Kleuter Sarah is niet langer een kleuter!

Een weemoedig moment, eigenlijk. Waar is de tijd dat ze haar eerste "waarom?" had gezegd, waarmee ze toonde stilaan al een kleutertje te worden, maar ik besloot toch maar haar derde verjaardag af te wachten om haar officiëel kleuter te noemen... "Ons peutertje gaat er vandoor", schreef ik, en het is alsof het gisteren was. En nu wordt kleuter Sarah vandaag zes jaar, en nu is ze niet langer een kleuter.

En waar is de tijd dat ze, nog geen drie jaar oud, van alle lettertjes kwam vragen welke letter het was, tot ze ze allemaal kende... Peuter Simon doet vandaag precies hetzelfde, terwijl het kleuter Thomas allemaal geen lap kan schelen. Als we zo doorgaan zal peuter Simon rapper kunnen lezen dan kleuter Thomas. Als dat maar goed afloopt...

Maar je ziet wel hoe weinig belang dat allemaal heeft als je weet dat kleuter Sarah vervolgens jarenlang niets met haar geletterdheid heeft aangevangen, tot ze heel laat in haar kleuterschap toch nog begon te leren woordjes vormen. "Mama, Nora kan al lezen" (of zoiets) kwam ze op zekere dag naar huis, en toen wij het dan maar ook eens proberen kon zij het eigenlijk ook. En nu ze bijna aan het eerste leerjaar begint kan ze woorden van vijf letters in één oogopslag en langere woorden vaak ook. "Overnachten", bijvoorbeeld; kleuter Sarah: "oooo - verrr - nach.... ten! Overnachten! Papa! Papa! Daar staat 'overnachten'!".

Juist.

Maar ze vertoont een veel bredere interesse ook. Zo vertelde ze laatst aan nonkel Peter dat apen ooit in mensen waren veranderd. Maar ze waren niet echt, zelf in mensen veranderd, hoor! Ze hadden wel kindjes gekregen die een heel, héél klein beetje meer op mensen leken, en daarvan hadden er ook weer een paar kindjes gekregen die een heel, héél klein beetje beter op mensen leken, en zo nog een paar generaties verder enzovoort...

Ik denk dat ik ga proberen haar het woord "desoxyribonucleïnezuur" te laten van buiten leren, zodat ze, als mensen zich in het haar beginnen te krabben, kan zeggen "DNA, natuurlijk!". Zou toch mooi staan, in deze context? In ieder geval, nonkel Peter stond het allemaal een beetje verwonderd te aanhoren. Nu, hij heeft zelf drie kindjes, en kleuter Sarah zal al haar tegenwoordigheid van geest nog hard nodig hebben, met dat trio...

Verder heeft ze me al gevraagd waarom de mensen hier zo rijk zijn terwijl veel andere mensen zo arm zijn ("het is de schuld van de het kapitalisme": voorafgaand aan het kapitalisme, namelijk, waren de mensen hier even arm als al de anderen) en bij nog een andere gelegenheid hoe "alles" begonnen was. Compleet met de opmerking "de juf zegt, eerst was er een grote gloeiende steen, en toen is die ontploft". Hmmmmm, een beetje zoals je achter de oude mythen van de mensheid nog een glimp van een vervlogen realiteit kan opvangen. De Toren van Babel, bijvoorbeeld, antieke beschaving... kosmopolische omgeving... poging om hogere gebouwen te maken... spel ingestort... schuld van de vreemdelingen...

En dan zijn er nog de sterren en planeten. "Mer - cu - ri - us". Ik herinner me zelf ook nog dat alleen al het uitspreken van die namen een vreemde magie had, een wonderlijke dimensie die open ging, die onvermoede diepten van de ruimte die alles hier op Aarde zo onbetekenend maken. Kortom, de kans bestaat dat niet alle leerstof van het eerste leerjaar naar de smaak van de juffrouw zal zijn. Maar ook dat is iets waarin de papa de dochter wel zal weten te begeleiden, puttend uit een ruime ervaring. En zo maakt de zomer zich klaar om over te gaan in de herfst, en kan de slag om een nieuwe boekentas en een pennenzak en een kleurdoos beginnen, en dan zal kleuter Sarah helemààl niet langer kleuter Sarah zijn...

De filosofische problemen van een kleuter ("tot stof en as")

Kleuter Sarah en mama liggen samen uitgestrekt op bed een siësta te doen. Kleuter Thomas slaapt en baby Simon ook. Papa doet de afwas: Dat is normaal. Ook eerder betrokken vaders (zoals, bijvoorbeeld: ikzelf) kunnen moeilijk om het feit heen dat mama's toch altijd nog veel meer doen in het huishouden dan papa's. We zijn dan ook maar domme mannetjes...

Hoe dan ook, ineens komt mama naar beneden. "Je zal een beetje moeten helpen" zegt ze een tikje bedremmeld, "het is grooote crisis". Kleuter Sarah is nat van tranen. Ik neem haar op schoot en probeer zo troostend mogelijk te weten wat er gebeurd was. "We waren aan het praten over sterven, en toen werd ik verdrietiger en verdrietiger, en ineens was ik aan het hui - ui - ui - len" klinkt het troosteloos.

Ja, dat sterven... Ze is er vaak mee bezig. Meestal slaag ik er goed in daar een eerder zorgeloze toon bij aan te houden. Iets van "dat hoort ook allemaal bij het leven" en "zo is het altijd geweest en zo zal het altijd zijn en zoals het is, is zoals het moet zijn", dat soort dingen. En voor de onvermijdelijke ontroering bij dat soort gesprekken heb ik de regel dat je niet van dood zijn zelf moet bang zijn (je weet wel: dat is niet erger dan hoe het was voor je geboren was), maar dat de achterblijvers daar altijd erg verdrietig van worden. De filosofisch geschoolde lezer zal niet paf staan van ontzag, maar als hij of zij denkt het met een kleuter van vier jaar beter te kunnen mag hij of zij het altijd eens komen uitleggen.

Het blijkt dat kleuter Sarah zomaar uit het niets (en ik kan getuigen dat dat een geloofwaardige mogelijkheid is) had verklaard "als ik jou moet wisselen voor een andere mama wil ik jou toch eerst een grote knuffel geven, hoor". Och arme, dat kind, wat heeft die zich weer voor scenario in haar hoofdje gehaald? Ik heb zelf al tranen in mijn keel, klets je er op die manier maar eens uit. Gelukkig heb ik ondanks mijn tekortschieten op huishoudelijk, emotioneel, empathisch en psychologisch vlak van den Schepper toch één (toegegeven: kleine) troefkaart meegekregen. Als er filosofische problemen zijn kan papa toch "een beetje helpen".

Dus kleuter Sarah raakt gekalmeerd. Mama is niet oud, mama is niet ziek, ongeveer het laatste; letterlijk allerlaatste, dat mama wil is kleuter Sarah bij een andere mama inleveren, ergo, etc. Anderzijds is het niet slecht af en toe eens na te denken over het feit dat er in het leven verdrietige dingen zijn (dat is hoe verdrietige muziek wordt gemaakt, en kleuter Sarah heeft al ontdekt dat verdrietige muziek vaak ook de mooiste muziek is), maar dat er toch ook wel heel veel blije dingen zijn, en dus moeten we niet overdrijven.

Het lukt allemaal behoorlijk goed. Kleuter Sarah slaapt intussen. Maar ik moet zeggen, het raakt je toch wel allemaal... Ik zie baby Simon met glinsterende oogjes van verwachting op me toekruipen, en als hij bij mijn voeten is steekt hij zijn armpjes in de lucht - en baby Simon heeft geluk, hij heeft een papa die hem nog oppakt ook.

En hoeveel kindjes zijn er niet die hun mama en papa hebben moeten afgeven, en die tot in dit soort heel kleine details veel minder geluk hebben...?