Het volstaat dat je een generatie wacht, of teruggaat, of een taalgroep verdeelt in dialecten, en wat "de meerderheid" doet ziet er ineens helemaal anders uit.
Maar veel mensen ziet dat zo niet. Ze vinden dat grammatica een in stenen tafelen gebeiteld voorschrift is, en ze gaan daarin soms nog veel verder dan alleen maar een mailtje sturen. Ach, ze hebben vaak inderdaad NV werk.
----------------------------
(1) waarbij de laatste letters van de laatste twee uitdrukkingen respectievelijk "bezig" en "werk" voorstellen.
dinsdag 15 mei 2012
Waarom het weer paniek is
"Al die paniek", hoorde ik iemand zeggen, "voor die Griekse verkiezingen? Ik dacht dat iedereen dat al lang had afgeschreven?".
Ah, wel, dat is in feite een beetje een moeilijke. Je moet er over nadenken in termen van een "rode lap op een stier", of misschien beter, een Doelwit. Laat me bij wijze van analogie terugdenken aan de tijd dat Soros het pond uit het Europees systeem had geduwd; iets van een twintig jaar geleden, misschien. Het "Doelwit" was dat het pond aan een nogal vaste koers tegen de Duitse mark werd gehouden (één pond, als ik me goed herinner, was 3.20 DEM). Als de koers (om welke reden ook) naar dat niveau begint te dalen, en de markt blijft ponden verkopen, dan moet de Bank of England die ponden opkopen: anders daalt per vraag en aanbod de prijs beneden de 3.20.
Beeld je om de basis te leggen in dat de Bank die ponden opkoopt tegen goud. Dus iedereen die een pond aan de Bank geeft krijgt (laten we zeggen) een pond goud in ruil. Maar als er heel veel ponden beschikbaar zijn, dan is op een dag de voorraad goud op, en dan kan de Bank die ponden niet meer opkopen, en dan daalt de waarde alsnog naar "wat de markt er voor wil geven".
In moderne geldmarkten is dat veel te simpel. De Bank koopt de ponden niet tegen goud, maar tegen dollars, marken, enzovoort: tegen de deviezenreserves. Die reserves kunnen ook opraken, maar een land als Engeland kan dan nog altijd extra dollars en marken ontlenen. Ook kunnen ze de rente optrekken: de verkopers van de ponden hebben zelf ook niet zoveel ponden, dus die moeten ze ook ontlenen, en dus kost een hoge rente ze handenvol geld. Alleen kost het Engeland ook handenvol geld om die rente op haar eigen economie hoog te houden...
Zo ontstaat een getouwtrek tussen de markten (door het establishment typisch "speculanten" genoemd) en de Bank (door de markten typisch "het establishment" genoemd). Je voelt natuurlijk dat de markten, als ze vinden dat de Bank ze (aan een prijs van 3.20 DEM per GBP) echt wel heel veel "goud" betaalt in ruil voor bedrukt papier, ze desnoods wel de hoge rente willen betalen. Als ze gelijk krijgen zal elk pond later een pak minder "goud" waard zijn, en dus zoeken ze elk pond dat ze maar kunnen vinden, aan quasi om het even welke rente, en ze bieden het aan voor een grote stapel goud. Dat is wat ik met een "Doelwit" bedoelde. Als de markten denken (en vaak denken ze dat terecht; laten we het vooral niet vergeten) dat 3.20 te veel betaald is voor een pond trekt dat "speculanten" aan als vliegen, en omdat "het establishment" nu eenmaal werkelijk teveel betaalt (soms zelfs om "prestige"redenen; doorgaans "credibiliteit" en "geloofwaardigheid" genoemd) hebben ze dat helemaal aan zichzelf te danken.
Iets dergelijks, denk ik, kan nu gebeuren met de euro. Het zal gebeuren met derivaten die ik veel minder goed ken dan de wisselmarkten, maar ik vermoed dat het principe hetzelfde zal zijn. Eenmaal een land als Griekenland de euro zal verlaten zullen de markten zich afvragen of er nog andere landen zijn, waarvan het lidmaatschap van de euro zich zomaar ineens niet langer als een onaantastbare zekerheid zal gedragen, maar integendeel als een Doelwit. En omdat er geld mee te verdienen valt, veel geld, echt heel, heel veel geld, kunnen we vrezen dat de markten dat zullen willen testen. En misschien, wie weet, zullen ze gelijk hebben met een land als pakweg Spanje, en dan zullen de verzwakte Europese staten dat misschien niet kunnen houden...
In ieder geval, het gaat in feite al lang niet meer om Griekenland. Er is vandaag paniek naar aanleiding van Griekenland. Griekenland, vrezen de markten, zou wel eens de poort kunnen opengooien. Het speculeren zal ongetwijfeld de vorm aannemen van nieuwe obligatiecrisissen, die werkelijk heelder landen kunnen meesleuren. Landen die nu al na vijf jaar crisis serieus verzwakt zijn. Dat, denk ik, is de reden waarom het nu weer paniek is. Niet omdat een klein land als Griekenland nu moet concluderen wat sommigen al lang geleden konden voorspellen (1).
---------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2010/04/geert-noels-griekenland-moet-uit-de.html
Ah, wel, dat is in feite een beetje een moeilijke. Je moet er over nadenken in termen van een "rode lap op een stier", of misschien beter, een Doelwit. Laat me bij wijze van analogie terugdenken aan de tijd dat Soros het pond uit het Europees systeem had geduwd; iets van een twintig jaar geleden, misschien. Het "Doelwit" was dat het pond aan een nogal vaste koers tegen de Duitse mark werd gehouden (één pond, als ik me goed herinner, was 3.20 DEM). Als de koers (om welke reden ook) naar dat niveau begint te dalen, en de markt blijft ponden verkopen, dan moet de Bank of England die ponden opkopen: anders daalt per vraag en aanbod de prijs beneden de 3.20.
Beeld je om de basis te leggen in dat de Bank die ponden opkoopt tegen goud. Dus iedereen die een pond aan de Bank geeft krijgt (laten we zeggen) een pond goud in ruil. Maar als er heel veel ponden beschikbaar zijn, dan is op een dag de voorraad goud op, en dan kan de Bank die ponden niet meer opkopen, en dan daalt de waarde alsnog naar "wat de markt er voor wil geven".
In moderne geldmarkten is dat veel te simpel. De Bank koopt de ponden niet tegen goud, maar tegen dollars, marken, enzovoort: tegen de deviezenreserves. Die reserves kunnen ook opraken, maar een land als Engeland kan dan nog altijd extra dollars en marken ontlenen. Ook kunnen ze de rente optrekken: de verkopers van de ponden hebben zelf ook niet zoveel ponden, dus die moeten ze ook ontlenen, en dus kost een hoge rente ze handenvol geld. Alleen kost het Engeland ook handenvol geld om die rente op haar eigen economie hoog te houden...
Zo ontstaat een getouwtrek tussen de markten (door het establishment typisch "speculanten" genoemd) en de Bank (door de markten typisch "het establishment" genoemd). Je voelt natuurlijk dat de markten, als ze vinden dat de Bank ze (aan een prijs van 3.20 DEM per GBP) echt wel heel veel "goud" betaalt in ruil voor bedrukt papier, ze desnoods wel de hoge rente willen betalen. Als ze gelijk krijgen zal elk pond later een pak minder "goud" waard zijn, en dus zoeken ze elk pond dat ze maar kunnen vinden, aan quasi om het even welke rente, en ze bieden het aan voor een grote stapel goud. Dat is wat ik met een "Doelwit" bedoelde. Als de markten denken (en vaak denken ze dat terecht; laten we het vooral niet vergeten) dat 3.20 te veel betaald is voor een pond trekt dat "speculanten" aan als vliegen, en omdat "het establishment" nu eenmaal werkelijk teveel betaalt (soms zelfs om "prestige"redenen; doorgaans "credibiliteit" en "geloofwaardigheid" genoemd) hebben ze dat helemaal aan zichzelf te danken.
Iets dergelijks, denk ik, kan nu gebeuren met de euro. Het zal gebeuren met derivaten die ik veel minder goed ken dan de wisselmarkten, maar ik vermoed dat het principe hetzelfde zal zijn. Eenmaal een land als Griekenland de euro zal verlaten zullen de markten zich afvragen of er nog andere landen zijn, waarvan het lidmaatschap van de euro zich zomaar ineens niet langer als een onaantastbare zekerheid zal gedragen, maar integendeel als een Doelwit. En omdat er geld mee te verdienen valt, veel geld, echt heel, heel veel geld, kunnen we vrezen dat de markten dat zullen willen testen. En misschien, wie weet, zullen ze gelijk hebben met een land als pakweg Spanje, en dan zullen de verzwakte Europese staten dat misschien niet kunnen houden...
In ieder geval, het gaat in feite al lang niet meer om Griekenland. Er is vandaag paniek naar aanleiding van Griekenland. Griekenland, vrezen de markten, zou wel eens de poort kunnen opengooien. Het speculeren zal ongetwijfeld de vorm aannemen van nieuwe obligatiecrisissen, die werkelijk heelder landen kunnen meesleuren. Landen die nu al na vijf jaar crisis serieus verzwakt zijn. Dat, denk ik, is de reden waarom het nu weer paniek is. Niet omdat een klein land als Griekenland nu moet concluderen wat sommigen al lang geleden konden voorspellen (1).
---------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2010/04/geert-noels-griekenland-moet-uit-de.html
maandag 14 mei 2012
"Communisme" en "menselijke samenlevingen" bij David Graeber ("newspeak alert")
De liberale filosofie, vindt Graeber in zijn Debt, The First 5000 Years (1), is er teveel één van "marktdenken"; van reductie van menselijke verhoudingen tot ruilen en prijzen en afrekenen. Daarmee zien ze (steeds volgens Graeber) minstens twee andere mogelijke basisverhoudingen over het hoofd, en daarmee is hij het alvast met Friedrich Hayek eens, die ook vond dat er tegenover het liberalisme de totalitarismen van "links" en van "rechts" stonden. Het totalitarisme van rechts vind je bij Graeber terug onder de naam "hiërarchie", en daar lijkt me niets mis mee. Anthropologen vinden onder de vele "simpele" culturen vaak sterk hiërarchische samenlevingen terug, en dat zegt ons iets over de mens.
Maar ik zit zwaar te fronsen wanneer hij het over een heel ander soort culturen heeft die anthropologen ook vaak terugvinden, en die we doorgaans "egalitair" noemen. Maar Graeber vindt het nodig ze "communisme" te noemen. Oh nee, haast hij zich er bij te zetten, hij bedoelt helemaal niet de soort regimes die we met "Sovjet" en "Goelag" en "uitgelokte hongerdoden" associëren. En dus vraag ik me af: als het er allemaal niets mee te maken heeft; waarom noemt hij ze dan zo? Als het allemaal geen belang heeft, waarom noemt hij ze dan niet "egalitair"? Of gewoon "smurf"? Of beeld je zelfs in; hij had ze al even goed "neo-liberaal" kunnen noemen, want vanzelfsprekend "bedoelt hij helemaal niets van wat andere mensen zich bij dat woord voorstellen".
Door je dat laatste in te beelden, vind ik, voel je aan je intuïtie waarom hij het niet heel gratuïet "neo-liberalisme" noemt maar wel even gratuïet "communisme". Het is helemaal niet zo gratuïet, zoals je voelt aan het feit dat hij het geen "neo-liberalisme" wil noemen omdat hij daar geen mooie ideeën zoals egalitarisme (de man is tenslotte een anarchist) mee wil associëren. Maar in dat geval moet hij niet komen doen alsof hij het wel "communisme" wil noemen zonder dat hij aan die term wel "mooie ideeën wil associëren. En dus denk ik dat Graeber zich hier wel een beetje op "newspeak" laat betrappen. Op een punt waar je eerst een "conclusie" hebt getrokken en nu het probleem hebt de "argumenten" te verzinnen die tot die "conclusie" moeten leiden, probeer je het met een puur verbale ingreep - en je hoopt dat niemand iets in de gaten heeft.
Een beetje verder doet hij het nog eens opnieuw. Er bestaan "markteconomieën". Dat klopt, we zijn er zelf één, gegeven dat hij bedoelt dat heel veel relaties worden geregeld op precies die "ruil, prijzen en afrekeningen". En verder weten we dat er heel veel culturen bestaan en bestaan hebben, die veel meer op heel andere verhoudingen waren gebaseerd (zoals alweer "egalitaire" en "hiërarchische" culturen), in de mate dat die juist géén markteconomieën waren.
En raad eens? Die economieën noemt hij "menselijke" economieën ("humane economies")!
Zeg nu zelf! Je moet er toch maar opkomen! Geen enkele van de individuele schakels lijkt me fundamenteel mis. Er bestaan markteconomieën. Er bestaan economieën die op heel andere menselijke relaties gebaseerd zijn. Niet eens erg veel schudden, duwen en trekken en... tegenover markteconomieën staan de menselijke economieën!
En ik vind het doodjammer. Er zullen alweer heelder phalanxen van rechts zijn die het boek met een daverende dreun dichtklappen, en geef ze eens ongelijk? En het jammere is dat Graeber wel ongelofelijk interessante dingen aan het vertellen is. Bijvoorbeeld over hoe onze economie een heel reductionistische benadering is van heel veel complexere menselijke verhoudingen. Wat in feite heel normaal is, want onze natuurkunde is ook een heel reducerende benadering van een heel veel complexer universum, en onze biologie is een heel reducerende benadering van een heel veel complexere evolutionaire geschiedenis, enzovoort. Toch blijft het heel interessant om dat eens expliciet te maken zodat je er eens heel goed over kan nadenken. Bijvoorbeeld over hoe ik in de economie toch veel liever onpersoonlijke, kille en berekenende relaties heb dan relaties waarbij ik in al mijn transacties moet rekening houden met de vraag of mijn tegenpartij me moreel of religieus gesproken wel aanvaardbaar vindt. (Dit is er eigenlijk één van Friedrich Hayek; als iemand me de precies bron kan bezorgen? Dank u! Oh, hebbes intussen, zie (2) )
Maar met dit soort "newspeak" zou je gaan betwijfelen of Graeber dààr wel erg in geïnteresseerd is, vind je ook niet? Het komt echt wel eens beetje over alsof zijn zeer juiste opmerkingen over de grenzen van het reductionisme alleen maar bedoeld zijn om tegenover de "markteconomieën" de "menselijke economieën" te plaatsen. Je weet wel; het "Communisme".
----------------------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/een-zeer-links-boek-graeber-debt-first.html
(2) Hayek, The Constitution of Liberty, chapter 9
Maar ik zit zwaar te fronsen wanneer hij het over een heel ander soort culturen heeft die anthropologen ook vaak terugvinden, en die we doorgaans "egalitair" noemen. Maar Graeber vindt het nodig ze "communisme" te noemen. Oh nee, haast hij zich er bij te zetten, hij bedoelt helemaal niet de soort regimes die we met "Sovjet" en "Goelag" en "uitgelokte hongerdoden" associëren. En dus vraag ik me af: als het er allemaal niets mee te maken heeft; waarom noemt hij ze dan zo? Als het allemaal geen belang heeft, waarom noemt hij ze dan niet "egalitair"? Of gewoon "smurf"? Of beeld je zelfs in; hij had ze al even goed "neo-liberaal" kunnen noemen, want vanzelfsprekend "bedoelt hij helemaal niets van wat andere mensen zich bij dat woord voorstellen".
Door je dat laatste in te beelden, vind ik, voel je aan je intuïtie waarom hij het niet heel gratuïet "neo-liberalisme" noemt maar wel even gratuïet "communisme". Het is helemaal niet zo gratuïet, zoals je voelt aan het feit dat hij het geen "neo-liberalisme" wil noemen omdat hij daar geen mooie ideeën zoals egalitarisme (de man is tenslotte een anarchist) mee wil associëren. Maar in dat geval moet hij niet komen doen alsof hij het wel "communisme" wil noemen zonder dat hij aan die term wel "mooie ideeën wil associëren. En dus denk ik dat Graeber zich hier wel een beetje op "newspeak" laat betrappen. Op een punt waar je eerst een "conclusie" hebt getrokken en nu het probleem hebt de "argumenten" te verzinnen die tot die "conclusie" moeten leiden, probeer je het met een puur verbale ingreep - en je hoopt dat niemand iets in de gaten heeft.
Een beetje verder doet hij het nog eens opnieuw. Er bestaan "markteconomieën". Dat klopt, we zijn er zelf één, gegeven dat hij bedoelt dat heel veel relaties worden geregeld op precies die "ruil, prijzen en afrekeningen". En verder weten we dat er heel veel culturen bestaan en bestaan hebben, die veel meer op heel andere verhoudingen waren gebaseerd (zoals alweer "egalitaire" en "hiërarchische" culturen), in de mate dat die juist géén markteconomieën waren.
En raad eens? Die economieën noemt hij "menselijke" economieën ("humane economies")!
Zeg nu zelf! Je moet er toch maar opkomen! Geen enkele van de individuele schakels lijkt me fundamenteel mis. Er bestaan markteconomieën. Er bestaan economieën die op heel andere menselijke relaties gebaseerd zijn. Niet eens erg veel schudden, duwen en trekken en... tegenover markteconomieën staan de menselijke economieën!
En ik vind het doodjammer. Er zullen alweer heelder phalanxen van rechts zijn die het boek met een daverende dreun dichtklappen, en geef ze eens ongelijk? En het jammere is dat Graeber wel ongelofelijk interessante dingen aan het vertellen is. Bijvoorbeeld over hoe onze economie een heel reductionistische benadering is van heel veel complexere menselijke verhoudingen. Wat in feite heel normaal is, want onze natuurkunde is ook een heel reducerende benadering van een heel veel complexer universum, en onze biologie is een heel reducerende benadering van een heel veel complexere evolutionaire geschiedenis, enzovoort. Toch blijft het heel interessant om dat eens expliciet te maken zodat je er eens heel goed over kan nadenken. Bijvoorbeeld over hoe ik in de economie toch veel liever onpersoonlijke, kille en berekenende relaties heb dan relaties waarbij ik in al mijn transacties moet rekening houden met de vraag of mijn tegenpartij me moreel of religieus gesproken wel aanvaardbaar vindt. (Dit is er eigenlijk één van Friedrich Hayek; als iemand me de precies bron kan bezorgen? Dank u! Oh, hebbes intussen, zie (2) )
Maar met dit soort "newspeak" zou je gaan betwijfelen of Graeber dààr wel erg in geïnteresseerd is, vind je ook niet? Het komt echt wel eens beetje over alsof zijn zeer juiste opmerkingen over de grenzen van het reductionisme alleen maar bedoeld zijn om tegenover de "markteconomieën" de "menselijke economieën" te plaatsen. Je weet wel; het "Communisme".
----------------------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/een-zeer-links-boek-graeber-debt-first.html
(2) Hayek, The Constitution of Liberty, chapter 9
zaterdag 12 mei 2012
"Niet eerlijk tegenover de spaarders"
Nu Paul Krugman op een lezing voor De Tijd (donderdag 9 mei 2012) voorstelde de crisis aan te pakken door een inflatie van 4% te aanvaarden, vraagt de krant haar lezers of ze dat een goed idee vinden. Je kan "akkoord, het is nodig voor de periferie" of "nee, het is oneerlijk tegenover de spaarders" stemmen. Momenteel zijn er ruim 4000 stemmen en 60% vindt het oneerlijk voor de spaarders.
Dat is een eerlijke opinie, maar je kan er tegelijk veel vragen bij hebben. Bijvoorbeeld, is economie alleen maar een vorm van moraalfilosofie? Liever het schip helemaal doen zinken dan maatregelen nemen die alleen maar een deel van de opvarenden treffen? En hoe hard is dat treffen (bijvoorbeeld in vergelijking met zinken)? Dat laatste brengt me bij mijn eigen vraag daarbij.
Een andere klacht die ik al vaak gehoord heb is dat de interestvoeten veel te laag zijn. Arme spaarders! Ze worden er niet rijk van, van die interestvoeten! Of denk aan de opmerking van Geert Noels dat de zeer lage rente de pensioen- en verzekeringssector "binnen afzienbare tijd" zullen "doen wankelen" (1). De vraag is dan waarom die rentevoeten zo laag zijn. De sparende klagers zeggen vaak dat dat deel is van de "inflatiepolitiek". En misschien is dat ook wel zo, maar daarmee is toch een heel groot stuk van het verhaal verdwenen.
Kijk, hoe harder je verklaart dat de crisis is veroorzaakt door teveel schulden, hoe harder je zal moeten erkennen dat ergens sinds 2007 of 2008 massaal schulden zijn terugbetaald. Mocht je het gevoel hebben dat je daar niets van gemerkt hebt (hoe kan dat dan de oorzaak van de crisis geweest zijn?) nodig ik je uit om hier een beetje te surfen op de term "vleesmoleneffect" (2). Maar we hoeven het niet eens zo moeilijk te maken.
Er kunnen (vanzelfsprekend) alleen maar schulden zijn als er ook iemand is aan wie er moet terugbetaald worden: de spaarders! Dus kunnen er alleen maar schulden afgebouwd worden als er spaarders hun geld terugkrijgen. Als die spaarder ook willen spaarders blijven zullen ze dat geld niet gaan consumeren maar nieuwe beleggingen zoeken, en dus nieuwe schuldenaars. Maar als de bestaande schuldenaars juist geld aan spaarders aan het geven zijn, en er weinig of geen nieuwe schuldenaars te vinden zijn, dan zal per vraag een aanbod de prijs van het geld dalen, kortom, de rente zal dalen, en de spaarders zullen daar niet blij om zijn.
Dus lijkt het er op dat de spaarders toch een béétje zullen moeten kiezen; tenminste wanneer ze werkelijk serieus zijn met hun probleem dat er teveel schulden zijn. Eén manier om schulden af te bouwen is inflatie. Ik begrijp dat ze niet graag inflatie hebben. Een andere manier is kwijtschelden. Iets zegt me dat ze dat niet beter zullen vinden. Nog een manier is terugbetaling. Zoals net gezegd, hoe ze zonder tovenarij verwachten dat tegelijk de schulden massaal kunnen verminderen en de rentes kunnen "normaal" blijven zullen ze dan toch eens moeten uitleggen.
-----------------------------------------
(1) http://www.econoshock.be/krugman-en-de-maakbaarheid-van-de-economie
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/10/herkapitalizering-van-de-banken.html
Dat is een eerlijke opinie, maar je kan er tegelijk veel vragen bij hebben. Bijvoorbeeld, is economie alleen maar een vorm van moraalfilosofie? Liever het schip helemaal doen zinken dan maatregelen nemen die alleen maar een deel van de opvarenden treffen? En hoe hard is dat treffen (bijvoorbeeld in vergelijking met zinken)? Dat laatste brengt me bij mijn eigen vraag daarbij.
Een andere klacht die ik al vaak gehoord heb is dat de interestvoeten veel te laag zijn. Arme spaarders! Ze worden er niet rijk van, van die interestvoeten! Of denk aan de opmerking van Geert Noels dat de zeer lage rente de pensioen- en verzekeringssector "binnen afzienbare tijd" zullen "doen wankelen" (1). De vraag is dan waarom die rentevoeten zo laag zijn. De sparende klagers zeggen vaak dat dat deel is van de "inflatiepolitiek". En misschien is dat ook wel zo, maar daarmee is toch een heel groot stuk van het verhaal verdwenen.
Kijk, hoe harder je verklaart dat de crisis is veroorzaakt door teveel schulden, hoe harder je zal moeten erkennen dat ergens sinds 2007 of 2008 massaal schulden zijn terugbetaald. Mocht je het gevoel hebben dat je daar niets van gemerkt hebt (hoe kan dat dan de oorzaak van de crisis geweest zijn?) nodig ik je uit om hier een beetje te surfen op de term "vleesmoleneffect" (2). Maar we hoeven het niet eens zo moeilijk te maken.
Er kunnen (vanzelfsprekend) alleen maar schulden zijn als er ook iemand is aan wie er moet terugbetaald worden: de spaarders! Dus kunnen er alleen maar schulden afgebouwd worden als er spaarders hun geld terugkrijgen. Als die spaarder ook willen spaarders blijven zullen ze dat geld niet gaan consumeren maar nieuwe beleggingen zoeken, en dus nieuwe schuldenaars. Maar als de bestaande schuldenaars juist geld aan spaarders aan het geven zijn, en er weinig of geen nieuwe schuldenaars te vinden zijn, dan zal per vraag een aanbod de prijs van het geld dalen, kortom, de rente zal dalen, en de spaarders zullen daar niet blij om zijn.
Dus lijkt het er op dat de spaarders toch een béétje zullen moeten kiezen; tenminste wanneer ze werkelijk serieus zijn met hun probleem dat er teveel schulden zijn. Eén manier om schulden af te bouwen is inflatie. Ik begrijp dat ze niet graag inflatie hebben. Een andere manier is kwijtschelden. Iets zegt me dat ze dat niet beter zullen vinden. Nog een manier is terugbetaling. Zoals net gezegd, hoe ze zonder tovenarij verwachten dat tegelijk de schulden massaal kunnen verminderen en de rentes kunnen "normaal" blijven zullen ze dan toch eens moeten uitleggen.
-----------------------------------------
(1) http://www.econoshock.be/krugman-en-de-maakbaarheid-van-de-economie
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/10/herkapitalizering-van-de-banken.html
dinsdag 8 mei 2012
David Graeber over het ontstaan van "geld en markten"
Als David Graeber in Debt probeert te zeggen dat "Staat" en "Markt" alleen maar twee schijnbaar tegenovergestelden zijn, terwijl ze in werkelijkheid twee kanten van één medaille zijn, dan heeft hij daarmee een Bedoeling. En aangezien ikzelf om totaal andere redenen en in totaal andere contexten tot dezelfde conclusie ben gekomen (1) moet ik die Bedoeling minstens eens serieus bekijken.
Wat Graeber wil doen is een bepaalde liberale theorie bekritiseren. Die theorie, zoals hij haar zelf omschrijft (belangrijke nuance, natuurlijk), en die hij linkt aan Adam Smith, gaat als volgt. In den beginne waren er alleen nogal geïsoleerde individuen en kleine gemeenschappen, die grotendeels zelfbedruipend waren. Geleidelijk ontdekten ze dat ze als groep veel efficiënter waren als ze zich zoveel mogelijk specialiseerden zodat iedereen overschotten van zijn specialiteit produceerde, en die inruilde tegen de overschotten van de anderen. Als gemeenschap produceerden ze op die manier veel meer graan, kleren, wijn (etc) dan wanneer iedereen zelf al die producten moest maken.
Maar dat betekende ook dat er eerst nauwkeurige mechanismen voor ruil en handel moesten komen en zo ontstonden dingen als "geld" en "markten" en de rest. Natuurlijk probeerden sommige mensen zich vervolgens zoveel mogelijk meester te maken van de toenemende welvaart, en dat is waar de staat haar opwachting maakte. Achter dunne schaamlapjes als "in naam van God" of "het algemeen belang" wil de staat oogsten wat de markt zaait - tot je op de duur niet verbaasd moet zijn dat de markt niet veel zin meer heeft om veel te werken en weinig te krijgen, en iedereen terug naar af.
Het klinkt me aan de ene kant als navertelling van onze liberale ideeën nogal plausibel in de oren, en erg veel belang hecht ik er tegelijk zelf niet aan, dus: waarom niet? Laten we het even aannemen.
Nu is Graeber een "linkse anarchist" dus, zoals een lezer hier in een andere context eens uitdrukte, natuurlijk moet hij zowel tegen "markten" als tegen "overheden" zijn: anders was hij niet (respectievelijk) "links" en "anarchist".
Leuk als het bedoeld is om alles af te wimpelen, maar het neemt niet weg dat je ook eens naar Graebers argumenten mag kijken. Die beginnen ermee dat anthropologen ongeveer nooit, nergens, de "primitieve" "ruil" samenlevingen aantreffen die je volgens het model moet verwachten. Het model verzint in feite een beginwereld van allemaal dorpswinkeliertjes, helemaal zoals in de achttiende eeuwse dagen van Smith, maar dan zonder geld. Natuurlijk is dat moeilijk, en natuurlijk vinden die vervolgens geld uit om de wereld van Adam Smith weer compleet te maken. Maar de beginwerelden zoals die werkelijk waren, waren ofwel in ruime mate zelfbedruipend, of ze hadden integendeel geavanceerde ruilsystemen die alleen maar een onderdeel waren van veel complexere religieuze of seksuele gebruiken, zodat ze helemaal geen "uitvinding van het geld" nodig hadden.
Nu presenteert Graeber dat allemaal als een spectaculair inzicht, met veel "de klassieke theorie beweert, maar wil je nu eens wat weten?", maar in feite is dat allemaal nogal een standaardprobleem. Bijvoorbeeld, niemand ontkent dat de intelligentie van de mens in vergelijking met andere dieren vandaag verklaart waarom de mens vandaag de planeet domineert, maar dat verklaart niet waarom helemaal in het begin sommige apen zoveel kostbare bronnen konden investeren in almaar groeiende hersencapaciteit. Of ook zijn we heel erg gewoon dat de mens een rechtoplopende aap is, maar dat verklaart niet waarom "helemaal in het begin" normale apen de moeite zouden doen (hun rug zouden belasten, de evenwichtsproblemen zouden aanvaarden,...) om af en toe, of een beetje, of zoiets, rechtop te gaan lopen. En toch, we mogen het allemaal een beetje opgeblazen vinden als manier van voorstellen, maar we moeten wel erkennen dat hij zich terecht afvraagt hoe heel die ontwikkeling van "geld en markten" heeft kunnen plaatsvinden.
Beeld je dan wel degelijk een bestaande "primitieve" samenleving in, waar plotseling een Europese grootmacht arriveert en met een paar honderd man heel het continent inpakt. En beeld je nu in dat die staat zegt dat iedereen vanaf nu belasting verschuldigd is aan de staat, bijvoorbeeld, tien zilverstukken per jaar. Vervolgens betaalt de staat haar bezettende soldaten in zilverstukken. Zie je het gebeuren? Een "heel continent" lokale boeren en ambachtslieden heeft er nu belang bij overschotten te produceren en in te ruilen tegen de zilverstukken van de soldaten, om vervolgens de staat te betalen, die ze vervolgens weer als soldij aan haar soldaten uitkeert...
... en dankzij dat overheidsoptreden is de markt geboren!
Weliswaar pas nadat "een heel continent" eerst militair is bezet, dan in de schulden is gedompeld, en dan het geldsysteem door de strot gewrongen heeft gekregen.
Wel, ik zit er wel een beetje op te kijken. Toch valt me op dat de Europese grootmacht die binnenvalt dat geldsysteem blijkbaar kant en klaar heeft meegebracht: dus Graeber heeft (op dit punt in het boek) alleen nog maar het probleem verschoven: waar haalt die Europese grootmacht dan dat systeem vandaan? En daarnaast, 200 jaar of zo geleden was er in heel de wereld niet één land waar de levensverwachting bij geboorte meer dan 40 jaar bedroeg. En 200 jaar en plunderende Europeanen later is er niet één land ter wereld waar de levensverwachting bij geboorte minder dan 40 jaar bedraagt. Iets zegt me dat het niet in het boek van Graeber is dat we dat laatste zullen vernemen.
Maar ik blijf het allemaal wel erg intrigerend vinden.
--------------------------------------
(1) http://www.speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/05/graeber-debt-first-5000-years-over.html
Wat Graeber wil doen is een bepaalde liberale theorie bekritiseren. Die theorie, zoals hij haar zelf omschrijft (belangrijke nuance, natuurlijk), en die hij linkt aan Adam Smith, gaat als volgt. In den beginne waren er alleen nogal geïsoleerde individuen en kleine gemeenschappen, die grotendeels zelfbedruipend waren. Geleidelijk ontdekten ze dat ze als groep veel efficiënter waren als ze zich zoveel mogelijk specialiseerden zodat iedereen overschotten van zijn specialiteit produceerde, en die inruilde tegen de overschotten van de anderen. Als gemeenschap produceerden ze op die manier veel meer graan, kleren, wijn (etc) dan wanneer iedereen zelf al die producten moest maken.
Maar dat betekende ook dat er eerst nauwkeurige mechanismen voor ruil en handel moesten komen en zo ontstonden dingen als "geld" en "markten" en de rest. Natuurlijk probeerden sommige mensen zich vervolgens zoveel mogelijk meester te maken van de toenemende welvaart, en dat is waar de staat haar opwachting maakte. Achter dunne schaamlapjes als "in naam van God" of "het algemeen belang" wil de staat oogsten wat de markt zaait - tot je op de duur niet verbaasd moet zijn dat de markt niet veel zin meer heeft om veel te werken en weinig te krijgen, en iedereen terug naar af.
Het klinkt me aan de ene kant als navertelling van onze liberale ideeën nogal plausibel in de oren, en erg veel belang hecht ik er tegelijk zelf niet aan, dus: waarom niet? Laten we het even aannemen.
Nu is Graeber een "linkse anarchist" dus, zoals een lezer hier in een andere context eens uitdrukte, natuurlijk moet hij zowel tegen "markten" als tegen "overheden" zijn: anders was hij niet (respectievelijk) "links" en "anarchist".
Leuk als het bedoeld is om alles af te wimpelen, maar het neemt niet weg dat je ook eens naar Graebers argumenten mag kijken. Die beginnen ermee dat anthropologen ongeveer nooit, nergens, de "primitieve" "ruil" samenlevingen aantreffen die je volgens het model moet verwachten. Het model verzint in feite een beginwereld van allemaal dorpswinkeliertjes, helemaal zoals in de achttiende eeuwse dagen van Smith, maar dan zonder geld. Natuurlijk is dat moeilijk, en natuurlijk vinden die vervolgens geld uit om de wereld van Adam Smith weer compleet te maken. Maar de beginwerelden zoals die werkelijk waren, waren ofwel in ruime mate zelfbedruipend, of ze hadden integendeel geavanceerde ruilsystemen die alleen maar een onderdeel waren van veel complexere religieuze of seksuele gebruiken, zodat ze helemaal geen "uitvinding van het geld" nodig hadden.
Nu presenteert Graeber dat allemaal als een spectaculair inzicht, met veel "de klassieke theorie beweert, maar wil je nu eens wat weten?", maar in feite is dat allemaal nogal een standaardprobleem. Bijvoorbeeld, niemand ontkent dat de intelligentie van de mens in vergelijking met andere dieren vandaag verklaart waarom de mens vandaag de planeet domineert, maar dat verklaart niet waarom helemaal in het begin sommige apen zoveel kostbare bronnen konden investeren in almaar groeiende hersencapaciteit. Of ook zijn we heel erg gewoon dat de mens een rechtoplopende aap is, maar dat verklaart niet waarom "helemaal in het begin" normale apen de moeite zouden doen (hun rug zouden belasten, de evenwichtsproblemen zouden aanvaarden,...) om af en toe, of een beetje, of zoiets, rechtop te gaan lopen. En toch, we mogen het allemaal een beetje opgeblazen vinden als manier van voorstellen, maar we moeten wel erkennen dat hij zich terecht afvraagt hoe heel die ontwikkeling van "geld en markten" heeft kunnen plaatsvinden.
Beeld je dan wel degelijk een bestaande "primitieve" samenleving in, waar plotseling een Europese grootmacht arriveert en met een paar honderd man heel het continent inpakt. En beeld je nu in dat die staat zegt dat iedereen vanaf nu belasting verschuldigd is aan de staat, bijvoorbeeld, tien zilverstukken per jaar. Vervolgens betaalt de staat haar bezettende soldaten in zilverstukken. Zie je het gebeuren? Een "heel continent" lokale boeren en ambachtslieden heeft er nu belang bij overschotten te produceren en in te ruilen tegen de zilverstukken van de soldaten, om vervolgens de staat te betalen, die ze vervolgens weer als soldij aan haar soldaten uitkeert...
... en dankzij dat overheidsoptreden is de markt geboren!
Weliswaar pas nadat "een heel continent" eerst militair is bezet, dan in de schulden is gedompeld, en dan het geldsysteem door de strot gewrongen heeft gekregen.
Wel, ik zit er wel een beetje op te kijken. Toch valt me op dat de Europese grootmacht die binnenvalt dat geldsysteem blijkbaar kant en klaar heeft meegebracht: dus Graeber heeft (op dit punt in het boek) alleen nog maar het probleem verschoven: waar haalt die Europese grootmacht dan dat systeem vandaan? En daarnaast, 200 jaar of zo geleden was er in heel de wereld niet één land waar de levensverwachting bij geboorte meer dan 40 jaar bedroeg. En 200 jaar en plunderende Europeanen later is er niet één land ter wereld waar de levensverwachting bij geboorte minder dan 40 jaar bedraagt. Iets zegt me dat het niet in het boek van Graeber is dat we dat laatste zullen vernemen.
Maar ik blijf het allemaal wel erg intrigerend vinden.
--------------------------------------
(1) http://www.speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/05/graeber-debt-first-5000-years-over.html
maandag 7 mei 2012
Jeugdsentiment
Scholier Sarah was dit weekend op kamp geweest. Zomaar, twee nachten weg van huis, slapen in een slaapzak en een tent en meehelpen een potje koken en natuurlijk veel kwebbelen met scholier Lena! Niet dat het avontuurlijk ver weg was: gewoon op het terrein van de jeugdbeweging hier, maar toch... Kleuter Thomas had de voorbereidselen met grote oogjes meegevolgd, maar toen we vroegen of hij zelf ook al graag mee op kamp was gegaan verklaarde hij toch dat het hem "een beetje bang" maakte. Niet erg, kleuter Thomas, jouw tijd komt ook nog wel.
Dus scholier Sarah onder grote ambiance met de hele familie afgezet ("daar! de tent"!) en slaapzak en slaapgerief uitgepakt temidden van de bedrijvige andere scholieren van het eerste leerjaar, en veldbed opgezet en nog wat uitleg gegeven en gevraagd aan de leidsters, en toen zette de rest van de familie zich in beweging en scholier Sarah bleef achter. Bij het verlaten van het terrein zagen we haar nog juist met grote sprongen samen met de rest het enorme, gevaarlijke bos naast het terrein inrennen. Omgekeken? Nee, ze heeft niet omgekeken.
En toen was het geen schitterend weer en 's nachts regende het en dus zaten papa en mama zich wel eens af te vragen of dat wel allemaal gegaan was zoals het moest.
Maar zondag op het terrein troffen we een uitgelaten scholier Sarah op het terrein aan. Ze hadden spaghetti gemaakt en een kampvuur en liedjes gezongen en spelletjes gespeeld en een tocht gemaakt (en..., en... en...!), en een vermoeid uitziende leidster zei dat heel de bende om 05.30 uur was wakker geworden en niet meer in slaap in te krijgen was (wacht, meiske, als je zelf kinderen zal hebben zal je dat vanzelf weten) en er waren ook nog koekjes bij het ontbijt geweest.
Maar toen het grootste deel van de meute de terreinen had verlaten vond ik ineens scholier Sarah in haar eentje achter de tent terug, waar ze nog eens met een verdrietig gezichtje met haar handje langs het zeil streek en tegen het touw leunde. Ze hield zich nog goed, maar toen ik haar vroeg "ben je verdrietig, Saartje", toen kwamen met het langgerekte "jààààààh" ineens de traantjes. En ik herken dat zo goed! Ik heb dat ook gehad, dat gevoel van weg van huis en verbondenheid met de kornuiten en de tijd die om vliegt en zomaar opeens is dat voorbij en zijn de vriendinnetjes weg en strijk je nog eens met je hand langs de tent waar je zo hebt huisgehouden en dan is het tijd om weer gewoon te doen.
Zo uit de grond van mijn hart kwam mijn "ach, ik herken dat zo goed, ik heb dat ook altijd gehad" dat ik scholier Sarah niet hoefde te overtuigen. Ze zat op mijn arm en ze was wel heel verdrietig, maar ze was tegelijk toch ook alweer een beetje getroost. En dat hoort bij de mooiste momenten van het vaderschap, wanneer je dochtertje met al haar zes jaar al zo groot is, maar toch ook nog zo klein, en dus op je arm moet getroost worden, en even later alweer genereus aan kleuter Thomas belooft dat hij nu ook eens in de slaapzak mag slapen. Ik zal maar hopen dat ze er zich later ook nog iets van zal herinneren.
Dus scholier Sarah onder grote ambiance met de hele familie afgezet ("daar! de tent"!) en slaapzak en slaapgerief uitgepakt temidden van de bedrijvige andere scholieren van het eerste leerjaar, en veldbed opgezet en nog wat uitleg gegeven en gevraagd aan de leidsters, en toen zette de rest van de familie zich in beweging en scholier Sarah bleef achter. Bij het verlaten van het terrein zagen we haar nog juist met grote sprongen samen met de rest het enorme, gevaarlijke bos naast het terrein inrennen. Omgekeken? Nee, ze heeft niet omgekeken.
En toen was het geen schitterend weer en 's nachts regende het en dus zaten papa en mama zich wel eens af te vragen of dat wel allemaal gegaan was zoals het moest.
Maar zondag op het terrein troffen we een uitgelaten scholier Sarah op het terrein aan. Ze hadden spaghetti gemaakt en een kampvuur en liedjes gezongen en spelletjes gespeeld en een tocht gemaakt (en..., en... en...!), en een vermoeid uitziende leidster zei dat heel de bende om 05.30 uur was wakker geworden en niet meer in slaap in te krijgen was (wacht, meiske, als je zelf kinderen zal hebben zal je dat vanzelf weten) en er waren ook nog koekjes bij het ontbijt geweest.
Maar toen het grootste deel van de meute de terreinen had verlaten vond ik ineens scholier Sarah in haar eentje achter de tent terug, waar ze nog eens met een verdrietig gezichtje met haar handje langs het zeil streek en tegen het touw leunde. Ze hield zich nog goed, maar toen ik haar vroeg "ben je verdrietig, Saartje", toen kwamen met het langgerekte "jààààààh" ineens de traantjes. En ik herken dat zo goed! Ik heb dat ook gehad, dat gevoel van weg van huis en verbondenheid met de kornuiten en de tijd die om vliegt en zomaar opeens is dat voorbij en zijn de vriendinnetjes weg en strijk je nog eens met je hand langs de tent waar je zo hebt huisgehouden en dan is het tijd om weer gewoon te doen.
Zo uit de grond van mijn hart kwam mijn "ach, ik herken dat zo goed, ik heb dat ook altijd gehad" dat ik scholier Sarah niet hoefde te overtuigen. Ze zat op mijn arm en ze was wel heel verdrietig, maar ze was tegelijk toch ook alweer een beetje getroost. En dat hoort bij de mooiste momenten van het vaderschap, wanneer je dochtertje met al haar zes jaar al zo groot is, maar toch ook nog zo klein, en dus op je arm moet getroost worden, en even later alweer genereus aan kleuter Thomas belooft dat hij nu ook eens in de slaapzak mag slapen. Ik zal maar hopen dat ze er zich later ook nog iets van zal herinneren.
zondag 6 mei 2012
Als we dan toch gaan verlinksen...
Gisteren hadden we het er over tijdens een familie bijeenkomst. Hoe je je niet eens kan voorstellen (1) dat een Sarkozy niet herkozen raakt, tot ver voorbij het moment waarop "de hele wereld" al weet dat het toch zo zal zijn. Gewoon een geval van er niet veel van te weten, natuurlijk, maar gisteren ging het over het "Napoleon" effect. Er is me geen enkel land bekend waar de politiekers zo met de armen moeten zwaaien, protserig moeten praten en zelfgenoegzaam moeten kijken (Mitterand! Chirac! Balladur!!), als Frankrijk. En dat, meer dan iets anders, was wat maakte dat ik het alfamannetje als onkwetsbaar zag tegenover iemand die er tenslotte nogal als een menselijk wezen uitziet.
Maar de Fransen hebben er anders over beslist. Ze willen een links beleid, zelfs als hun keizer er niet als een keizer uitziet. En ach, waarom ook niet, ik kan niet zeggen dat ik erg onder de indruk was van de rechterzijde, de laatste jaren. Ik zie al die balende reacties al voor me, van "hoezo, we geloven niet langer enkel en alleen in de besparingen?".
Het probleem is dat we met ons eigen dogmatisme ook alleen maar geloofwaardigheid verliezen. Iedereen die altijd weer dat Eigen Grote Gelijk bejubelt, en waarschijnlijk weer geen enkel causaal verband ziet met het feit dat hij nu is weggestemd. Zelf heb ik over onze eigen grote rechtse waarheid wel eens iets gezegd als "de zilveren rand aan deze donkere wolk" van een crisis. Namelijk, vond ik, dat tijdens deze crisis de socialisten iets met hun eigen ogen gezien moeten hebben, "moeten" in de zin van "niet anders kunnen", dat ze anders in geen miljoen jaar waren te weten gekomen.
De staten kunnen niet "altijd" "alles" oplossen, want als de staten teveel hooi op hun vork nemen komt het moment waarop noch de gehaaide speculanten, noch de brave huisvaders, noch alles daartussenin nog hun obligaties willen kopen. En dan is op een dag de koek op en alles ligt plat. Doodgewoon, empirische waarneming, doodgewoon de krant lezen, op een willekeurige dag, de laatste drie jaar.
Maar hoe lang zullen ze het nu onthouden? En wie zal aan de rechterkant de geloofwaardigheid hebben om ze er af en toe aan te herinneren?
-------------------------------------
UPDATE. Wel, ik heb hem intussen zien "speechen". Kan niet zeggen dat het een onuitwisbare indruk zal nalaten. Ach, we moeten hem een kans geven. Hij zal het wel allemaal zelf echt geloven, zeker?
-------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/sarkozy-gaat-winnen.html
Maar de Fransen hebben er anders over beslist. Ze willen een links beleid, zelfs als hun keizer er niet als een keizer uitziet. En ach, waarom ook niet, ik kan niet zeggen dat ik erg onder de indruk was van de rechterzijde, de laatste jaren. Ik zie al die balende reacties al voor me, van "hoezo, we geloven niet langer enkel en alleen in de besparingen?".
Het probleem is dat we met ons eigen dogmatisme ook alleen maar geloofwaardigheid verliezen. Iedereen die altijd weer dat Eigen Grote Gelijk bejubelt, en waarschijnlijk weer geen enkel causaal verband ziet met het feit dat hij nu is weggestemd. Zelf heb ik over onze eigen grote rechtse waarheid wel eens iets gezegd als "de zilveren rand aan deze donkere wolk" van een crisis. Namelijk, vond ik, dat tijdens deze crisis de socialisten iets met hun eigen ogen gezien moeten hebben, "moeten" in de zin van "niet anders kunnen", dat ze anders in geen miljoen jaar waren te weten gekomen.
De staten kunnen niet "altijd" "alles" oplossen, want als de staten teveel hooi op hun vork nemen komt het moment waarop noch de gehaaide speculanten, noch de brave huisvaders, noch alles daartussenin nog hun obligaties willen kopen. En dan is op een dag de koek op en alles ligt plat. Doodgewoon, empirische waarneming, doodgewoon de krant lezen, op een willekeurige dag, de laatste drie jaar.
Maar hoe lang zullen ze het nu onthouden? En wie zal aan de rechterkant de geloofwaardigheid hebben om ze er af en toe aan te herinneren?
-------------------------------------
UPDATE. Wel, ik heb hem intussen zien "speechen". Kan niet zeggen dat het een onuitwisbare indruk zal nalaten. Ach, we moeten hem een kans geven. Hij zal het wel allemaal zelf echt geloven, zeker?
-------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/sarkozy-gaat-winnen.html
Abonneren op:
Posts (Atom)
