Nadat lezer Lieven me in een reactie al serieus aan het denken had gezet, kwam in een reactie daarop (1) lezer Koenfucius er nog een schepje bovenop doen. Mensen zijn helemaal niet zo gehecht aan gelijkheid, zegt hij, zolang de ongelijkheid zich maar beneden hen bevindt, en niet boven hen.In feite zie je dan ook de nogal bevreemdende resultaten van dat "ultimatum game" elke dag voor je ogen gebeuren. Zoals in een voorbeeld waarin mensen liever 55 verdienen in een wereld waarin iedereen 50 heeft, dan 85 in een wereld waar iedereen 100 heeft. Ik kan het niet helpen, ik moest eerst aan mijn proto-theorietje gebaseerd op de evolutetheorie denken, en dan pas bedacht ik dat ik dat al gezegd had...
Maar lezer Koenfucius zegt ook dat daarmee blijkt dat de "irrationaliteit" geen probleem stelt voor de liberale theorieën. Alleen, het gaat me niet zozeer om de irrationaliteit; het gaat me om het probleem (met de liberale theorieën)! Zoals ik al zei, als het juist allemaal wel rationeel was (bijvoorbeeld omdat het allemaal perfect evolutionair te verklaren is), dan is het probleem alleen maar groter!
Kijk, ik ga dus de boer op, en ik probeer de mensen te bekeren tot het liberalisme. Hayek! Ik heb al een postje geschreven waarin ik vond dat die zo sterk was, dat luciede links hem dringend moest lezen: ze zouden de rechterzijde nogal kunnen kietelen (2)! Maar intussen begrijpen we toch maar hoe dank zij het kapitalisme de mensheid voor de eerste en enige maal het armoede evenwicht wist te doorbreken - terwijl dat voor we het begrepen alleen maar een historisch waarnemingsfeit was. Alleen, vertellen het ultimatum game, en de lezers Lieven en Koenfucius me in koor, er is niet veel kans dat ik veel volgelingen zal krijgen! Immers, ikzelf vind het niet erg dat er daardoor een aantal mensen het nog beter hebben dan ik, maar heel veel mensen vinden dat wel erg. Nog liever 55 in een wereld waarin iedereen 50 heeft, dan 85 in een wereld waarin iedereen 100 heeft! En zeg nu zelf: de meerderheid heeft toch altijd ergens nog wel iemand die boven hem staat? Maar als dat zo is - hoe ga ik dan ooit die meerderheid van mijn liberalisme overtuigen? Nivelleren, die hap: dat is wat de meerderheid zal willen!
Nee, het is heus niet dat ik hier nu met een liberale depressie zit. Ik wil er om te beginnen nog wel verder over nadenken. En ik spring met opzet een beetje naar de "conclusie", om de vorm van het probleem te schetsen. Maar of het nu wel of niet "rationeel" is; ik denk dat we wel iets op het spoor zijn dat een obstakel voor het liberalisme betekent.
-------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2014/03/een-poot-vanonder-mijn-liberale-stoel.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2012/11/bruggen-bouwen-een-oproep-aan-luciede.html
maandag 10 maart 2014
zondag 9 maart 2014
Tikkertje Brug
Om de zoveel tijd passeert een zodanig vroege lentedag dat ik vol verwondering zit te kijken: hé, het is winter, en hier zit ik in hemdsmouwen in de tuin, en overal rond mij spelende kindjes... De pruimelaar staat in volle bloei, de botten van de Japanse Kers beginnen te bewegen en overal kruipt de lente uit de grond.
Vorig jaar omstreeks deze tijd lag er sneeuw.
En omdat deze keer de spelende kindjes weeral zoveel groter zijn ontwikkelden zich heel nieuwe ontwikkelingen. Je moet weten, naast ons wonen ook nog scholier Axelle (leeftijdsgenoot van scholier Thomas) en kleuter Len (leeftijdsgenoot van kleuter Simon). Ze joelen door de twee tuinen, maar Tikkertje gaat niet zo goed. De grootste kunnen de kleinste tikken maar niet omgekeerd, en analoog aan de entropiewet eindigt het in de warmtedood van het spel wanneer de jongste kleuter de tikker is, maar niemand kan inhalen.
Enig onderhandelen levert "Tikkertje Brug" op. Er zijn twee tikkers. Wie geraakt is moet op een bepaalde plaats stil staan, en als iemand van de vrije spelers de gevangen speler kan aantikken is die weer vrij. En natuurlijk speelt één van de twee tikkers halvelings de rol van bewaker en op die manier is het heelal veel stabieler: dolle pret.
Maar wacht, papa heeft ook nog zijn rug bezeerd bij het tillen in het containerpark, en als halve gehandicapte kan hij nog net de rol van bewaker op zich nemen. Natuurlijk neemt mama daarop ook deel aan het spel, en de zeven spelers laveren gierend van de pret doorheen de tuin alsof het universum zelf terug jong was.
Later zit iedereen hijgend een grooot glas water te drinken, nog later zitten de twee families buiten te eten respectievelijk te picniccen, nog later wordt in alle hoeken en gaten van de tuinen kattekwaad uitgehaald, en de avond eindigt met een grote voetbalpartij met een buurjongen van nog een tuin verder (ondergaande zon, zachte avondlucht,...)
En dat was dan een negende maart; een dag waarop het officieel nog twaalf dagen winter is, maar het voelde als bijna zomer. Van mij mogen er zo nog een paar komen.
Vorig jaar omstreeks deze tijd lag er sneeuw.
En omdat deze keer de spelende kindjes weeral zoveel groter zijn ontwikkelden zich heel nieuwe ontwikkelingen. Je moet weten, naast ons wonen ook nog scholier Axelle (leeftijdsgenoot van scholier Thomas) en kleuter Len (leeftijdsgenoot van kleuter Simon). Ze joelen door de twee tuinen, maar Tikkertje gaat niet zo goed. De grootste kunnen de kleinste tikken maar niet omgekeerd, en analoog aan de entropiewet eindigt het in de warmtedood van het spel wanneer de jongste kleuter de tikker is, maar niemand kan inhalen.
Enig onderhandelen levert "Tikkertje Brug" op. Er zijn twee tikkers. Wie geraakt is moet op een bepaalde plaats stil staan, en als iemand van de vrije spelers de gevangen speler kan aantikken is die weer vrij. En natuurlijk speelt één van de twee tikkers halvelings de rol van bewaker en op die manier is het heelal veel stabieler: dolle pret.
Maar wacht, papa heeft ook nog zijn rug bezeerd bij het tillen in het containerpark, en als halve gehandicapte kan hij nog net de rol van bewaker op zich nemen. Natuurlijk neemt mama daarop ook deel aan het spel, en de zeven spelers laveren gierend van de pret doorheen de tuin alsof het universum zelf terug jong was.
Later zit iedereen hijgend een grooot glas water te drinken, nog later zitten de twee families buiten te eten respectievelijk te picniccen, nog later wordt in alle hoeken en gaten van de tuinen kattekwaad uitgehaald, en de avond eindigt met een grote voetbalpartij met een buurjongen van nog een tuin verder (ondergaande zon, zachte avondlucht,...)
En dat was dan een negende maart; een dag waarop het officieel nog twaalf dagen winter is, maar het voelde als bijna zomer. Van mij mogen er zo nog een paar komen.
vrijdag 7 maart 2014
Een poot vanonder mijn liberale stoel gezaagd?
Lezer Lieven komt terug op de vorige post (1), waarin ik me "als liberaal" niet teveel zorgen maak om groeiende ongelijkheid. Dit omdat - en vanzelfsprekend ook voor zover - ik het belangrijker vind dat ik (en bij uitbreiding: heel veel mensen) het beter heb(ben) dan mijn landbouwende voorouders; dan dat sommige mensen het intussen toch maar veel beter hebben dan ik en wijzelf.
Bekijk dan even (zegt lezer Lieven) het "Ulitmatum Game". Je hebt twee spelers en die proberen tot een bepaalde verdeling te komen. Bijvoorbeeld, er is 100 euro, en de spelregel is dat de ene speler A een voorstel mag doen, en dat de andere speler B kan weigeren of aanvaarden - en dan is het spel gedaan. In geval van weigering eindigen ze allebei met nul. En de reden waarom dit spel interessant is, is omdat er wel eens dingen gebeuren die je niet zou verwachten.
Wat verwacht je intuïtief? Misschien dat "serieuze mensen" wel een 50 - 50 voorstel zullen doen èn aanvaarden? Maar dan moet je toch beseffen dat het voor een speler B nog altijd heel redelijk is om een 51 - 49 in zijn nadeel te aanvaarden, en dus ook 52 - 48, en zo nog een hele tijd verder. En omdat een speler A dat ook weet worden al gauw de grenzen afgetast. Het is aan het andere uiteinde voor een speler B quasi even redelijk om een 99.99 - 0.01 te weigeren als het redelijk is om 100 - 0 te weigeren, en dus is de vraag: waar zou de grens liggen?
Aangenomen dat je die grens op één of andere manier kan definiëren èn vinden wordt het spel pas echt interessant wanneer we spelers B voorstellen zien weigeren, waarin hun deel helemaal niet zo belachelijk klein is. Blijkbaar vinden veel mensen in de rol van speler B de mogelijkheid om A te "straffen" belangrijker dan de opbrengst die ze verliezen - en mag die prijs zelfs redelijk hoog oplopen?
Dat kan je vrij gemakkelijk als "irrationeel" afwimpelen, en dan hebben we een grooooote vondst gedaan: mensen handelen vaak irrationeel.
Overigens, gewoon ter illustratie, heb ik ooit eens een snel proto-theorietje bedacht om te argumenteren dat dat helemaal niet zo irrationeel hoeft te zijn. Nieuwe verrassing van formaat; mijn proto-theorietje is gebaseerd op de evolutietheorie! Om precies te zijn, op het concept dat ik zelf "evolutionaire calculus" (2) noem. Het komt er op neer dat het biologisch gesproken helemaal niet rationeel is om "liever een paar nakomelingen dan helemaal geen nakomelingen" te hebben. Want per evolutionaire calculus is het enige dat telt wel degelijk "meer nakomelingen dan je rivalen". Nu zie ik zeker wel ruimte voor nuances. Bijvoorbeeld gaat dat over heel lange periodes, en dus zullen er vaak genoeg omstandigheden zijn waarin je inderdaad beter voor "meer nakomelingen dan nul" gaat: omdat anders in de biologie het spel nu eenmaal direct gedaan is. Maar weet dat je eindigt bij de dodo als je dat generaties lang aanvaardt. Daarnaast zal ook "een kans op meer nakomelingen dan je rivalen" goed genoeg zijn, omdat het alleen maar op de langere duur is dat de rekening wordt gemaakt. Maar toch denk ik dat je ziet: mijn proto-theorietje zou best wel een geldig voorbeeld kunnen zijn van een reden waarom het gedrag in het Ultimatum Game niet noodzakelijk "irrationeel" is.
En als meer dan dat "zou (sic) best een voorbeeld kunnen (sic) zijn" is het proto-theorietje nooit bedoeld geweest. Ik zie heus wel in dat het ook een voorbeeld is van de zucht naar mono-causaal denken die nu eenmaal ook bij geregeld toeslaat.
Rationeel of niet, Lievens punt is: je ziet heel vaak dat mensen liever gelijkheid hebben dan een hoger resultaat tegen de prijs van hogere ongelijkheid.
Maar dat geeft me een huizenhoog liberaal probleem! Ik kies de hypothese die me het leven gemakkelijk maakt: en de mens is nu irrationeel. Maar hoeveel "gelijk" ik dan ook "heb", de mens blijft irrationeel. En alle argumenten van de wereld over hoeveel "beter" het zou zijn indien ze toch eens allemaal rationeel zouden willen zijn zullen daar niets aan veranderen. Laat staan als het verschijnsel nog werkelijk rationeel is ook. Maarreh... wordt er dan niet een grote poot onder de stoel van mijn liberale theorie gezaagd? Niet dat ik denk dat de theorie fout is, maar omdat ik vrees dat het "politiek onhaalbaar" (of zoiets) is.
Oh, ik zal er nog wel wat over moeten nadenken, hoor. Het was maar een vraag...
-------------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2014/03/het-schandaal-van-de-21ste-eeuw.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2006/12/de-evolutionaire-calculus.html
EN http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2010/01/vragen-bij-homoseksualiteit.html
Bekijk dan even (zegt lezer Lieven) het "Ulitmatum Game". Je hebt twee spelers en die proberen tot een bepaalde verdeling te komen. Bijvoorbeeld, er is 100 euro, en de spelregel is dat de ene speler A een voorstel mag doen, en dat de andere speler B kan weigeren of aanvaarden - en dan is het spel gedaan. In geval van weigering eindigen ze allebei met nul. En de reden waarom dit spel interessant is, is omdat er wel eens dingen gebeuren die je niet zou verwachten.
Wat verwacht je intuïtief? Misschien dat "serieuze mensen" wel een 50 - 50 voorstel zullen doen èn aanvaarden? Maar dan moet je toch beseffen dat het voor een speler B nog altijd heel redelijk is om een 51 - 49 in zijn nadeel te aanvaarden, en dus ook 52 - 48, en zo nog een hele tijd verder. En omdat een speler A dat ook weet worden al gauw de grenzen afgetast. Het is aan het andere uiteinde voor een speler B quasi even redelijk om een 99.99 - 0.01 te weigeren als het redelijk is om 100 - 0 te weigeren, en dus is de vraag: waar zou de grens liggen?
Aangenomen dat je die grens op één of andere manier kan definiëren èn vinden wordt het spel pas echt interessant wanneer we spelers B voorstellen zien weigeren, waarin hun deel helemaal niet zo belachelijk klein is. Blijkbaar vinden veel mensen in de rol van speler B de mogelijkheid om A te "straffen" belangrijker dan de opbrengst die ze verliezen - en mag die prijs zelfs redelijk hoog oplopen?
Dat kan je vrij gemakkelijk als "irrationeel" afwimpelen, en dan hebben we een grooooote vondst gedaan: mensen handelen vaak irrationeel.
Overigens, gewoon ter illustratie, heb ik ooit eens een snel proto-theorietje bedacht om te argumenteren dat dat helemaal niet zo irrationeel hoeft te zijn. Nieuwe verrassing van formaat; mijn proto-theorietje is gebaseerd op de evolutietheorie! Om precies te zijn, op het concept dat ik zelf "evolutionaire calculus" (2) noem. Het komt er op neer dat het biologisch gesproken helemaal niet rationeel is om "liever een paar nakomelingen dan helemaal geen nakomelingen" te hebben. Want per evolutionaire calculus is het enige dat telt wel degelijk "meer nakomelingen dan je rivalen". Nu zie ik zeker wel ruimte voor nuances. Bijvoorbeeld gaat dat over heel lange periodes, en dus zullen er vaak genoeg omstandigheden zijn waarin je inderdaad beter voor "meer nakomelingen dan nul" gaat: omdat anders in de biologie het spel nu eenmaal direct gedaan is. Maar weet dat je eindigt bij de dodo als je dat generaties lang aanvaardt. Daarnaast zal ook "een kans op meer nakomelingen dan je rivalen" goed genoeg zijn, omdat het alleen maar op de langere duur is dat de rekening wordt gemaakt. Maar toch denk ik dat je ziet: mijn proto-theorietje zou best wel een geldig voorbeeld kunnen zijn van een reden waarom het gedrag in het Ultimatum Game niet noodzakelijk "irrationeel" is.
En als meer dan dat "zou (sic) best een voorbeeld kunnen (sic) zijn" is het proto-theorietje nooit bedoeld geweest. Ik zie heus wel in dat het ook een voorbeeld is van de zucht naar mono-causaal denken die nu eenmaal ook bij geregeld toeslaat.
Rationeel of niet, Lievens punt is: je ziet heel vaak dat mensen liever gelijkheid hebben dan een hoger resultaat tegen de prijs van hogere ongelijkheid.
Maar dat geeft me een huizenhoog liberaal probleem! Ik kies de hypothese die me het leven gemakkelijk maakt: en de mens is nu irrationeel. Maar hoeveel "gelijk" ik dan ook "heb", de mens blijft irrationeel. En alle argumenten van de wereld over hoeveel "beter" het zou zijn indien ze toch eens allemaal rationeel zouden willen zijn zullen daar niets aan veranderen. Laat staan als het verschijnsel nog werkelijk rationeel is ook. Maarreh... wordt er dan niet een grote poot onder de stoel van mijn liberale theorie gezaagd? Niet dat ik denk dat de theorie fout is, maar omdat ik vrees dat het "politiek onhaalbaar" (of zoiets) is.
Oh, ik zal er nog wel wat over moeten nadenken, hoor. Het was maar een vraag...
-------------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2014/03/het-schandaal-van-de-21ste-eeuw.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2006/12/de-evolutionaire-calculus.html
EN http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2010/01/vragen-bij-homoseksualiteit.html
dinsdag 4 maart 2014
"Het schandaal van de 21ste eeuw" (vraagteken)
Zoals een paar weken geleden kom ik in een korte Twitter uitwisseling terecht met één van die mensen die op mij de indruk van "luciede links" maken. Dat vraagt misschien een woordje kadering.
Als ik mezelf tot "rechts" en "liberaal" verklaar, dan is dat al evenmin om partijpolitieke redenen of (naar ik vurig hoop) om één of ander gelijk te halen, als dat is omdat ik blauw een mooie kleur vind. Ik ben een liberaal omdat ik werkelijk denk dat een aantal ideeën rond vrije markten, wetenschappelijke en politieke ontvoogding (en zo nog een paar) onze beste kansen vertegenwoordigen om zoveel mogelijk mensen een verbeterend niveau van welstand te bieden. Kortom, in mijn idealen zie ik er nogal hetzelfde uit als luciede links, maar in onze methoden zullen we wel eens verschillen.
Maar omdat ik geen reden heb om aan te nemen dat "mijn" filosofie altijd en overal gelijk heeft, is me al vaak overkomen dat ik vond dat luciede links heel interessante dingen te vertellen heeft. En dus probeer ik met die mensen te praten. En zo gebeurde dit...
Goed van Wouter! Intellectuele eerlijkheid: hij ziet een punt dat hij belangrijk vindt, maarreh... is dat punt wel aangetoond? Neem daar maar een voorbeeld aan! Alleen, ikzelf, als goede liberaal, ik maak van gelijkheid of ongelijkheid niet zo'n punt (1). Dat wil zeggen, gegeven dat ikzelf het enorm veel beter heb dan mijn landbouwende voorouders van echt nog niet zo lang geleden, vind ik het helemaal niet erg dat er mensen zijn die er nog veel beter voorzitten. Maar dat lijkt me iets waar redelijke mensen op redelijke manier van mening over kunnen verschillen.
Hoe dan ook, het liet me toe meteen een heel andere dimensie van de kwestie te zien: en dat is waar je mijn stukje tweet ziet verschijnen. Stel dat je nu inderdaad "aantoonde" dat de kloof "nog nooit zo groot geweest was". Ja, aan de linkerzijde is dit vanzelf, "per definitie" een probleem. Maar is dat ook wel zo? Ik denk dat je aan Wouters laatste reactie een beetje verbazing kan aflezen: hoe kan iemand dat betwijfelen? (Oh, ik zie ook wel de "milde ironie", hoor.)
In ieder geval, ik kan dat als volgt betwijfelen. Beeld je een wereld in waarin iedereen een inkomen van 1 heeft. En beeld je in dat je 200 jaar later gaat terug kijken, en nu hebben de armste mensen een inkomen van 2, en de rijkste mensen hebben een inkomen van 4, en quasi iedereen zit daar ergens tussenin.
Kijk, ik vind dat niet alleen helemaal geen schandaal, ik vind dat zelf een weergaloos succes. En dat is ook precies wat onze geschiedenis ons te zien geeft. Tenminste, als je alle cijfers vermenigvuldigt met 20, en je interpreteert de resulterende "20", "40" en "80" als "levensverwachting bij geboorte", dan krijg je exact de menselijke geschiedenis van de laatste, pakweg, 6000 jaar.
Ik zou geen moment durven suggereren "terug naar vroeger" te gaan, dit is integendeel één van de redenen waarom ik zo'n "vooruitgangsgelovige" (3) ben!
Dit alles gezegd zijnde: ik blijf denken dat luciede links heel vaak heel goede punten maakt, vaak problemen opmerkt met dat geweldig systeem van ons, waar best wel eens over mag nagedacht worden, en wie weet zelfs een hoop remedies aanbrengt. Om precies te zijn denk ik dat we tegenwoordig wel degelijk een paar problemen met "ongelijkheid" hebben: ik wil daar gerust nog heel veel luciede-linkse opmerkingen over horen! Alleen denk ik dat wij, hardwerkend in onze pogingen om luciede rechts te zijn, ook vaak heel goede punten maken. Even goede vrienden?
-----------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2012/10/links-en-rechts-ter-verdediging-van-de.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2014/01/wie-steekt-de-vooruitgang-op-zak.html
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2014/01/een-reactie-bij-het-vooruitgangsgeloof.html
Als ik mezelf tot "rechts" en "liberaal" verklaar, dan is dat al evenmin om partijpolitieke redenen of (naar ik vurig hoop) om één of ander gelijk te halen, als dat is omdat ik blauw een mooie kleur vind. Ik ben een liberaal omdat ik werkelijk denk dat een aantal ideeën rond vrije markten, wetenschappelijke en politieke ontvoogding (en zo nog een paar) onze beste kansen vertegenwoordigen om zoveel mogelijk mensen een verbeterend niveau van welstand te bieden. Kortom, in mijn idealen zie ik er nogal hetzelfde uit als luciede links, maar in onze methoden zullen we wel eens verschillen.
Maar omdat ik geen reden heb om aan te nemen dat "mijn" filosofie altijd en overal gelijk heeft, is me al vaak overkomen dat ik vond dat luciede links heel interessante dingen te vertellen heeft. En dus probeer ik met die mensen te praten. En zo gebeurde dit...
Goed van Wouter! Intellectuele eerlijkheid: hij ziet een punt dat hij belangrijk vindt, maarreh... is dat punt wel aangetoond? Neem daar maar een voorbeeld aan! Alleen, ikzelf, als goede liberaal, ik maak van gelijkheid of ongelijkheid niet zo'n punt (1). Dat wil zeggen, gegeven dat ikzelf het enorm veel beter heb dan mijn landbouwende voorouders van echt nog niet zo lang geleden, vind ik het helemaal niet erg dat er mensen zijn die er nog veel beter voorzitten. Maar dat lijkt me iets waar redelijke mensen op redelijke manier van mening over kunnen verschillen.
Hoe dan ook, het liet me toe meteen een heel andere dimensie van de kwestie te zien: en dat is waar je mijn stukje tweet ziet verschijnen. Stel dat je nu inderdaad "aantoonde" dat de kloof "nog nooit zo groot geweest was". Ja, aan de linkerzijde is dit vanzelf, "per definitie" een probleem. Maar is dat ook wel zo? Ik denk dat je aan Wouters laatste reactie een beetje verbazing kan aflezen: hoe kan iemand dat betwijfelen? (Oh, ik zie ook wel de "milde ironie", hoor.)
In ieder geval, ik kan dat als volgt betwijfelen. Beeld je een wereld in waarin iedereen een inkomen van 1 heeft. En beeld je in dat je 200 jaar later gaat terug kijken, en nu hebben de armste mensen een inkomen van 2, en de rijkste mensen hebben een inkomen van 4, en quasi iedereen zit daar ergens tussenin.
Kijk, ik vind dat niet alleen helemaal geen schandaal, ik vind dat zelf een weergaloos succes. En dat is ook precies wat onze geschiedenis ons te zien geeft. Tenminste, als je alle cijfers vermenigvuldigt met 20, en je interpreteert de resulterende "20", "40" en "80" als "levensverwachting bij geboorte", dan krijg je exact de menselijke geschiedenis van de laatste, pakweg, 6000 jaar.
Ik zou geen moment durven suggereren "terug naar vroeger" te gaan, dit is integendeel één van de redenen waarom ik zo'n "vooruitgangsgelovige" (3) ben!
Dit alles gezegd zijnde: ik blijf denken dat luciede links heel vaak heel goede punten maakt, vaak problemen opmerkt met dat geweldig systeem van ons, waar best wel eens over mag nagedacht worden, en wie weet zelfs een hoop remedies aanbrengt. Om precies te zijn denk ik dat we tegenwoordig wel degelijk een paar problemen met "ongelijkheid" hebben: ik wil daar gerust nog heel veel luciede-linkse opmerkingen over horen! Alleen denk ik dat wij, hardwerkend in onze pogingen om luciede rechts te zijn, ook vaak heel goede punten maken. Even goede vrienden?
-----------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2012/10/links-en-rechts-ter-verdediging-van-de.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2014/01/wie-steekt-de-vooruitgang-op-zak.html
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2014/01/een-reactie-bij-het-vooruitgangsgeloof.html
zondag 2 maart 2014
Hayek contra Malthus
Als je weet hoe ongemakkelijk ik me voelde toen ik bij het lezen van Malthus erg moest terug denken aan Hayek (1), dan begrijp je ook dat ik meer dan een beetje nieuwsgierig begon aan het achtste hoofdstuk van The Fatal Conceit, over beschaving, bevolkingsgroei en Malthus. En inderdaad, ik mag zeggen dat ik het... uitdagend vond.
Volgens Hayek was Malthus' theorie een redelijke benadering van de condities van zijn tijd, maar was de extrapolatie ervan naar de late 20ste eeuw een oversimplificatie. Immers, Malthus baseerde zich op een wereld waarin arbeid een nogal homogene factor was; waarbij iedereen met ongeveer dezelfde middelen hetzelfde deed in dezelfde sector:
Alleen, zegt Hayek, dat is niet langer het geval wanneer arbeid geen homogene factor meer is, maar in allerlei richtingen gespecialiseerd en gediversifiëerd raakt:
Maar nu heb ik wel een serieus probleem. Immers, de beschaving zoals wij dat gewoonlijk benoemen dateren we op ongeveer 6000 jaar geleden, toen minstens bij Tigris & Eufraat, èn bij de Indus serieuze beschvingen ontstonden. En die waren op hun beurt al erfgenamen van stedelijke culturen in de zogenaamde "Fertile Crescent", in Turkije, of Jericho. Dat wil zeggen dat beschavingen al zes tot tienduizend jaar bestonden toen arbeid volgens Hayek nog altijd "homogeen" was. Dat mag, maar dan kan je moeilijk beweren dat het de specialisering was, en dus indirect de bevolkingsaangroei, die de beschavingen creëerde. Of omgekeerd; als je aan die laatste stelling wil vasthouden, dan kan je moeilijk beweren dat arbeid 6000 jaar later nog altijd een homogene factor was die tegelijk Malthusiaanse crisissen afwendde.
Maar laat ik niet teveel muggeziften - ik kan er nogal overheen stappen omdat ik zelf niet zo overtuigd ben van de stelling "de beschaving wordt gedragen door bevolkingsaangroei", dus wat kan het me schelen? - en even naar het punt kijken. Dank zij de groeiende specialisatie, zegt Hayek - kijk gerust nog eens terug naar het tweede citaat - kan de bevolkingsaangroei rustig voor "indefinite periods of time" blijven doorgaan. Maar daarmee komen we op een punt waarop ik Hayek graag eens mijn "de hele wereld omzetten in mensen" (2) had voorgelegd. Het is nog gebeurd dat ik mensen zichtbaar zag beginnen nadenken toen ik dat puntje maakte, en ik had het graag eens op dit allerhoogste niveau opnieuw kunnen proberen.
Toch hoef ik het niet op alle punten met Hayek eens te zijn om onder ogen te kunnen zien (natuurlijk was ik in feite wel een beetje opgelucht) dat Hayek één sectie verder het hele probleem oplost met wat je achteraf bezien letterlijk "profetische woorden" mag noemen. Zijn eigen reputatie getrouw denkt Hayek dat de hele paniek in elk overroepen is omdat het probleem zichzelf zal oplossen! Nu mag je gerust eens lachen met het liberaal cliché dat het allemaal vanzelf zal gaan, maar intussen schreef Hayek dat toch maar in die periode waarin de globale bevolkingsaangroei ruim in de twee percent zat. En nauwelijks één generatie later, toen ik het postje schreef dat de hele Aarde omzette in mensen, toen baseerde ik me al op de dan geldende groei... van één percent.
Niet slecht, toch, als je met je cliché dat soort voorspellingen kan en durft maken, en ze nog waar blijken ook?
--------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2013/10/een-ongemakkelijk-gevoel-bij-hayek.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2010/01/de-hele-wereld-omzetten-in-mensen.html
Volgens Hayek was Malthus' theorie een redelijke benadering van de condities van zijn tijd, maar was de extrapolatie ervan naar de late 20ste eeuw een oversimplificatie. Immers, Malthus baseerde zich op een wereld waarin arbeid een nogal homogene factor was; waarbij iedereen met ongeveer dezelfde middelen hetzelfde deed in dezelfde sector:
Alleen, zegt Hayek, dat is niet langer het geval wanneer arbeid geen homogene factor meer is, maar in allerlei richtingen gespecialiseerd en gediversifiëerd raakt:
Maar nu heb ik wel een serieus probleem. Immers, de beschaving zoals wij dat gewoonlijk benoemen dateren we op ongeveer 6000 jaar geleden, toen minstens bij Tigris & Eufraat, èn bij de Indus serieuze beschvingen ontstonden. En die waren op hun beurt al erfgenamen van stedelijke culturen in de zogenaamde "Fertile Crescent", in Turkije, of Jericho. Dat wil zeggen dat beschavingen al zes tot tienduizend jaar bestonden toen arbeid volgens Hayek nog altijd "homogeen" was. Dat mag, maar dan kan je moeilijk beweren dat het de specialisering was, en dus indirect de bevolkingsaangroei, die de beschavingen creëerde. Of omgekeerd; als je aan die laatste stelling wil vasthouden, dan kan je moeilijk beweren dat arbeid 6000 jaar later nog altijd een homogene factor was die tegelijk Malthusiaanse crisissen afwendde.
Maar laat ik niet teveel muggeziften - ik kan er nogal overheen stappen omdat ik zelf niet zo overtuigd ben van de stelling "de beschaving wordt gedragen door bevolkingsaangroei", dus wat kan het me schelen? - en even naar het punt kijken. Dank zij de groeiende specialisatie, zegt Hayek - kijk gerust nog eens terug naar het tweede citaat - kan de bevolkingsaangroei rustig voor "indefinite periods of time" blijven doorgaan. Maar daarmee komen we op een punt waarop ik Hayek graag eens mijn "de hele wereld omzetten in mensen" (2) had voorgelegd. Het is nog gebeurd dat ik mensen zichtbaar zag beginnen nadenken toen ik dat puntje maakte, en ik had het graag eens op dit allerhoogste niveau opnieuw kunnen proberen.
Toch hoef ik het niet op alle punten met Hayek eens te zijn om onder ogen te kunnen zien (natuurlijk was ik in feite wel een beetje opgelucht) dat Hayek één sectie verder het hele probleem oplost met wat je achteraf bezien letterlijk "profetische woorden" mag noemen. Zijn eigen reputatie getrouw denkt Hayek dat de hele paniek in elk overroepen is omdat het probleem zichzelf zal oplossen! Nu mag je gerust eens lachen met het liberaal cliché dat het allemaal vanzelf zal gaan, maar intussen schreef Hayek dat toch maar in die periode waarin de globale bevolkingsaangroei ruim in de twee percent zat. En nauwelijks één generatie later, toen ik het postje schreef dat de hele Aarde omzette in mensen, toen baseerde ik me al op de dan geldende groei... van één percent.
Niet slecht, toch, als je met je cliché dat soort voorspellingen kan en durft maken, en ze nog waar blijken ook?
--------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2013/10/een-ongemakkelijk-gevoel-bij-hayek.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2010/01/de-hele-wereld-omzetten-in-mensen.html
Abonneren op:
Posts (Atom)