Kijk, dat wil ik zien!

De kranten staan vol berichten over de hervormingen van de controle over de financiële markten. Hier is de krant De Tijd:

http://www.tijd.be/nieuws/commentaar/Stuur_tijgers__naar_de_bank.8197429-620.art

Er moet een serieus toezicht komen, vindt de krant, en dat impliceert dat het niet langer (in eigen woorden naverteld) bij allerlei holle formalismen en "going through the motions" blijft. En dat impliceert...

"Om die taak aan te kunnen, is een uitstekende kennis van de financiële markten en producten vereist. De leden van de ‘tijger die kan bijten’ hebben bij voorkeur zélf lange tijd het metier van de marktenzalen uitgeoefend en moeten voldoende worden vergoed om de rol van jachtdier te willen spelen."

Maar nu hoor ik ze praten! Straks ga ik nog zelf solliciteren! "Lange tijd het metier hebben uitgeoefend", dat lijkt wel mijn eigen CV. En "voldoende worden vergoed"; dat is iets waarvan ik altijd al heb gevonden dat het goed zou passen bij mijn boeiende persoonlijkheid. Als ze zouden dreigen mijn salaris te verdrievoudigen (en nu we toch bezig zijn: mijn aantal vakantiedagen) - je weet maar nooit if ik niet zou gaan twijfelen.

Maar serieus nu (jaja, het vorige stukje was speels: echt waar). Enkele maanden geleden zat ik al met een hoop vragen over dit onderwerp:

http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/02/meer-controle.html

Concreet vroeg ik me af hoe al die overheidsregelgevers dat allemaal zoveel beter zouden kunnen dan de banken dat zelf doen. Er zijn in de banken immers nu al tonnen mensen aan het werk die resp. in de markten, of de verwerking van de markten, of het toezicht op die verwerking, of de audit van die verwerking, of de controle op de naleving van de reglementen of het risicobeheer... en ik weet zeker dat ik er nog een hoop vergeet... (en nu terug die zin weer op poten krijgen...) die (dus) allemaal bezig zijn met de controle op de financiële markten. En dat is normaal, want als je denkt dat de bankiers, van de top tot de brave bedienden, niet liever hadden vermeden wat er nu is gebeurd, dan heb je het mis.

En dus betalen de banken enorm veel mensen salarissen om in allerlei vormen en kleuren om te gaan met risico. Natuurlijk zitten er daar een paar tussen die niet van gisteren zijn, en er zitten er een paar tussen die er veel ervaring mee hebben, en er zijn er ook nog waarvoor allebei tegelijk geldt.

En mijn vraag blijft: wat zullen de overheden weten over wat banken moeten doen en laten, dat banken niet zelf weten?

Een vraag die nog versterkt wordt door het feit dat de overheden er blijkbaar goed aan doen zelf te recruteren uit mensen die "het métier" hebben uitgevoerd, en nog wel "voldoende lange tijd". Zegt dat niet werkelijk alles, zo op ' t eerste zicht?

En het is belangrijk, want als we daar een goed antwoord op hebben (zo vertelt me mijn financiële intuïtie; dezelfde die me destijds, voor de crisis uitbrak, vertelde dat financiële markten fundamenteel onvoorspelbaar (1) zijn), dan zou dat wel eens kunnen helpen klaarzien in de vraag wat die controle dan precies moet doen.

Terwijl, als we daar géén goed antwoord op hebben, we moeten concluderen dat overheden er met veel meer controle ook niet veel aan hadden kunnen verhelpen. En bijgevolg dat financiële schokken iets zijn waar we in onze financiëel-economische architectuur mee moeten leven. Dat is niet wat het zondebokdenken van ons zogenaamde "gezond verstand" graag hoort, maar goed, volgens het gezond verstand kan je ook alle dagen om je heen zien dat de Aarde plat is.

Ik weet het niet. Misschien kan iemand me iets vertellen over de toegevoegde waarde die de nieuwe controles zullen hebben, waarop ik een verbluft "a ja" en "niet aan gedacht" zal pruttelen, en dat hebben we dan ook weer bijgeleerd. Tot nader order wijt ik mijn scepticisme maar aan de herinnering aan hoe dit land enkele jaren geleden op zoek was naar "wijzen", en vervolgens ging recruteren onder... politiekers (2)!

Dus misschien moeten we gewoon even afwachten. Ikzelf, bijvoorbeeld, breng toch één en ander mee als het aankomt op "lang genoeg het métier te hebben gedaan", en zelfs als het er over gaat er over te hebben nagedacht; maar ik heb géén partijkaart. Andere mensen hebben dan weer wel partijkaarten, maar géén idee van waar het over gaat. We wachten dus gewoon even af op welk profiel de toekomstige controleurs het meest zullen lijken...

---------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/11/financile-voorspellingen.html

(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/11/maar-waar-vinden-we-wijzen.html

Het probleem is de kwantiteit

Baby Simon is nog steeds zijn legendarische rustige zelf. Hij wordt één keer per nacht wakker, meestal op de "papa-vriendelijke" manier, en bovendien lijken de tussenperiodes langer te worden. En zelfs de toenmalige babies Sarah en Thomas hebben we tenminste af en toe moeten schommelen of over en weer rijden; baby Simon niet. Nooit. Baby Simon ligt hier naast me met grote oogjes rond te kijken naar al die wonderlijke dingen die de wereld rijk is. En zo kennen we hem!

Peuter Thomas is nog steeds dezelfde vrolijke peuter die hij altijd geweest is. Zijn spraakvorderingen zijn van een aard dat de gletsjers er van zouden geeuwen, maar zijn glimlach compenseert vele zomerse regenuren. Hij is erg lief voor baby Simon, en probeert al goed mee te spelen met kleuter Sarah, en vooral: ze zingen nu samen duetten! Het is erg moeilijk om dat op een filmpje vast te leggen, maar ik heb toch een shot van tien seconden, peuter en kleuter hand in hand aan het zingen van "la lala laLA!" uit het liedje van Juleke: je zou er een fortuin voor geven. Twee fortuinen. En ach, hij heeft last van zijn kiezen. Dus hij wordt wel eens wakker om pakweg 01.00 uur, en tja... Maar wie zou dààr over durven klagen?

En deze nacht was kleuter Sarah verdwaald. We troffen haar aan, ergens na 02.00 uur, dwalend door de gangen met haar pantoffeltjes in haar handjes, en toen we haar aanspraken bezorgd fluisterend over allerlei schaduwen die over de muren en de plafonds gleden. Ze vroeg zo aandoenlijk of ze niet even bij ons in het grote bed mocht (normaal alleen maar af en toe geoorloofd, enkel op een week-end ochtend ) dat we dat ook maar toelieten, en zo was het al snel drie uur. En baby Simon...

Maar daarmee was ik begonnen.

Het probleem is dus zeker niet "kwalitatief". Het zijn alle drie echte engeltjes. Het probleem is louter kwantitatief. Je mag honderd keer drie engeltjes hebben, maar tegelijk een baby, een peuter en een kleuter in je huis hebben: je moet niet proberen te doen alsof het niet waar is. Het is ontzettend vermoeiend. Combineer het met een volledige dagtaak en de vraag is niet waarom er minder blogposts verschijnen. De vraag is wel hoe het mogelijk is dat er af en toe wel nog verschijnen.

Maar we zouden ze voor geen geld van de wereld willen missen...

Beschouwingen bij de post zonder conclusie ("communautaire struisvogelpolitiek")

In zijn commentaar bij mijn vorige post (1) vond lezer Tonny dat de post wel "veelbelovend" begon, maar een conclusie miste: wat stel ik dan precies voor?

Toch vind ik dat ik minstens gezegd heb waarom ik die conclusie niet heb: ik zat immers vast! De eerste stap om een probleem op te lossen (behalve inzien dat je een probleem hebt) is er de contouren van ontwaren. Daarvoor heb ik een poging, met de splitsing in het "economisch" en het "cultureel" probleem. Maar juist op het moment waarop je het gevoel krijgt dat de knoop wat lijkt te ontwarren loop je pas echt in de soep.

Ikzelf zou immers eerst en vooral het economisch probleem aanpakken. Maar dan moet je een Reynders gelijk geven: "regeren zonder de PS is op zich al een staatshervorming". Voor mij zou dat al niet slecht geweest zijn. Oh, ik begrijp al die Grote Principiële Bezwaren wel, maar toch: we vonden het, twee jaar geleden alweer, niet goed genoeg en...

Hoeveel staatshervorming hebben we nu?

Maar als ik hier nu met een brede glimlach zit rond te kijken over het mooie puntje hierboven neemt dat niet weg dat ik gisteren een heel ander punt moest toegeven. We geven dus Reynders gelijk, we halen hem in als onze grooote Vlaamse bondgenoot en nu zit ook de heer Maingain te pronken op het fluweel. Nyet, dus.

En als ik probeer te concluderen dat mijn uitgangspunt misschien fout was, en dat we dan maar prioriteit moeten geven aan het cultureel probleem? Ha, dan zijn al die kosmopolitische Franstalige Brusselaars ineens de vijand, en dan zijn de "Walen" (en noem nooit een Franstalige Brusselaar een "Waal", hé, dan kan je nog beter "banaan" zeggen tegen een chiquita) onze vrienden. Alleen, die stemmen massaal op de PS.

Hé, je zou van minder vastzitten, nietwaar?

Mijn eigenlijke punt stond dan ook heel wat hoger in de tekst dan de plaats waar je een conclusie zou verwachten. Dat punt was dat de keuzemogelijkheid "de kiezer gelijk geven en de economische fall-out erbij nemen" misschien een vals dilemma meegeeft. Immers, de onzekerheid en de economische instabiliteit komen niet voort uit het feit van de staatshervorming. Als dat zo was, dan zaten we nu nog altijd allemaal met de Verlichte Despoten van de achttiende eeuw. Neeneenee; hoor mijn stelling dat niet de staatshervorming een economisch probleem is, maar het feit dat die er niet komt. Of alleen in de vorm van een compromis als "akkoord met de staatshervorming, maar alleen als er in de realiteit niets essentiëels verandert".

En zo blijven we eens temeer met Vlaams geld Waalse werklozen financieren die als gevolg daarvan geen enkele reden hebben om Nederlands te lezer en hier op de jobaanbiedingen in te gaan, terwijl intussen de verfransing doorgaat. En als de bevolking, beseffend dat een stem op het Vlaams Belang er niets aan zal veranderen, dan maar op de NVA stemt, dan vinden de dames en heren politici nog altijd dat de kiezers er niets van begrepen hebben.

Maar of het zo zeker is dat het de kiezers zijn die het niet begrepen hebben...?

---------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/06/communautaire-struisvogelpolitiek.html

Communautaire Struisvogelpolitiek

Vandaag lees ik in de krant dat een politieker - de naam te bedekken met de mantel der discretie - vindt dat de aanwezigheid van de NVA in de regering negatief zou zijn voor het imago van ons land en onze economische toestand nog erger zou maken. Ergo: toch maar liever een coalitie met de grootste partij en de twee verliezers.

Kijk, dat lijkt me zo bij de schoolvoorbeelden van struisvogelpolitiek te kunnen. Dat de NVA bij hernieuwd communautair immobilisme een monsterscore dreigde te halen was overduidelijk gedurende de maanden van geschipper na de vorige verkiezing. En er is communautair immobilisme gekomen en de NVA heeft zijn monsterscore gehaald. En wat stellen de dames en heren politiekers voor? De dames en heren politiekers stellen voor gewoon verder te doen wat ze altijd gedaan hebben - inclusief datgene waarvoor ze 18 maanden geleden nog zo liepen te sidderen.

Maar zelfs als je aanneemt dat ze 100% gelijk hebben met hun economisch discours - en in feite is dat iets dat ik zelf voor een groot deel denk - dan nog kan je er niet omheen dat de kiezers hebben laten verstaan dat zij daar anders over denken. En verder hebben ze laten verstaan dat ze ten koste van de toegeving dat het cordon sanitaire toch nog gewerkt heeft (ze zagen een stem op het Vlaams Belang dan eindelijk als een verloren stem) dan maar gestemd hebben op de partij die precies dezelfde communautaire verzuchtingen verwoordt, en er daarnaast wel sociaal aanvaardbaar bijloopt.

Kortom, ze hebben te verstaan gegeven dat ze zich niet met een kluitje in het riet willen laten sturen. Kruip niet langer weg achter domme excuses, hebben ze gezegd, wij stemmen dus nu niet meer op de partij waar jullie niet van willen horen, en nu moeten jullie maar uitvoeren waar wij zo overduidelijk om vragen.

Bij beestig complexe problemen als dit "uitvoeren van wat de kiezer vraagt" is het vaak de kunst ze zo te simplifiëren - mèt afbreuk aan een hoop realiteitswaarde, dus - dat je beheersbare componenten overhoudt. In een serie posts bij de vorige verkiezingen heb ik een poging gedaan die ik nog altijd niet zo slecht vond. We hebben (vind ik) twee problemen die we weliswaar tegelijk hebben, maar die we daarom nog niet met elkaar moeten verwarren.

We hebben aan de ene kant de enige socialistische partij van Europa die niet door zijn kiezers wordt weggestemd omdat ze nu eenmaal absurd is, vermits hun falen nooit vertaald wordt in economisch verlies. Hoe hard ze economisch ook niet kunnen leveren, de inkomsten komen er altijd toch, omdat Vlaanderen die betaalt. Dat was ongeveer de toon van mijn volgende post van destijds:

http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/05/no-taxation-without-representation.html

Dat was de tijd van mijn ironische posts over hoe het cultuurverschil en de afstand (30 minuten trein tussen Mechelen en Charleroi) zo groot was dat we in plaats van Waalse werklozen dan maar Polen lieten overkomen...

Maar daarmee zijn we bij het tweede probleem, dat geen economisch, maar een cultureel probleem is. Dat is het verhaal dat begint met "we horen hoe langer hoe meer Frans in de straten van [vul hier de naam van een oerdegelijke Vlaamsche gemeente in]" en dat eindigt met een andere gemeente waarin dat vijf generaties geleden ook zo was, en waar nu de quasi 100% Franstalige inwoners zich begrijpelijk genoeg ergeren aan de "faciliteiten" - terwijl iedereen er toch zeker Frans spreekt?Het punt kwam al eens aan bod, bijvoorbeeld hier:

http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/12/belgi-uitgelegd-aan-de-franstaligen.html

En mijn punt is, nu zoals toen, dat zou allemaal best grotendeels dom en dwaas kunnen zijn, maar dat is het onderwerp dat de mensen die gaan stemmen op tafel leggen. Mijn punt is dat we ermee moeten leven dat de kiezers ons dit onderwerp aanwijzen. Misschien moeten de politiekers de negatieve economische gevolgen van dat aanwijzen niet proberen op te lossen door te verklaren dat het niet belangrijk is, maar door ervoor te zorgen dat dat aanwijzen niet meer nodig is?

Dit gezegd zijnde geef ik toe dat er een heel groot probleem is. De twee knopen die ik net heb aangewezen zijn contradictorisch. Zelf zie ik de potverterende en schandalizerende PS - de economische kant van de zaak - als ons grootste probleem. In dat geval is de grootste vijand van de PS natuurlijk onze beste bondgenoot. Maar daarmee arriveer je bij Reynders, en de Brusselse, Franstalige, kosmopolitische liberaal. Ik ken die gasten! Ik heb ze onder andere leren kennen van toen ik in clubverband go speelde. Intelligent, ontwikkeld, humoristisch, breeddenkend, creatief... werkelijk bijzonder aangenaam gezelschap!

Maar het zijn wel ook die gasten die je bijzonder laatdunkend aankijken als je wijst op je "cultureel probleem" en vinden dat je maar moet ophouden met jammeren. En dus, durf ik wedden, waren er op dit punt ook al een paar lezers die met grote ogen zaten te lezen en te denken: "Reynders? Je bedoelt... De grote vriend van het FDF?? Onze vriend Maingain???

En ik geef toe: daar heb ik geen antwoord meer op. Maar ik probeer dan ook niet elke dag met veel armgezwaai op tv te komen. Om vervolgens hun kop in het zand te steken en elke verkiezing weer te oogsten wat ze gezaaid hebben.

Het zal wel geen hoogstaande theologie zijn...

Als ik terug kijk naar mijn post "En hij strafte God" (1) en de zeer flauwe score (twee keer "flauw", dus) zie, bedenk ik dat ik me wel iets bij de afkeuring kan voorstellen, maar dat ik het er daarom niet mee eens hoef te zijn. Bijvoorbeeld omdat ik er in het achterhoofd een aantal beschouwingen van filosofische aard bij zie, terwijl de lezers daar niet noodzakelijk veel boodschap aan hebben.

We moeten ons een wereld inbeelden waarin de beste geesten van die tijd en die cultuur gelovige mensen zijn. Concreet denk ik aan de wereld van Newton en Leibniz, die in ongeveer elke periode, inclusief de onze, torenhoog boven de meeste andere beste geesten van die tijd zouden uitkomen. Maar desondanks leefden ze in een wereld waarin God de wereld had geschapen, plus één of andere variant op het thema waarin Hij nauwgezet de boekhouding van de menselijke zonden bijhield (2).

En dus was het probleem of God nu wel echt een liefdevolle God was een zeer reëel probleem. Hij die in al Zijn almacht zoveel lijden, wanhoop en ellende over Zijn schepselen uitstortte, maar er voor de rest over zou vallen als iemand keek naar de vrouw van een ander om haar te begeren - je mag een miljoen keer proberen weg te kruipen achter je wegen die ondoorgrondelijk zijn, maar ik ga vastberaden naast Kierkegaard op een heuvel staan en zeg: "je bent een nul, God" (3).

Maar als iets een reëel probleem is - wat kan je dan anders verwachten dan dat de beste geesten van die tijd zich er mee bezig hielden? Dat was dan ook precies wat Leibniz deed. Als je Lee Smolin (4) leest (of Julian Barbour), dan zijn sommige van zijn beschouwingen tot op de dag van vandaag interessant voor kosmologen. Eén van die punten van Leibniz waar de kosmologen tot vandaag over nadenken was dat ons universum een verbazingwekkende hoeveelheid structuur laat zien. Op allerlei schalen - subnucleair, nucleair, chemisch, astronomisch, en elk in alle mogelijke varianten - vertoont ons universum organisatie en ordening, waar je evengoed een soort dood gas had kunnen verwachten. Sterker nog, waar we sinds de negentiende eeuw (en onze beste inzichten sindsdien) een soort dood gas moesten verwachten. Maar wat we aantreffen is een enorme hoeveelheid organisatie, op heel veel, en sterk uiteenlopende, schalen.

Nu voert het veel te ver (lees: ik weet er zelf geen barst meer over) naar de concrete details en eigenschappen te gaan kijken, maar uiteindelijk schreef Leibniz dat God het universum (klaarblijkelijk) zo geschapen had dat het een maximale hoeveelheid diversiteit - of moet ik zeggen: complexiteit (5)? - combineerde met zoveel mogelijk orde. Je voelt de mede-uitvinder van de calculus aan het werk! Je voelt hoe hij probeert uit te rekenen met wat voor problemen God af te rekenen had; dat Hij natuurlijk in zijn almacht meer van het één (bijvoorbeeld: minder holocausts) had kunnen Scheppen, maar dat het dan ten koste van minder van het ander was geweest.

En nu zal het mijn fantasie zijn die aan het werk schiet, en waarvan ik denk dat die toch een waarneembaar deel van de "flauws" veroorzaakt, maar ik zie het gewoon voor me. Daar zit dus ons Opperwezen, en Hij is werkelijk een lijdende, gekwelde God. Hij heeft in Zijn Schepping met al die moeilijkheden af te rekenen. En Hij heeft in Zijn Eenzaamheid ook nog eens al die schepselen gecreëerd, om ze lief te hebben, maar die en passant misschien ook nog wel een aardig handje kunnen helpen in dat vreselijke gevecht met de krachten van de chaos. En die Hem natuurlijk ook kunnen afvallen en verraden (6).

In ieder geval, die God zou best veel meer kunnen interveniëren, en bijvoorbeeld de holocaust verhinderen - maar ten koste van welke rampen zou dat allemaal niet gegaan zijn? Nota bene, zeer wel mogelijk in een heel ander universum? Zou één holocaust minder bij ons echt ten koste moeten gaan van honderd holocausts meer, bij de Bozo's, binnen honderd miljard jaar?

En natuurlijk doen nu ineens al die vervloekingen van Zijn schepping aan Zijn adres heel veel pijn. Wie weet, zelfs, of het niet allemaal zoveel pijn doet dat Hij zich, om er vanaf te zijn, af en toe verplicht ziet om dan toch maar eens een interventietje te doen. En ja, laat de stukken in dat andere universum dan maar vallen waar ze willen neerkomen. Maar besef wel dat Hij daarmee niet gelukkig zal zijn; met al die bijhorende kosten en baten analyses. En geef Hem eens Ongelijk...

--------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/05/en-hij-strafte-god.html
(2) En die thema's interesseren me nu eenmaal op zich:
http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/02/ik-wil-een-film-maken_11.html
http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/04/de-metafyscia-van-het-persjonkelen.html
(3) Kierkegaard, Schotschriften, 29 januari 1855
(4) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/07/vragen-allemaal-vragen.html

(5) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2008/02/een-maat-voor-complexiteit-het-ontstaan.html

(6) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2008/03/de-val-van-lucifer.html

Zoveel recht, dat moet je verdienen...

Als werknemer van een bank krijg ik deze ochtend een vakbondpamflet in de handen gestopt. En daarin verneem ik: "Het personeel in de financiële sector heeft recht op een stabiele en kwalitatieve tewerkstelling." Even verder gevolgd door: "Werken in de financiële sector moet een waardige tewerkstelling zijn waarbij goede loon- en arbeidsvoorwaarden de eerlijke prijs zijn voor het werk dat we leveren."

En natuurlijk juich ik dat toe! Vooral die "goede loonvoorwaarden"; laat ze komen! Maar een paar vraagjes spoken toch ook door mijn hoofd...

Bijvoorbeeld is er sprake van een recht. Fijn, maarreh... Wie heeft dat recht toegekend? Is dat dezelfde als de persoon die die "goede loonvoorwaarden" ook... uitbetaalt? Of zullen de stabiele en kwalitatieve werkomgeving zomaar uit de hoge hemelen neerdalen?

En dan die goede loonvoorwaarden zelf! Momenteel is het zo dat een bank nogal veel kosten heeft. Bijvoorbeeld, rente betaald op werkmiddelen, of huur van gebouwen, of aankoop van computers, verliezen in de verschillende soorten activiteiten, en vele, vele andere. Anderzijds zijn er ook een hoop inkomsten. Bijvoorbeeld, rente of commissies op de verschillende activiteiten, tradingsinkomsten, premies, en ook vele andere.

En van het verschil tussen al die inkomsten en uitgaven worden ook nog eens de "goede loonvoorwaarden" uitbetaald. Tenzij, natuurlijk, de inkomsten lager zijn dan de uitgaven (al dan niet inclusief de loonkosten). In dat geval moet het verschil ergens anders vandaan komen: want geld dat er niet is, kan je nu eenmaal niet uitbetalen. Zelfs niet als je probeert magische formules als "recht op goede loonvoorwaarden" uit te spreken.

Maar wat zal dat "ergens anders" dan wel zijn? Waarom zou "ergens anders" van mening zijn dat uitgerekend de werknemers van de banksector recht (!) hebben op "goede loonvoorwaarden"? Waarom niet de werknemers in de sector van de middeleeuwse kanonskogels? Niemand koopt middeleeuwse kanonskogels - maar waarom zou dat afbreuk doen aan de rechten van de werknemers in de sector?

Dus misschien ben je van mening dat nogal willekeurige sectoren "recht" hebben op allerlei "voorwaarden". In dat geval moet je het er ofwel mee eens zijn dat die "goede voorwaarden" moeten komen uit de activiteiten van de sector zelf, ofwel kunnen zeggen wie die voorwaarden anders zal uitbetalen. En vooral, waarom die dat zou moeten doen - vermits ook die kosten voor de "recht"hebbenden gedragen moeten worden door iemand die eerst de inkomsten behaalt. Maar waarom zou iemand die als gevolg van zijn activiteiten inkomsten behaalt die uitkeren aan werknemers uit sectoren als de middeleeuwse kanonskogels? Als de sector dat niet zelf kan opbrengen - ga jij dan het verschil bijleggen met je eigen spaargeld?

Het is veel redelijker aan te nemen dat "goede loonvoorwaarden" niet zozeer een recht zijn, als wel iets dat je moet verdienen. Nu, het blijft zo, als iemand mordicus financiële rechten wil afkondigen voor de bankbedienden, EN bereid en in staat is ons ook te betalen: mij niet gelaten! Maar tot het zover is...

Intussen lees ik ook dat de rendementseisen niet te hoog mogen zijn. Op zich bevat het een kern van waarheid, maar toch... Als de "goede loonvoorwaarden" betaald moeten worden door minder winst aan de aandeelhouders uit te keren, dan ontstaat er ook een probleem, dat we al eerder hebben ontmoet (1). Als een bank "100" aan spaarboekjes binnenpakt, en tien keer "10" aan kredieten toekent, dan mag er niet één enkel krediet verloren gaan, of de spaarders zien niet langer al hun geld terug! Los van het feit dat je dat al evenmin kan maken als de werkgevers "niet-goede loonvoowaarden" uitkeren zou je bij zoveel risico helemaal geen spaarders overhouden. De spaarders zullen integendeel eisen dat er een buffer aan eigen vermogen voorligt. Eerst leg je zelf "10" op tafel, dan pas kan je "90" van spaarders ophalen, en met dat totaal kan je voor "100" kredieten uitgeven. En als er nu een krediet niet terugbetaalt, dan zijn het de kapitaalbezitters die hun geld kwijt zijn, en pas als het er meer worden komen ook de spaarders in beeld.

En laat nu één van de vakbondeisen zijn dat de banken goed gekapitaliseerd zijn. Uitstekend, dus daarover zijn we het eens! Alleen, wie moet dat kapitaal op tafel leggen? En vooral: waarom zou iemand dat kapitaal op tafel leggen? Zou jij zomaar je spaargeld op tafel leggen om te dienen als veiligheidsmarge voor spaarders? Laat me raden: je zou dat alleen maar doen als daartegenover stond dat je in ruil voor dat risico een stevige kans op inkomsten had?

Dat is dan precies wat alle andere aandeelhouders ook al dachten...

Het komt er op neer dat we een beetje consequent moeten zijn. Geloof me, ik wil dolgraag dat de bankbedienden mogen werken aan uitstekende loonvoorwaarden. Maar ik kan ook een beetje nadenken over wat daar voor nodig is. En het eerste dat daar voor nodig is dat de bank een kapitaal heeft, en dat dat kapitaal vergoed wordt, want anders is er helemaal geen bank, en kunnen er ook helemaal geen lonen worden uitbetaald. Het tweede dat daarvoor nodig is, is dat de bank bovenop haar kosten voldoende inkomsten genereert, met andere woorden, voldoende rendabel is. Ruim voldoende, zelfs, want we willen immers "goede loonvoorwaarden"?

Tenzij, natuurlijk, iemand toch nog van mening is dat ik zoveel rechten heb dat hij me die uit eigen zak wil betalen? Kandidaten?

-----------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/01/liquiditeit-solvabiliteit-rendabiliteit.html

Wat kan een mens zeggen...

Het verbaast me, na alle opwinding (we zitten wel niet veel hoger dan het niveau van een lokaal stamhoofd, hé, laten we het vooral niet vergeten), hoe vlug al die tamtam alweer lijkt terug te wijken. "Het wordt een moeilijke coalitievorming" en zovoort en zovoort en nog meer zovoort: groooot déjà vu.

De NVA heeft dus toch nog gewonnen, en ik hoor al verschillende keren dat de sneer van Dehaene eigenlijk opgezet spel was; dat de voorspelbare kiezer gewoon getrapt is in de luchtspiegeling opgezet door CD&V en NVA, om gewoon hun eigen kartel onder een andere vorm voort te zetten.

Hmmmm... Misschien. Ik geloof daar allemaal niet veel van, maar ik weet en begrijp er ook niet veel van, dus wie weet...

In ieder geval, zoals ik al zei, Bart De Wever is niet de persoon op wie ik had gestemd, maar het is wel iemand die ik zijn overwinning kan gunnen. Ik zou zeggen: good luck, jongens, doe jullie uiterste best, ik wens jullie heel veel sterkte en vooral: heel, heel veel wijsheid.

Want laten we het vooral niet vergeten, en of je het nu leuk vindt of niet, maar de overwinning van partijen als de NVA, in het bijzonder ten koste van het Vlaams Belang, kan je moeilijk anders interpreteren dan een beslissing van de kiezers om een partij vooruit te duwen die ook een Vlaams programma heeft, maar die niet zit opgesloten in de gecapittoneerde cel van het "cordon sanitaire". Dat wil zeggen dat dat "cordon canitaire" achteraf bezien toch gewerkt heeft (en als je me een beetje kent weet je dat ik net heb toegegeven dat ik dat al die jaren fout voor had.) Maar de staatshervorming komt alsnog wel erg hoog op de agenda.

Ik weet niet of ik het ooit "voorspeld" heb; maar ik heb geregeld wel iets in de volgende zin gedacht. Er bestaat zoiets als "Vlaamse verzuchtingen", en nogmaals, leuk of niet, maar we zullen ermee moeten leven. Dat laatste, heb ik wel eens gedacht, is de laatste maanden te weinig gebeurd: het zal al veel te veel in de kaarten. Het rechtstreeks gevolg is dat de politiek de weg van die "Vlaamse aanpak met een aanvaardbaar gezicht" inslaat. De struisvogelpolitiek heeft niet gewerkt, en dat zat er echt wel aan te komen. Misschien dat het toch wel tijd geworden is om ermee op te houden?

Verkiezingsindrukken

Het was een echte gezinsuitstap: een buggy met twee zitjes voor peuter en baby, en een kleuter op een fiets arriveerden met mama en papa bij het stemlokaal. Onderweg viel me op hoe efficiënt sommige verkiezingspropaganda toch kan zijn. Mensen zoals ik die nog niet beslist hebben of ze nu een proteststem zullen uitbrengen voelen soms ongelofelijk de trekkende kracht die van zo'n last minute kan uitgaan.

Maar we zijn natuurlijk speelbal van nog veel meer wervende boodschappen. Zo heb ik echt even op mijn tanden gebeten om niet op de NVA te stemmen. Vraag me niet wat er in hun programma staat; vraag me niet wat ze de laatste tijd hebben gepresteerd; ze hadden dat helemaal te danken aan Dehaene die had gesuggereerd niet op de NVA te stemmen. Ik weet dat het zeer gevaarlijk is om in de politiek mijn opinies door te trekken naar de rest van de mensheid, maar als de NVA het onverwacht goed doet zal ik blijven denken aan Dehaene. Ik voel zelfs een zeker respect voor Dehaene, maar wat ik niet nodig heb is een dikkerd (ik bedoel dit vanzelfsprekend louter figuurlijk, in termen van politiek gewicht) die me komt vertellen hoe ik moet stemmen.

Maar uiteindelijk is het er niet van gekomen. Ten eerste vind ik de slogan "Afrit Vlaanderen, Uitrit crisis" een goede kandidaat voor de meest hersenloze politieke slogan die ik ooit gezien heb. En verder was De Wevers' opmerking over "al de beteuterde gezichten van links" als McCain de Amerikaanse presidentsverkiezingen zou winnen me zwaar genoeg in het verkeerde keelgat geschoten om er nog altijd aan terug te denken. Versta me niet verkeerd: Bart De Wever mocht van mij John McCain verkiezen (hoewel ik denk dat we daar allemaal acht jaar te laat mee waren). Maar als je het in die termen uitdrukt heb je een heel sterk signaal gegeven dat je politieke leiding wil geven aan een ander soort mensen dan ik. Een signaal dat ik zeven maanden later nog altijd opving.

Maar goed, we arriveren in het stemlokaal en er is haast geen wachtrij. Het valt me meteen op dat de vijf mensen die de honneurs waarnemen allemaal jonge dertigers zijn, en kijk: één ervan kennen we van de kleuterschool: de mama van twee leeftijdsgenootjes van onze eigen spruiten. Kortom, we weten dat het de drukbezette, hardwerkende moeder van twee kleine kindjes is - die elke dag vroeg opstaat om bovenop haar werk de kindjes te verzorgen - die nu ook nog ruim de helft van één van haar zeer schaarse vrije dagen opoffert voor de verkiezingen.

Ik herinner me de dag dat ik zelf ook ben gaan zetelen. Goed gehumeurd trok ik op weg. Het was de tijd dat Global Warming onze zomers nog niet door een regenseizoen had vervangen, en het was ook de tijd dat ik elke werkdag opstond om 06.30 om van 07.45 tot ruim 18.00 te gaan werken, dus ik vond het wel een béétje jammer. Maar goed, ik was toch al zo slim dat ik het verschil tussen een democratie en een dictatuur begreep, en ik ging goed gehumeurd op weg, en ik heb me er goed gehumeurd uren van mijn zeer schaarse vrije tijd zitten vervelen.

En dat was voor de periode waarin begon te beseffen hoe zwaar in onze economie werkende koppels met kinderen de lasten dragen. Een heel leuk postje, eigenlijk, dat postje met als titel "Rij" (1).

Zo kon ik er niet omheen, toen ik ze daar alle vijf zag zitten (typische vertegenwoordigers van een groep mensen die nu al in zeer ruime mate de boel doen draaien, en die ook nog eens op een vrije dag vroeg uit hun bed mochten komen en er al hun tijd insteken), te denken dat het niet klopt. Wij, werkende mensen zien nu al een groot deel van het geld dat we verdienen wegvloeien naar belastingen. Dat geld vloeit op zijn beurt voor een groot deel naar mensen die gepensioneerd zijn, of werkloos, of nog iets anders, maar in ieder geval: die véél meer vrije tijd hebben dan wij; en dit dank zij ons geld.

En begrijp me goed, even aannemend dat het systeem nog zou werken ook ben ik daar groot voorstander van. Maar ik heb nog niet begrepen waarom we niet uit dat deel van de bevolking onze bijzitters en tellers voor de verkiezingen recruteren, en wel uit de groep die het nu al erg zwaar heeft.

Tenslotte kan ik tevreden aankondigen dat iemand me IRL vertelde dat hij "dan maar" mijn stemadvies (2) had opgevolgd. Ik herinnerde er maar aan dat we toch de zekerheid hadden één van de meest serieuze mensen van heel de bende te hebben aangevinkt (hij leek echt een beetje getroost te moeten worden: democratische verkiezingen zouden zo heel veel meer kunnen voorstellen...), en met die berustende gedachte waren we allebei tevreden. Maar te denken dat mijn internetposts een stem in beweging hebben gezet...!

Maar voor iemand me dan maar denkt te recruteren als propagandist voor de CD&V: na enig nadenken schoot me niet direct een recente anecdote over heren liberalen te binnen, die ontevreden waren over het gebrek aan verfijning in hun politiek diner... En dus heb ik maar de VLD lijst opengeklikt, daar ergens in het midden een kandidaat met een vrouwelijke voornaam uitgeplukt, en die plechtig mijn stem gegeven. Ik wens haar veel geluk in haar verdere politieke carrière.

--------------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2008/03/rij.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/05/een-serieuze-kandidaat.html

A Wise Enemy

Het nieuws puilt uit van het bezoek van de Amerikaanse president Obama aan het Midden Oosten. Obama heeft iets gedaan waar hij heel goed in is: hij heeft een speech gegeven, deze keer geadresseerd aan de Moslims. Hier is een verslag:

http://www.msnbc.msn.com/id/31110768/

En in reactie op de speech hebben letterlijk "vriend en vijand" hun waardering uitgedrukt. Het artikel vermeldt "some extremist Web sites, which have carried statements from al-Qaida and other groups in the past", waarop onder andere te lezen was:

"In response, another writer said Obama "is manipulating the emotions of the people the same as a lute player does. ... He is undoubtedly a wise enemy compared with George Bush, the enemy known for his stupidity."

Kijk, dat is nu iets waar ik kan achter staan; en dat gaat absoluut niet alleen over het stuk over de wijze vijand. Nog maar pas las ik over de laatste speech van Bin Laden dat er een zeker teken van wanhoop vanuit ging. Obama kreeg er een lading verwijten en beschuldigingen over zich, en hij was een vijand van de Islam enzovoort - en het klonk allemaal (vonden de analysten) alsof Bin Laden het tij voelde keren, en niet echt goed wist wat hij er aan kon doen.

En het zou me helemaal niets verbazen. Ik had zelf al iets dergelijks geschreven, vlak voor de Amerikaanse verkiezingen: "Je mag er donder op zeggen dat Bin Laden heel graag zou zien dat de VS zichzelf nog ettelijke jaren verder laten leegbloeden in Irak, om de kans op nog een paar andere van dat soort briljante ideeën maar haastig weg te moffelen. Die kan dus net voor de verkiezing weer (zoals vier jaar geleden) voor een gesmaakt optreden zorgen, dat maakt dat al die brave Amerikanen toch maar voor de "veilige" stem kiezen. Zo ging vier jaar geleden de opmars van Kerry tijdens de laatste weken helemaal verloren aan de stunt van Bin Laden. Maximale return over kost ratio die den Bin Laden ooit gezien heeft, maar zo gaat dat." (1)

Maar dat liedje lijkt nu uit te zijn - en hij weet het.

En ja, wij weten op onze beurt, een Amerikaanse president heeft meer nodig dan speeches alleen. Maar speeches blijven natuurlijk belangrijk. Soms moet je bepaalde waarheden kunnen zeggen, op een zodanige manier dat de mensen die het moeten horen er ook nog naar luisteren. Zo citeer ik van de site van Brad DeLong (2):

"Palestinians must abandon violence. Resistance through violence and killing is wrong and does not succeed. For centuries, black people in America suffered the lash of the whip as slaves and the humiliation of segregation. But it was not violence that won full and equal rights. It was a peaceful and determined insistence upon the ideals at the center of America’s founding. This same story can be told by people from South Africa to South Asia; from Eastern Europe to Indonesia. It’s a story with a simple truth: that violence is a dead end. It is a sign of neither courage nor power to shoot rockets at sleeping children, or to blow up old women on a bus. That is not how moral authority is claimed; that is how it is surrendered..."

Tja. Je kan je niet van de indruk ontdoen dat wat geldt voor "to shoot rockets at sleeping children" ook wel zal gelden voor "to shoot rockets from far away cruisers naar landen die niemand hadden aangevallen en niemand hadden bedreigd", zeker?

--------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2008/10/amerikaanse-verkiezingen-laatste-rechte.html
(2) http://delong.typepad.com/sdj/

Verkiezingen: personen, of programma's?

Een opmerking van lezer Tonny bij de post over de verkiezingen (1) blijft door mijn hoofd spoken. Als wij, gelukkige mensen die leven onder een regime waarin je tenminste aan verkiezingen kan deelnemen, gaan stemmen: doen we er dan goed aan op personen te kiezen, of moeten we eerder kijken naar programma's, en dus naar partijen, en er de bijhorende personen maar bijnemen?

Op deze vraag krijg ik van mijn intuïtie een heel snel antwoord. Ideeën, natuurlijk, zegt die intuïtie, en dus programma's en partijen. Want al dat gedoe rond personen: dat komt immers alweer recht uit Chimpanzee Politics (2)?

Dat boek beschrijft hoe in een Zoo een "natuurlijke groep" chimpansees - dus bestaand uit diverse mannetjes, vrouwtjes en kinderen zoals die ongeveer in de natuur voorkomt - samenleeft, en wat voor sociale relaties daaruit ontstaan. En uit die relaties koos auteur Frans De Waal één aspect om te beschrijven, en dat was het gedrag van de mannetjes in hun pogingen om de hoogste rang van de groep te bereiken.

Want dat bleek te zijn wat chimpansee mannetjes doen. Ze proberen met bluf- en imponeergedrag, met veel armgezwaai en lawaai zoveel mogelijk indruk te maken op de rest van de groep. En wanneer er verschillende mannetjes van ongeveer gelijke kracht en sociaal inzicht en ambitie zijn, dan wordt diegene die het meest steun krijgt van de rest van de groep (en dat zijn voornamelijk de vrouwtjes) het "alfamannetje". Vanuit die positie komt hij meer in contact met de vrouwtjes dan de andere mannetjes... Een beetje "natuurlijke selectie" (3), nog wat "evolutionaire calculus" (4) erbij...

En na een lange rit hebben alle mannetjes hun portie politieke ambitie in de genen.

En dus moeten we het de politiekers niet kwalijk nemen wanneer we bij hen precies hetzelfde gedrag zien (5). Hoogstens kunnen we het brede publiek (wijzelf), met al dat gezond verstand dat we van onszelf vinden dat we hebben (jaja, dit is een allusie...) kwalijk nemen dat we ons telkens weer door dat inhoudsloos gebalk en armgezwaai laten misleiden, maar ach... misschien eigenlijk zelfs dat niet?

Hoe dan ook, als er dan toch een apensoort is die min of meer verplicht is dat apengedrag aan te vullen met inhoud, hoe schijnheilig het misschien ook is, dan is het voor ons, redelijke mensen die we als apensoort toch ook een beetje zijn, toch aangewezen om naar de ideeën, en dus de programma's te kijken, en niet langer naar vragen als wie de mooiste pels heeft?

Maar helaas, in de echte wereld is dat een mooie theorie, waarvan in het bijzonder de politiekers graag geloven dat het nog waar is ook, maar in werkelijkheid is het natuurlijk helemaal niet zo. De programma's stellen niets voor, geen kat neemt ze serieus, ze zijn trouwens ook helemaal niet serieus bedoeld. Ze zijn alleen de nieuwste evolutionaire variant op het thema van de aap die op zijn borst loopt te roffelen, en ze hebben ook hetzelfde resultaat. En dus zouden we nog mogen willen oordelen op basis van programma's en ideeën, maar die zijn even relevant als de slogans van de verkopers van wasproducten.

En zeg nu zelf, in die wereld zou je je moeten afvragen of we nu op "personen, dan wel programma's" moeten stemmen? Ik zou zeggen, doe maar gewoon waar je zin in hebt, niemand zal ooit het verschil merken...

-------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/05/een-serieuze-kandidaat.html
(2) De Waal, Chimpanzee Politics, Power and Sex among Apes (1,982)
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/05/nogmaals-natuurlijke-selectie.html
(4) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/12/de-evolutionaire-calculus.html
(5) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2008/02/mama-kijk.html

Als "Anathem" toch diep gaat...

Ineens valt me op (na ruim 500 van de 900 bladzijden) dat Anathem van Neal Stephenson (1) een techniek hanteert waar ik het al een paar keer over gehad heb. Het is “science fiction”, dus op het eerste zicht weegt het erg licht. Maar alles hangt af van wat je ermee probeert te bereiken – en als iemand van plan is Anathem af te wimpelen als “licht” mag hij het altijd eens laten weten.

Het idee is: je kan bepaalde ideeën introduceren per beslissing. Ja, het universum puilt uit van leven, en zeer zeker kan je daar een hoop spannende verhalen over vertellen. Maar misschien kan je, nu je toch bezig bent, eens je gedachten laten gaan over een paar heel interessante kwesties die daaruit voortvloeien? Bijvoorbeeld, wat zegt je verhaal over de vraag waarom wij ze dan niet zien (2)? Of hoe ziet hun evolutionaire geschiedenis er uit; en in welk soort omgeving (en hoe is die gedurende al die tijd veranderd?) heeft die geschiedenis zich afgespeeld? En als ze nu eens, bijvoorbeeld, buitengewoon goed op apen zouden lijken, maar zonder de geringste band met de planeet Aarde, zijn het dan apen, of lijken ze alleen maar op apen (3)? Ja, het kon zelfs aanleiding geven tot heel filosofische vragen (4)!

Misschien maak ik het allemaal veel te moeilijk. Een simpeler voorbeeld. In veel science fiction is de lichtsnelheid helemaal geen onoverwinnelijke barrière, en dus is de Melkweg (laat staan de rest van het universum) ook helemaal geen afgesneden realiteit waarin wij in een heel klein stukje gevangen zitten. Neem nu even aan dat je natuurkundige bent en smalend zit te denken: dat is nu juist waarom het science fiction is en blijft, en door ons, natuurkundigen als “licht” wordt afgewimpeld.

En als er morgen een ruimteschip boven je tuin hangt, en het blijkt dat het vijf minuten geleden nog bij Vega uithing?

Als dat zo was zou de vraag zomaar opeens niet zijn of zoiets wel kon, maar wel hoe zoiets kon. Om maar iets te zeggen: in mijn universum is er niet één enkele zeer esoterische manier waarop dat kan, maar zijn er tientallen, honderden manieren waarop dat kan – en de interessante conversaties tussen de verschillende volkeren zijn onder andere welke soort techniek ze precies gebruiken. En wij op Aarde hebben net de allersimpelste uitgevonden, waarmee je nog niet erg ver raakt (enz enz) – en je kan altijd proberen er een paar min of meer serieuze dingen over te zeggen.

Al die dingen zijn precies wat Stephenson doet. Er hangt zomaar opeens een ruimteschip boven je planeet, en na niet belachelijk veel avonturen blijkt dat het afkomstig is; niet zomaar van een andere planeet – maar van een ander universum.

Begin maar...

In één klap is al die geleerdheid waarover ik het al had (1) niet langer iets waarmee je atmosfeer creëert voor cerebrale geesten, maar krijgen ze een heel andere relevantie. Al die “conversaties” tussen Plato en de sofisten, millennia later (letterlijk) verdergezet in de middeleeuwse discussies tussen nominalisten en realisten, en tot vandaag herkenbaar in wat je “Anglosaksisch” versus “Continentaal” kan noemen (en dan nog eens door Stephenson getransponeerd naar die achtergrond van zijn boek) komen ineens tot leven. En ze moeten ook wel tot leven komen, want als wij morgen dat ruimteschip boven onze tuin zagen hangen zouden we ook niet kunnen zeggen “dat het eigenlijk helemaal niet kan”.

En kijk eens aan, allerlei ideeën uit Smolin (5) zijn daar ook weer terug, en zelfs een variant op “het pluriversum” (6) die ik herken uit een boek van David Deutsch, dat me destijds zo compleet boven mijn pet ging dat ik er nooit meer over heb nagedacht.

Terwijl, als dat schip morgen boven mijn tuin hing, ik toch nog eens met heel andere ogen naar die ideeën zou kijken.

Overigens blijf ik bij mijn mening uit de vorige post: drie sterren op vijf, omdat ik het boek zeker aanraad aan liefhebbers van het genre, terwijl ik echt denk dat de anderen dit gruwelijk langdradig zullen vinden. Maar eerlijk is eerlijk: mij zet dit boek geweldig aan het denken...

---------------------------------------

(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/05/neal-stephenson-anathem.html

EN http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/05/anathem-vervolg.html

(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/03/waar-zijn-ze-allemaal.html

(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/07/leven-toch-niet-zo-onwaarschijnlijk.html

(4) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/12/science-fiction-als-bron-van.html

(5) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/07/vragen-allemaal-vragen.html

(6) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/02/het-pluriversum.html

Eerste Werkdag...

Het is ongelofelijk hoe snel je dat weer gewoon bent: het gebouw van de bank, de trappen, de gangen, het bedrijfsrestaurant. Het verkeer en de straten van Brussel, je bureau en je computer... Over collega's zeg ik natuurlijk niets: de snoodaards kunnen lezen, en ze zouden durven ook. Maar ik kan toch enigszins gnuivend melden dat ik mijn eerste werkdag (geheel naar karakter) begon door op een verkeerde knop te duwen, en heel de werkpost van één van die collega's plooide dicht.

Maar goed.

Het contrast met de verschillende dagen schitterend weer van en voor het week-end was erg groot. Temeer daar er nogal geïmprovizeerd eerst werd gebarbecued, waarna er met de nichtjes - even oud als kleuter Sarah - werd afgesproken naar de Efteling te gaan. Buitengewoon drukke dagen, dus, en dat is de reden waarom het hier even stil was. Alweer zoveel later zie ik intussen nog altijd het beeld van drie kleuters voor me, die over en tussen de attracties van een klassieke paardenmolen klauterden, met papa/nonkel koen er puffend achteraan, afwachtend tot de dames besloten hebben op welk paard ze willen gaan zitten. Charmant allemaal, maar het haalt het allemaal niet, zoals vanzelf spreekt, bij het bankgebouw en het bedrijfsrestaurant.

Sommige mensen zeggen wel eens ironisch dat ze terug naar het werk gaan om uit te rusten van hun vakantie. En als ze ook een baby - zelfs al is het de braafste baby van de wereld - een peuter en een kleuter hadden, dan zouden ze weten dat het nog niet eens zodanig absurd is.

Maar we hebben groot nieuws! De verbale ontwikkeling van peuter Thomas lijkt nogal plots een nieuw stadium te hebben bereikt (de kenners zullen nu denken aan de term "punctuated equilibrium"...). Ineens wijst hij allerlei voorwerpen aan en vraagt "dat?". "Dat?" "Dat?"

En wij moeten zeggen welk woordje past bij dat voorwerp. En toen ik mijn eigen neus aanwees en vroeg "wat is dat?" kon hij "neusj" antwoorden, alsook "aude" toen ik het met de auto probeerde.

Maar toen ik naar mijn oor wees, toen wees hij zelf ook naar zijn eigen oor, en keek me met van die grote trouwe ogen aan, waarmee hij wilde zeggen dat hij toch erg zijn best deed.

Eind van de maand is hij twee jaar en hij kan al bijna praten! Maar laten we even serieus zijn: ik zeg u, ik zie het aan zijn oogopslag: onzen Thomas zal een verstandig bazeke zijn.